Στο Οµάν έκλεισε το ραντεβού ΗΠΑ με Ιράν – Το παρασκήνιο γύρω από την επιλογή της έδρας

Οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και στο Ιράν θα ξεκινήσουν τελικώς το πρωί της Παρασκευής στο Μουσκάτ, πρωτεύουσα του Ομάν. Αυτό επιβεβαίωσαν τόσο ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί όσο και αμερικανοί αξιωματούχοι.

Είχε προηγηθεί, ωστόσο, ένα θρίλερ που καθιστούσε ορατό το σενάριο του οριστικού ναυαγίου. Κι αυτό διότι ενώ μέχρι την Τρίτη φαινόταν πως υπήρχε συμφωνία για τη διεξαγωγή των συνομιλιών στην Κωνσταντινούπολη, με τη συμμετοχή του Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ, όπως και παρατηρητών από χώρες της περιοχής, η Τεχεράνη ζήτησε τη μεταφορά της έδρας στο Ομάν.

Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, έδειξε αρχικά διατεθειμένη να συζητήσει την αλλαγή. Χθες το απόγευμα, όμως, σύμφωνα με την ιστοσελίδα Axios, αποφάσισε να απορρίψει το αίτημα των Ιρανών, στέλνοντάς τους παράλληλα το εξής μήνυμα, που μοιάζει με τελεσίγραφο: «Ή αυτό ή τίποτα». Λίγο αργότερα δε, ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε, απευθυνόμενος ουσιαστικά στον αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ: «Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν θα πρέπει να ανησυχεί».

Αναλυτές, πάντως, θεωρούν ότι οι ιρανοί μουλάδες ξαφνικά αρνήθηκαν να γίνει η συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη, μετά το ταξίδι την Τρίτη του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο Ριάντ και τη θερμή συνάντησή του με τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Μάλιστα ο Ερντογάν τόνισε πως είναι αποφασισμένος να αναβαθμίσει τις σχέσεις των δύο χωρών σε τομείς όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η αμυντική βιομηχανία. Πρόσθεσε ότι οι δύο πλευρές θα συνεργαστούν και για την ανοικοδόμηση της Συρίας. Το σιιτικό Ιράν θεωρεί τη σουνιτική Σαουδική Αραβία ως τον μεγαλύτερο αντίπαλό του στον μουσουλμανικό κόσμο.

Οσον αφορά την ατζέντα, ο Μάρκο Ρούμπιο χθες ανέφερε πως, εκτός από τα πυρηνικά, πρέπει να συζητηθεί επίσης ο τρόπος με τον οποίο το καθεστώς φέρεται στους πολίτες του Ιράν, ιδιαίτερα έπειτα από την πρόσφατη βίαιη καταστολή μεγάλων αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων με χιλιάδες νεκρούς. Η Τεχεράνη δεν θέλει καμία κουβέντα για το θέμα αυτό, ενώ, σύμφωνα με τη «Wall Street Journal», αντιστέκεται στις πιέσεις των ΗΠΑ να συμπεριλάβει στις διαπραγματεύσεις το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων της και την υποστήριξη προς τις συμμαχικές πολιτοφυλακές στη Μέση Ανατολή.

Οι αντίθετες θέσεις σχετικά με το εύρος των συνομιλιών θα μπορούσαν να αυξήσουν τις εντάσεις και, τελικά, να δυναμιτίσουν τη συνάντηση. Υπενθυμίζεται πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει απειλήσει να χτυπήσει το Ιράν εάν δεν καταλήξει σε συμφωνία. Ο Λευκός Οίκος ζητεί η συμφωνία να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον τερματισμό της υποστήριξης του Ιράν προς τους περιφερειακούς πληρεξούσιούς του.

Το βράδυ της Τρίτης, αμερικανικό αεροσκάφος κατέρριψε ιρανικό drone, το οποίο «πλησίαζε επιθετικά» το αεροπλανοφόρο «Abraham Lincoln» στην Αραβική Θάλασσα, ανακοίνωσε ο αμερικανικός στρατός. Το περιστατικό ώθησε τις τιμές του πετρελαίου υψηλότερα. Στις πρώτες συναλλαγές της Τετάρτης, το Brent αυξήθηκε κατά 0,2%, σε περίπου 67,50 δολάρια το βαρέλι. Εχει αυξηθεί κατά 11% φέτος, σε μεγάλο βαθμό λόγω της πιθανότητας ενός πολέμου στην, πλούσια σε πετρέλαιο, περιοχή.

Στη διπλωματική προσπάθεια για την αποτροπή ενός πολέμου, εκτός από τις ΗΠΑ, συμμετέχουν επίσης η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος, το Πακιστάν και το Ομάν. Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι πύραυλοι του Ιράν «δεν θα αποτελέσουν ποτέ» αντικείμενο διαπραγματεύσεων και ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν έχει κάνει λόγο για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων «εντός του πλαισίου της πυρηνικής συμφωνίας». Οι δύο πλευρές πραγματοποίησαν μια σειρά συζητήσεων στο Ομάν σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης πέρυσι. Οι συζητήσεις έληξαν χωρίς αποτέλεσμα όταν το Ισραήλ ξεκίνησε αεροπορικές επιδρομές στην Ισλαμική Δημοκρατία τον Ιούνιο.

H τακτική που ακολουθεί το Ιράν αποτελεί πρόκληση για το στυλ διπλωματίας του Τραμπ, ο οποίος προτιμά γρήγορες συμφωνίες που γίνονται σε διαπραγματεύσεις μιας μικρής ομάδας έμπιστών του, όπως ο Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τζάρεντ Κούσνερ. Ομως η Τεχεράνη φαίνεται ότι προσπαθεί να κερδίσει χρόνο, με τον κίνδυνο να κάνει λάθος υπολογισμούς. «Αυτό δεν είναι κάτι ιδιαίτερα ευοίωνο, όσον αφορά το τι θα ακολουθήσει», σχολιάζει ο Μάικλ Χάνα, στέλεχος στο International Crisis Group. «Η συσσώρευση βίας και η απειλή βίας δεν έχουν δημιουργήσει τόσο μεγάλο περιθώριο για πραγματική διπλωματία. Φαίνεται σαν το αίτημα να είναι, ουσιαστικά, η συνθηκολόγηση»