Ροζ Θόρυβος & Βαθύς Ύπνος: Γιατί YouTube και Spotify «σκοτώνουν» τη νύχτα τον εγκέφαλο
Ροζ θόρυβος, ύπνος REM και εγκεφαλική αποκατάσταση βρίσκονται στο επίκεντρο νέας επιστημονικής μελέτης της Ιατρικής Σχολής Perelman του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια. Σε εργαστήριο ύπνου, οι ερευνητές παρακολούθησαν εγκεφαλικά κύματα, αναπνοή και καρδιακό ρυθμό υγιών ενηλίκων κατά τη διάρκεια του ύπνου, εκθέτοντάς τους σε διαφορετικά ηχητικά περιβάλλοντα, όπως ροζ θόρυβο και θόρυβο αεροσκαφών. Οι μεταβολές στον ύπνο REM και στον βαθύ ύπνο καταγράφηκαν με πολυυπνογραφία, αποκαλύπτοντας απρόσμενα αποτελέσματα για τα ηχητικά βοηθήματα ύπνου.
Ο ροζ θόρυβος χρησιμοποιείται ευρέως ως βοήθημα για καλύτερη ξεκούραση. Ωστόσο, σύμφωνα με έρευνα της Ιατρικής Σχολής Perelman που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Sleep, μπορεί να παρεμβαίνει στην ικανότητα του εγκεφάλου να ανακάμπτει. Η μελέτη έδειξε ότι ο ροζ θόρυβος μειώνει τον ύπνο REM και διαταράσσει τη νυχτερινή αποκατάσταση του εγκεφάλου, ενώ οι ωτοασπίδες αποδείχθηκαν πιο αποτελεσματικές στην προστασία από τον περιβαλλοντικό θόρυβο.
Τα ευρήματα προκαλούν ερωτήματα για τη μαζική χρήση συσκευών και εφαρμογών που βασίζονται σε συνεχή ηχητική υπόκρουση ως λύση για τον ύπνο.
Όπως εξηγεί ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Mathias Basner, καθηγητής Ύπνου και Χρονοβιολογίας στην Ψυχιατρική, ο ύπνος REM παίζει καθοριστικό ρόλο στη μνήμη, στη συναισθηματική ισορροπία και στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Ο ίδιος επισημαίνει ότι η συνεχής αναπαραγωγή ροζ ή άλλων τύπων ευρέος φάσματος θορύβου μπορεί να είναι επιβαρυντική, ιδιαίτερα για παιδιά που περνούν μεγαλύτερο μέρος του ύπνου τους σε φάση REM.
Πώς σχεδιάστηκε η μελέτη
Η ερευνητική ομάδα παρακολούθησε 25 υγιείς ενήλικες, ηλικίας 21 έως 41 ετών, σε ελεγχόμενο εργαστήριο ύπνου. Οι συμμετέχοντες κοιμήθηκαν οκτώ ώρες ανά νύχτα για επτά συνεχόμενες νύχτες, χωρίς ιστορικό διαταραχών ύπνου ή συνήθεια χρήσης ήχου για χαλάρωση.
Οι συνθήκες ύπνου περιλάμβαναν έκθεση σε θόρυβο αεροσκαφών, αποκλειστικά ροζ θόρυβο, συνδυασμό των δύο, καθώς και θόρυβο αεροσκαφών με χρήση ωτοασπίδων. Κάθε πρωί οι συμμετέχοντες υποβάλλονταν σε τεστ και ερωτηματολόγια για την ποιότητα ύπνου, την εγρήγορση και τη λειτουργική τους κατάσταση.
Η σημασία του ύπνου REM και του βαθύ ύπνου
Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο εγκέφαλος εναλλάσσεται μεταξύ βαθύ ύπνου και ύπνου REM. Ο βαθύς ύπνος συνδέεται με τη σωματική αποκατάσταση και την απομάκρυνση μεταβολικών παραπροϊόντων από τον εγκέφαλο. Ο ύπνος REM συμβάλλει στη ρύθμιση των συναισθημάτων, στη μάθηση και στην εγκεφαλική ωρίμανση.
Η ισορροπία μεταξύ των δύο φάσεων θεωρείται κρίσιμη για την πλήρη αποκατάσταση του οργανισμού.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Σε σύγκριση με νύχτες χωρίς θόρυβο, η έκθεση σε θόρυβο αεροσκαφών συνδέθηκε με απώλεια περίπου 23 λεπτών βαθύ ύπνου (στάδιο N3). Η χρήση ωτοασπίδων περιόρισε σημαντικά αυτή τη μείωση.
Ο ροζ θόρυβος στα 50 ντεσιμπέλ, επίπεδο παρόμοιο με ήπια βροχόπτωση, συνδέθηκε με μείωση σχεδόν 19 λεπτών ύπνου REM. Όταν συνδυάστηκε με θόρυβο αεροσκαφών, οι επιπτώσεις ήταν εντονότερες: μειώθηκαν τόσο ο βαθύς ύπνος όσο και ο ύπνος REM, ενώ αυξήθηκαν τα διαστήματα εγρήγορσης μέσα στη νύχτα.
Οι συμμετέχοντες ανέφεραν ελαφρύτερο ύπνο, συχνότερα ξυπνήματα και μειωμένη αίσθηση ξεκούρασης. Αντίθετα, οι ωτοασπίδες μείωσαν αισθητά αυτές τις επιδράσεις.
Τι σημαίνει αυτό για τις συνήθειες ύπνου
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι περίπου το 16% των Αμερικανών χρησιμοποιεί ωτοασπίδες για καλύτερο ύπνο, πρακτική που φαίνεται να προσφέρει ουσιαστική προστασία από τον περιβαλλοντικό θόρυβο. Παράλληλα, τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα σχετικά με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις του ροζ και άλλων ειδών ευρέος φάσματος θορύβου.
Εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως βασίζονται σε τέτοιους ήχους κάθε βράδυ. Τα podcasts λευκού θορύβου και τα ambient tracks συγκεντρώνουν εκατομμύρια ώρες ακρόασης, ενώ τα δημοφιλέστερα βίντεο στο YouTube έχουν εκατοντάδες εκατομμύρια προβολές. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει ο Basner, η επιστημονική τεκμηρίωση για τις επιπτώσεις αυτής της πρακτικής στον ύπνο παραμένει περιορισμένη.
Η μελέτη, με τίτλο “Efficacy of pink noise and earplugs for mitigating the effects of intermittent environmental noise exposure on sleep”, δημοσιεύθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2026 στο περιοδικό Sleep και χρηματοδοτήθηκε από την U.S. Federal Aviation Administration μέσω του προγράμματος ASCENT.