Ο πόλεμος που κράτησε 172 χρόνια… χωρίς καμία μάχη
Υπάρχουν πόλεμοι που χαράζουν την ιστορία με μάχες, αίμα και σύνορα που αλλάζουν, και άλλοι, σχεδόν αόρατοι, που διαρκούν αιώνες χωρίς να ακουστεί ούτε ένας πυροβολισμός. Ένας τέτοιος «σιωπηλός» πόλεμος διήρκεσε 172 χρόνια, με αντιπάλους έναν μικρό δήμο της Γρανάδας και ολόκληρο το βασίλειο της Δανίας.
Η ιστορία αυτή αποκτά ξανά ενδιαφέρον σήμερα, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει το ζήτημα της Γροιλανδίας, φτάνοντας στο σημείο να «κοστολογήσει» το μεγαλύτερο νησί του κόσμου σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια. Το ενδεχόμενο σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας μοιάζει περισσότερο με πολιτικό θέατρο, ωστόσο η Ιστορία θυμίζει ότι η Δανία έχει δεχθεί επίσημη κήρυξη πολέμου από την Ισπανία — έστω κι αν κανείς δεν το αντιλήφθηκε τότε.
Η ξεχασμένη κήρυξη πολέμου
Τον Νοέμβριο του 1809, στην καρδιά των Ναπολεόντειων Πολέμων, η μικρή πόλη Ουέσκαρ (Huéscar) της βόρειας Γρανάδας πήρε μια απόφαση που εναρμονιζόταν με το κλίμα της εποχής. Η Γαλλία του Ναπολέοντα είχε εισβάλει στην Ισπανία και η Δανία, σύμμαχος της Γαλλίας, θεωρήθηκε εχθρικό κράτος. Το δημοτικό συμβούλιο της Ουέσκαρ κήρυξε επίσημα τον πόλεμο στη Δανία, μια πράξη περισσότερο συμβολική παρά ουσιαστική.
Η υπόθεση θα μπορούσε να είχε λήξει εκεί. Δεν υπήρξαν στρατεύματα, μάχες ή κάποια αντίδραση από την Κοπεγχάγη. Όμως υπήρξε κάτι πιο καθοριστικό: η λήθη. Όταν ο Ναπολέων ηττήθηκε και ο Φερδινάνδος Ζ΄ επέστρεψε στον ισπανικό θρόνο, η Ουέσκαρ απλώς… ξέχασε να κηρύξει ειρήνη. Έτσι, στα χαρτιά, ο πόλεμος συνέχισε να υφίσταται.
Ο μακρύτερος πόλεμος χωρίς μάχη
Για 172 χρόνια, η Ουέσκαρ και η Δανία βρίσκονταν επισήμως σε εμπόλεμη κατάσταση χωρίς να το γνωρίζει κανείς. Ούτε οι κάτοικοι της ανδαλουσιανής πόλης, ούτε φυσικά οι Δανοί. Ο «μακρύτερος πόλεμος της Ιστορίας» δεν είχε ούτε τραυματίες, ούτε θύματα, ούτε καν διπλωματική ένταση.
Η ξεχασμένη αυτή ιστορία αποκαλύφθηκε το 1981, όταν ο δημοτικός αρχειονόμος Βιθέντε Γκονθάλεθ Μπαρμπεράν εντόπισε στα δημοτικά αρχεία το πρακτικό της κήρυξης πολέμου. Η είδηση προκάλεσε χαμόγελα και την αυτονόητη απόφαση να τερματιστεί η παράλογη αυτή κατάσταση. Έτσι, στις 13 Νοεμβρίου 1981, υπογράφηκε επίσημα η ειρήνη μεταξύ Ουέσκαρ και Δανίας.
Από τον πόλεμο στη φιλία
Η παράδοξη αυτή ιστορία μετατράπηκε σε γέφυρα φιλίας. Η Ουέσκαρ αδελφοποιήθηκε με τη δανέζικη πόλη Κόλντινγκ, δημιουργώντας δεσμούς που ξεπέρασαν το γραφικό της υπόθεσης. Ανταλλαγές μαθητών, πολιτιστικές επισκέψεις και ακόμη και «εισβολές» Βίκινγκς σε τοπικές γιορτές έγιναν μέρος της καθημερινότητας.
Σήμερα, στην Ουέσκαρ υπάρχουν δρόμοι με τα ονόματα «Δανία» και «Κόλντινγκ», ως μόνιμη υπενθύμιση ενός πολέμου που δεν έγινε ποτέ. Η ιστορία αυτή ενέπνευσε και το ντοκιμαντέρ «Ο πιο μεγάλος πόλεμος», που παρουσιάστηκε τόσο στην Ισπανία όσο και στη Δανία, καταγράφοντας πώς ένα γραφειοκρατικό λάθος εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο σουρεαλιστικούς πολέμους της ευρωπαϊκής ιστορίας.
Σε μια εποχή που η λέξη «πόλεμος» επιστρέφει με ανησυχητική ευκολία στη διεθνή πολιτική ρητορική, η υπόθεση της Ουέσκαρ λειτουργεί ως υπενθύμιση. Ότι οι συγκρούσεις δεν ξεκινούν πάντα με κανονιοβολισμούς, αλλά συχνά με υπογραφές. Και ότι, μερικές φορές, η Ιστορία έχει χιούμορ — αρκεί να της δώσεις 172 χρόνια για να το αποκαλύψει.