«Μπλόκο» στον φυσιολογικό τοκετό: Μαίες εναντίον Καθηκοντολογίου
Εντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει στους επαγγελματικούς φορείς των μαιών το υπό έγκριση Καθηκοντολόγιο που επεξεργάζεται το υπουργείο Υγείας. Σύμφωνα με το σχέδιο της σχετικής ΚΥΑ, απαγορεύεται η αυτόνομη διενέργεια φυσιολογικού τοκετού από μαίες στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, ενώ στη Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια ο τοκετός προβλέπεται να πραγματοποιείται αποκλειστικά υπό ιατρική εποπτεία – μια ρύθμιση που, όπως υπογραμμίζουν οι εκπρόσωποι του κλάδου, αλλοιώνει θεμελιώδεις αρχές της σύγχρονης μαιευτικής φροντίδας.
Οπως σημειώνει στα «ΝΕΑ» η Γιάννα Βασιλάκη, πρόεδρος της Ενωσης Ανεξάρτητων Μαιών – Μαιευτών Ελλάδος (ΕΑΜΜΕ), η απουσία ρητής αναφοράς στον φυσιολογικό τοκετό από το Καθηκοντολόγιο δεν μπορεί να εκληφθεί ως τεχνική ή γραφειοκρατική παράλειψη. Ο φυσιολογικός τοκετός, τονίζει, βρίσκεται στον πυρήνα του μαιευτικού λειτουργήματος και αποτελεί κατοχυρωμένο επαγγελματικό δικαίωμα των μαιών και μαιευτών, όπως αυτό προβλέπεται τόσο από το ΠΔ 351/1989 όσο και από το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο.
«Η αποσιώπηση αυτού του ρόλου αποδυναμώνει αντικειμενικά τη μαία και δημιουργεί σύγχυση ως προς τις αρμοδιότητές της», εξηγεί, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειες δεν είναι θεωρητικές αλλά απολύτως πρακτικές. Σύμφωνα με την ίδια, η αποδυνάμωση της μαίας έχει άμεσο αντίκτυπο στη διασφάλιση της επιστημονικά τεκμηριωμένης και ασφαλούς μαιευτικής φροντίδας. Οπως τονίζει, τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρωτόκολλα κλινικής άσκησης αναγνωρίζουν τη μαία ως τον βασικό επαγγελματία υγείας για τον φυσιολογικό τοκετό και τη συνεχή φροντίδα της γυναίκας από την κύηση έως και τη λοχεία. Η απομάκρυνση από αυτό το μοντέλο, συμπληρώνει, δεν υποβαθμίζει μόνο ένα επάγγελμα, αλλά υπονομεύει και την ουσιαστική υπεράσπιση των σεξουαλικών και αναπαραγωγικών δικαιωμάτων των γυναικών.
Αντίθετη η τάση στην ΕΕ
Αντίστοιχα, η Βικτωρία Βιβιλάκη, πρόεδρος του Συλλόγου Μαιών – Μαιευτών Αθήνας (ΣΕΜΜΑ), αναφέρει ότι το νέο Καθηκοντολόγιο αλλοιώνει στην πράξη το περιεχόμενο της επαγγελματικής άσκησης των μαιών. Οπως επισημαίνει, η σύγχρονη μαιευτική φροντίδα, όπως αναγνωρίζεται διεθνώς και από την Ευρωπαϊκή Ενωση, βασίζεται στην αυτοδυναμία της μαίας στον φυσιολογικό τοκετό και εν συνεχεία στη φροντίδα, με επίκεντρο τη γυναίκα και το νεογνό. «Η μετατροπή της μαίας σε επαγγελματία πλήρως εξαρτημένο από την ιατρική εποπτεία δεν συνιστά πρόοδο, αλλά επιστροφή σε ξεπερασμένα μοντέλα φροντίδας», εξηγεί.
Αξίζει να σημειωθεί πως και οι δύο πρόεδροι συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι, εφόσον το Καθηκοντολόγιο εγκριθεί ως έχει, θα πρόκειται για σαφή οπισθοδρόμηση δεκαετιών. Οπως υπογραμμίζει η Γιάννα Βασιλάκη, η πλήρης υπαγωγή της μαίας σε ιατρική εποπτεία οδηγεί αναπόφευκτα σε υπερβολική ιατρικοποίηση της γέννας, απομακρύνοντας τη διαδικασία του τοκετού από τονφυσιολογικό της χαρακτήρα. Η ίδια εξηγεί ότι η διεθνής εμπειρία δείχνει πως η ενίσχυση της αυτονομίας της μαίας συνδέεται με καλύτερα αποτελέσματα για τη μητέρα και το νεογνό, λιγότερες παρεμβάσεις και μεγαλύτερη ικανοποίηση των γυναικών από τη φροντίδα που λαμβάνουν.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Βικτωρία Βιβιλάκη επισημαίνει ότι η υποβάθμιση της αυτονομίας της μαίας περιορίζει ουσιαστικά τις επιλογές των γυναικών. Οπως σημειώνει, οι πρωτοβάθμιες δομές υγείας χάνουν τη δυνατότητα να προσφέρουν φυσιολογικό τοκετό ως βασική υπηρεσία, γεγονός που πλήττει ιδιαίτερα τις γυναίκες σε απομακρυσμένες ή υποστελεχωμένες περιοχές. «Η μαία, που παραδοσιακά παρέχει ολοκληρωμένη φροντίδα στη γυναίκα και στο νεογνό, μετατρέπεται σε δευτερεύοντα ρόλο», τονίζει.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, όπως εξηγούν, η θεσμική αναντιστοιχία ανάμεσα στο νέο Καθηκοντολόγιο και το ισχύον νομικό πλαίσιο. Οπως σημειώνει η πρόεδρος της ΕΑΜΜΕ, το ΠΔ 351/1989 παραμένει σε πλήρη ισχύ και κατοχυρώνει ρητά τη διενέργεια φυσιολογικού τοκετού από μαία ή μαιευτή. Η μη ενσωμάτωση αυτής της πρόβλεψης στο νέο Καθηκοντολόγιο, υπογραμμίζει, δεν μπορεί να δικαιολογηθεί θεσμικά ή νομικά και δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τη συμβατότητά του με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Βικτωρία Βιβιλάκη τονίζει ότι ένα Καθηκοντολόγιο που δεν αποτυπώνει κατοχυρωμέναπαγγελματικά δικαιώματα αλλοιώνει τον ρόλο της μαίας και θέτει εμπόδια στην παροχή επιστημονικά τεκμηριωμένης και ασφαλούς μαιευτικής φροντίδας. Σύμφωνα με την ίδια, οι συνέπειες αυτής της αλλοίωσης δεν αφορούν μόνο τον επαγγελματικό κλάδο, αλλά πλήττουν ευθέως τα δικαιώματα των γυναικών σε όλες τις φάσεις της ζωής τους.
Ηλεκτρονική συνταγογράφηση
Κομβικό ζήτημα αποτελεί και η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, καθώς ο αποκλεισμός των μαιών από τη συνταγογράφηση συνιστά ουσιαστική στέρηση κατοχυρωμένων επαγγελματικών δικαιωμάτων και έχει ήδη οδηγήσει τον ΣΕΜΜΑ σε προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Πρόκειται για ζήτημα που δεν είναι απλώς διοικητικό, αλλά επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα παροχής ολοκληρωμένης φροντίδας. Αντίστοιχα, η άνιση μεταχείριση των μαιών σε σχέση με άλλους επαγγελματίες υγείας που διαθέτουν συνταγογραφική δυνατότητα δεν εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. Οπως επισημαίνει, η αναγνώριση της συνταγογράφησης θα βελτίωνε την πρόσβαση των γυναικών σε ποιοτική φροντίδα και θα ενίσχυε την αποδοτικότητα του συστήματος υγείας.
Τόσο η Γιάννα Βασιλάκη όσο και η Βικτωρία Βιβιλάκη ξεκαθαρίζουν ότι η αναγνώριση της αυτονομίας της μαίας και η προστασία της φυσιολογικότητας της γέννας δεν αποτελούν συντεχνιακό αίτημα. Αντιθέτως, αποτελούν βασική προϋπόθεση για την ασφάλεια, την ποιότητα και τον σεβασμό των δικαιωμάτων της γυναίκας και του νεογνού στο σύγχρονο σύστημα υγείας.
Άδωνις Γεωργιάδης: «Καμία ανησυχία, δεν έχω κάνει δεκτές τις αλλαγές»
Οι εύλογες αντιδράσεις από εκπροσώπους των μαιών προκάλεσαν την παρέμβαση του υπουργού Υγείας. Συγκεκριμένα ο Αδωνις Γεωργιάδης ανέφερε χαρακτηριστικά για το θέμα που έχει δημιουργηθεί: «Ως προς την ανησυχία που έχει δημιουργηθεί για το Καθηκοντολόγιο των μαιών – μαιευτών, δηλώνω ότι τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει και κακώς δημιουργείται αυτή η ανησυχία. Το ζητούμενο προέκυψε από την πρόταση μιας επιτροπής του υπουργείου Υγείας, πρόταση που δεν έχω κάνει δεκτή». Υπενθυμίζεται ότι σήμερα ο Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών Αθήνας έχει απευθύνει κάλεσμα στα μέλη του, συναδέλφους, φοιτητές, φορείς υγείας, πολίτες σε συμπαράσταση έξω από το υπουργείο Υγείας, με αφορμή το υπό έγκριση Καθηκοντολόγιο που εκτιμά πως υποβαθμίζει τον επιστημονικό και θεσμικό ρόλο των μαιών και μαιευτών. σε πλήρη ισχύ και κατοχυρώνει ρητά τη διενέργεια φυσιολογικού τοκετού από μαία ή μαιευτή. Η μη ενσωμάτωση αυτής της πρόβλεψης στο νέο Καθηκοντολόγιο, υπογραμμίζει, δεν μπορεί να δικαιολογηθεί θεσμικά ή νομικά και δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τη συμβατότητά του με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Στο ίδιο πλαίσιο, η Βικτωρία Βιβιλάκη τονίζει ότι ένα Καθηκοντολόγιο που δεν αποτυπώνει κατοχυρωμένα.