Η START, το restart και το μουσείο της ιστορίας
Εν μέσω γενικευμένου χάους, νέος πανικός ενέσκηψε την περασμένη εβδομάδα στον πλανήτη: έληξε η πιο πρόσφατη εκδοχή της αμερικανορωσικής συμφωνίας START του 2010 για τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων των δύο υπερδυνάμεων, χωρίς να έχουν αμφότερες πει λέξη περί ανανέωσής της. Αυτή τη στιγμή, στη θέση της, δεν υπάρχει τίποτα. Και για το μέλλον «άκρα του τάφου σιωπή»…
Συνεπώς, θεωρητικά, ΗΠΑ και Ρωσία θα μπορούσαν να έχουν ήδη, ή να το πράξουν ανά πάσα στιγμή, διευρύνει το ελεγχόμενο από τη συμφωνία οπλοστάσιό τους που τους επέτρεπε να διαθέτουν μόνον τα εξής… «περιορισμένα» στρατηγικά όπλα εκάστη: 1.550 ανεπτυγμένες πυρηνικές κεφαλές – δηλαδή διαρκώς έτοιμες προς άμεση εκτόξευση –, 800 κεφαλές σε στρατηγικά βομβαρδιστικά αεροσκάφη και λίαν θολή εικόνα του τι συμβαίνει στα βάθη των ωκεανών, με πολύ επικίνδυνα υποβρύχια που μπορεί να βρίσκονται παντού στον κόσμο, σιωπηλά, αόρατα φαντάσματα.
Εδώ λοιπόν πρέπει να ξεκαθαρίσει μια θεμελιώδης πλάνη: ήδη εντός της συμφωνίας, αν οι δύο υπερδυνάμεις αποφάσιζαν σύγκρουση με στρατηγικά όπλα, θα μπορούσαν και με αρκετά μικρότερο οπλοστάσιο από αυτό που επέβαλε η START, να ανατινάξουν δυο – τρεις φορές τον πλανήτη. Ολόκληρο. Οπότε, γεννάται το ερώτημα: πόση σοβαρότητα έχει αυτός ο πανικός; Ειδικά την ώρα που μαίνονται πολύ μεγάλες συγκρούσεις, συμβατικές μεν, αλλά τεράστιας σημασίας και έκτασης;
Ερώτημα που συνοδεύεται από ένα ακόμα: οι τόσο έντονα πανικοβληθέντες, με πρώτο τον γ.γ. του ΟΗΕ, δεν έχουν αντιληφθεί πού βρισκόμαστε σήμερα; Δεν έχουν πάρει είδηση τι συμβαίνει στον κόσμο; Αυτό που έχουν καταλάβει είναι ότι επαπειλείται σύγκρουση… Ουάσιγκτον – Μόσχας; Γιατί, αν ναι, πρέπει επειγόντως να βρεθεί ένα ειδικό βραβείο να τους το δώσουν. Και τέλος: πιστεύουν σοβαρά ότι, παρά τους ελέγχους, η συμφωνία αυτή, ή όποια άλλη, θα ήταν ποτέ δυνατόν να μειώσει την ισχύ μιας από τις δύο αυτές ειδικά χώρες; Γιατί αν το πιστεύουν, καλύτερα τελικά να αφήσουμε το βραβείο και να ψάξουμε για κάτι πιο χρήσιμο: ένα καλό ίδρυμα για αντιμετώπιση τέτοιων σοβαρών περιστατικών…
Οι ανησυχούντες τόσο δραματικά, λοιπόν, ας σκεφτούν την πιθανότητα να είναι απλώς… αλλού ξημερωμένοι. Ομως τελείως αλλού, δεδομένου, επιπλέον, ότι στην πράξη η συμφωνία δεν εφαρμόζεται, σε επίπεδο ελέγχου, τουλάχιστον εδώ και τέσσερα χρόνια, από την ώρα που η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία: έχει ήδη λήξει από τότε, καθώς η Ρωσία, σε εμπόλεμη κατάσταση, την έχει πετάξει στα σκουπίδια – ίσως και πιο πριν.
Παρ’ όλα αυτά, ο γ.γ. του ΟΗΕ Γκουτέρες δήλωσε ότι «για πρώτη φορά έπειτα από μισό αιώνα είμαστε αντιμέτωποι με έναν κόσμο χωρίς κανέναν δεσμευτικό περιορισμό στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια της Ρωσίας και των ΗΠΑ σε πολύ σοβαρή στιγμή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια». Να το πει. Ο ρόλος του είναι. Ομως το συμπέρασμά του, ότι «ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικών όπλων βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και δεκαετίες», περίπου τα οκτώ δέκατα και… αστρικά μακράν πιο ισχυρά στον πλανήτη κατέχουν οι δύο χώρες, σήμερα πάσχει θανάσιμα.
Δεν είναι συνεπώς απίθανο ο Τραμπ με τον Πούτιν να γελάνε με το πόσο εκτός πραγματικότητος βρίσκονται όλα αυτά λέξη προς λέξη, όπως επίσης όποιος τα πιστεύει: και την πραγματική σημασία της START και το… κενό και ότι έχουν, ιδίως τώρα, όποια πρόθεση να εξαπολύσουν πυραύλους ο ένας εναντίον του άλλου. Την Τετάρτη, μετά τον πανικό ανοησίας και άγνοιας, ο Τραμπ έδωσε μια γεύση για την ουσία που αδυνατούν να αντιληφθούν: «Θα έπρεπε να συνάψουμε μια νέα, βελτιωμένη, εκσυγχρονισμένη συνθήκη, που θα έχει διάρκεια, αντί να παρατείνουμε τη START». Και η ουσία είναι ότι, τώρα, οι δύο υπερδυνάμεις μοιράζουν ξανά τον κόσμο. Κάνουν… restart. Και ότι, απλούστατα, στον νέο καταμερισμό έστειλαν την, άχρηστη πια, START στο μουσείο της ιστορίας.