Ζήτημα εμπιστοσύνης

Μιλώντας με ευθύτητα – λίγο απλοϊκά αλλά άμεσα – στο Νταβός της Ελβετίας, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ακούμπησε όλα τα καίρια θέματα που απασχολούν σήμερα τον κόσμο. Και έδειξε πως οι ΗΠΑ θεωρούν τα πράγματα σήμερα εντελώς διαφορετικά από το, και πρόσφατο ακόμα, παρελθόν. Οταν όμως αυτός ο αναθεωρητισμός εκφράζεται από την ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του πλανήτη τα πράγματα είναι εξαιρετικά σοβαρά. Κανείς πλέον, καμία χώρα στον κόσμο δεν μπορεί να παραμείνει ήσυχη, προσκολλημένη σε παραδοσιακές σταθερές και πατροπαράδοτες πρακτικές. Οπως είπε και ο πρωθυπουργός του Καναδά «ο κόσμος πλέον είναι διαφορετικός». Και οφείλουμε όλοι να αναθεωρήσουμε τις συμπεριφορές μας. Οι μεσαίες δυνάμεις να έλθουν πιο κοντά συγκεντρώνοντας τις δυνατότητές τους για να αντέξουν τις μεγάλες πιέσεις και τις επερχόμενες προκλήσεις.

Και αν οι μεσαίες δυνάμεις οφείλουν να ανασυνταχθούν επανακαθορίζοντας προσανατολισμούς, πόσο περισσότερο οφείλουν να επανασχεδιάσουν τους στόχους και την πορεία τους οι μικρότερες χώρες ώστε να επιβιώσουν στον καινούργιο κόσμο που ανατέλλει. Το βασικό ζήτημα για όλους πλέον είναι πού να ακουμπήσουν και ποιους να εμπιστευθούν. Ποιες δυνάμεις μπορούν πλέον σήμερα να αποτελέσουν πυλώνες στήριξης ώστε μικρότερες χώρες να κλείνουν πάνω τους για να σχεδιάσουν μια, χωρίς ανατροπές και ανασφάλεια, εξωτερική πορεία.

Εχει κλονισθεί σοβαρά πλέον η εμπιστοσύνη στη σταθερότητα των χειρισμών της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Αυτό είναι ίσως το πιο σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν όχι μόνο οι ΗΠΑ αλλά ο κόσμος όλος. Ελεγε ο Κικέρων, πως η Ρώμη είχε στηρίξει τη δύναμή της πάνω στην προστασία και τη φροντίδα των συμμάχων της. Οι ΗΠΑ σήμερα έχουν φορτώσει τους συμμάχους τους με αμφιβολίες και ανασφάλεια. Σχεδόν κανείς δεν γνωρίζει πού ακριβώς βρίσκεται και προς τα πού πηγαίνει.

Η Ουάσιγκτον, απομακρυνόμενη από παραδοσιακές αρχές και αντιλήψεις, κάνει όλους τους συμμάχους της να μουδιάζουν και να ψάχνονται. Μια μεγάλη χώρα πρέπει να εκφράζει ορισμένες αρχές και αξίες. Διαφορετικά, κανείς δεν την καταλαβαίνει. Ιδιαίτερα μάλιστα όταν θέλει να ηγείται άλλων. Σίγουρα δεν θα είναι τέλεια και θα έχει αδυναμίες. Αλλά όλοι θα γνωρίζουν τι θα κάνει και τι δεν θα κάνει. Αποκτά με τον τρόπο αυτό την εμπιστοσύνη των φίλων, αλλά και των αντιπάλων. Ετσι λειτουργεί ο κόσμος. Η εμπιστοσύνη δημιουργεί συμμαχίες και οικοδομεί υπερδυνάμεις.

Χάνοντας την εμπιστοσύνη, κατ’ ακολουθία των λόφων του Κικέρωνα, καταρρέει και η μεγαλοσύνη. Καταλύεται η όποια έτσι διεθνής τάξη πραγμάτων κι ανέρχεται το χάος που καραδοκεί.