Αντώνης Σουσάμογλου: «Ζούμε για αυτά τα λίγα δευτερόλεπτα μαγείας»

Ενας τόπος συνάντησης διαφορετικών μουσικών κόσμων, αισθητικών και ανησυχιών της εποχής μας είναι το «Vanishing Point», που παρουσιάζει το μουσικό σύνολο Climate Change αύριο στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης και την Πέμπτη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο πλαίσιο της σειράς «Γέφυρες» – εκτός από το υλικό του δίσκου που κυκλοφόρησε πρόσφατα, θα παρουσιαστεί και ανέκδοτο υλικό. Το έργο κινείται ανάμεσα στην τζαζ και τη σύγχρονη κλασική μουσική, συνδυάζοντας τη συνθετική ακρίβεια με τον αυτοσχεδιασμό και αντλώντας έμπνευση από κοινωνικά, γεωπολιτικά και υπαρξιακά ζητήματα.

Για τη δημιουργία του συνεργάστηκαν επτά μουσικοί με διαφορετικές διαδρομές: σύνθεση, ενορχηστρώσεις, programming Χρήστος Χατζής, βιμπράφωνο, σύνθεση, programming Χρήστος Ραφαηλίδης, κοντραμπάσο, φωνητικά Πέτρος Κλαμπάνης, βιολί David Bogorad, βιόλα Θανάσης Σουργκούνης, βιολοντσέλο Βασίλης Σαΐτης, βιολί, σύνθεση Αντώνης Σουσάμογλου, ο οποίος τονίζει πως πρόκειται για ένα έργο «σύγχρονης κλασικής μουσικής όπως θα ήθελα να είναι: τολμηρή συνθετικά, με σύγχρονες τεχνικές και πρωτοπορία, αλλά ταυτόχρονα με πλούσιες μελωδίες και αρμονίες, ρυθμό που γκρουβάρει και χώρο για αυτοσχεδιασμό». Εξηγεί ότι σε αυτή τη συνολική δημιουργική συνθήκη ο καθένας μας έχει αναλάβει διάφορους ρόλους, ανάλογα με τα ταλέντα του, γι’ αυτό του αρέσει ο όρος «κολεκτίβα». «Ο κύριος συνθέτης του εγχειρήματος είναι φυσικά ο Χρήστος Χατζής, αλλά έχω τη χαρά να συμμετέχω κι εγώ με δύο συνθέσεις μου στην ομάδα, και μάλιστα είχα τη μεγάλη χαρά και τιμή ο Χρήστος να εμπνευστεί από κάτι δικό μου για να γράψει ένα από τα έργα του δίσκου».

Στον πυρήνα του έργου βρίσκονται κοινωνικά, γεωπολιτικά και υπαρξιακά ζητήματα. Υπάρχει κάποιο από αυτά που σας άγγιξε περισσότερο προσωπικά και αποτυπώθηκε στη μουσική σας;

Νομίζω πως ο Χρήστος Χατζής έχει εσωτερικές κεραίες που νιώθουν τους κραδασμούς της Ιστορίας καιρό πριν αυτοί εκδηλωθούν. Αυτό αποτυπώθηκε σε διάφορα έργα, όπως το «Dolce Vita», που είναι μια ειρωνική ματιά στον κόσμο της ανέμελης ευδαιμονίας του 20ού αιώνα που σιγά σιγά οδηγείται στην αυτοκαταστροφή, ή το ομώνυμο «Vanishing Point», που εγώ το βλέπω σαν μια πορεία ενός ανθρώπου που κινείται μέσα στα γρανάζια μιας τεράστιας μηχανής που δυσλειτουργεί. Εχει καταφέρει να αποτυπώσει μέσα στη μουσική του αυτό το υπαρξιακό δέος. Βέβαια, παρ’ όλη τη φιλοσοφική διάσταση, μέσα στη μουσική υπάρχει ταυτόχρονα και το κομμάτι του εαυτού μας που είναι γεμάτο από τη χαρά της ζωής. Διασκεδάζουμε απίστευτα με το να βρισκόμαστε μαζί παίζοντας μουσική και ακούγοντας ο ένας τα ταλέντα του άλλου.

Το «Vanishing Point» αφηγείται κόσμους που καταρρέουν. Η μουσική σήμερα μπορεί ακόμα να προτείνει έναν νέο κόσμο ή απλώς να τον σχολιάσει;

Η μουσική δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, μπορεί όμως να αλλάξει τα μυαλά των ανθρώπων που θα αλλάξουν τον κόσμο. Ζούμε για αυτά τα λίγα δευτερόλεπτα μαγείας που θα πάρει ο καθένας μαζί του, είτε για να βρει λίγο νόημα σε μια αμείλικτη καθημερινότητα, είτε για να σκεφτεί λίγο διαφορετικά.

Τι σημαίνει για εσάς αυτό το «Vanishing Point – σημείο φυγής»;

Μου έχει σφηνωθεί στο μυαλό ο στίχος του Τάσου Λειβαδίτη: «εκεί που πηγαίνουν οι άνθρωποι χωρίς τα ονόματά τους». Για μένα σημαίνει πως το σημείο που συναντιούνται όλοι οι άνθρωποι είναι ένα σημείο πολύ βαθιά προσωπικό, σε ένα επίπεδο πέρα από τις λέξεις και τις γλώσσες, τις ταυτότητες και τους ρόλους μας.

Πώς λειτουργεί στην πράξη η ισορροπία ανάμεσα στην υψηλή ακρίβεια της γραφής και στον αυτοσχεδιασμό μέσα στο έργο;

Με πάρα πολλή δουλειά! Σε πολλές στιγμές της παράστασης νιώθουμε πως κρεμόμαστε από μια πολύ λεπτή κλωστή στο πώς θα μεταφερθούμε από το ένα στο άλλο, χωρίς να ακούγεται «τεχνητό» και χωρίς να προδοθεί ο ένας από τους δύο κόσμους. Ιδανικά, θα θέλαμε να σας πάμε ένα ταξίδι, που στο τέλος του να μην ξεχωρίζετε τα επιμέρους συστατικά της διαδρομής.

Τι διαφοροποιεί, κατά τη γνώμη σας, το «Vanishing Point» από άλλες σύγχρονες διαθεματικές μουσικές προτάσεις που βλέπουμε σήμερα;

Σίγουρα το μεγαλύτερο αισθητικό αποτύπωμα του συνόλου διαμορφώνεται από τα έργα του Χρήστου Χατζή, ο οποίος έφτιαξε έναν κόσμο που ισορροπεί με φοβερή ακρίβεια. Πράγματι, αυτή την εποχή ο κόσμος της κλασικής μουσικής αναζητεί το «μπόλιασμα» με άλλους εκφραστικούς χώρους για να γεννήσει νέες ιδέες και παρατηρώ με πολύ ενδιαφέρον αυτά που συμβαίνουν διεθνώς. Τα δικά μας χαρακτηριστικά είναι δύο, νομίζω: πρώτον δεν προσπαθούμε να «μεταποιήσουμε» την υπάρχουσα κλασική μουσική και δεύτερον είναι ένα πρότζεκτ ραμμένο πάνω στο ποιοι είμαστε εμείς οι συγκεκριμένοι άνθρωποι της ομάδας ως μουσικοί – ειδικά με αυτά τα απίστευτα πράγματα που κάνουν ο Χρήστος Ραφαηλίδης και ο Πέτρος Κλαμπάνης.

Ως βιολονίστας που κινείται ανάμεσα στη σύνθεση και την ερμηνεία, πότε νιώθετε πιο εκτεθειμένος: όταν παίζετε νότες άλλων ή όταν ακούγονται οι δικές σας;

Νιώθω τεράστια χαρά και ευγνωμοσύνη παίζοντας κάτι δικό μου με τέτοιους εκπληκτικούς μουσικούς, όπως είναι ο Χρήστος και ο Πέτρος, ο Ντέιβιντ, ο Θανάσης και ο Βασίλης, αλλά ταυτόχρονα υπάρχει και ένα αυξημένο αίσθημα ευθύνης και αγωνίας για το αν θα αρέσει το αποτέλεσμα. Δεν είναι καθόλου εύκολο να αναμετριέσαι δίπλα στην πραγματική συνθετική μαεστρία του Χρήστου Χατζή. Το βασικό στην παρέα μας είναι πως πραγματικά θαυμάζουμε ο ένας τον άλλον. Οταν μπαίνω σε αυτή την ομάδα, νιώθω πως μπαίνω όχι μόνο ως μουσικός, αλλά και ως θαυμαστής των υπολοίπων.