Γεραπετρίτης και Μπαμπινιώτης για την ελληνική γλώσσα ως παγκόσμιο πολιτισμικό κεφάλαιο

Σε εκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και ο καθηγητής Γιώργος Μπαμπινιώτης ανέδειξαν τη διαχρονική αξία και τον οικουμενικό χαρακτήρα της ελληνικής γλώσσας. Ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε ότι η ημέρα αυτή δεν αποτελεί απλώς εορτασμό της γλωσσικής συνέχειας, αλλά ημέρα αφιερωμένη στην Ελλάδα και στον πολιτισμό της, καθώς η γλώσσα είναι «καθεαυτός ο πολιτισμός και στο τέλος η ελευθερία».

Αναφερόμενος στη συνεργασία του με τον καθηγητή Μπαμπινιώτη, ο Υπουργός σημείωσε ότι οι κοινές προσπάθειες με τα Υπουργεία Πολιτισμού, Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού οδήγησαν σε ένα «ευδόκιμο αποτέλεσμα», αναδεικνύοντας τη σημασία της γλώσσας ως πολύτιμου θησαυρού που έχει επιβιώσει επί τέσσερις χιλιάδες χρόνια.

Η γλώσσα ως φορέας σκέψης και πολιτισμού

Ο καθηγητής Μπαμπινιώτης, απευθυνόμενος στην πολιτική και πνευματική ηγεσία που παρευρέθηκε, υπογράμμισε ότι η ελληνική γλώσσα αποτελεί εθνικό θέμα και αντικείμενο συναίνεσης. Όπως ανέφερε, η προσπάθεια για την παγκόσμια προβολή της ελληνικής γλώσσας ξεκίνησε το 2017 και αναζωπυρώθηκε το 2024, με τη στήριξη της κυβέρνησης και τη συνεργασία γλωσσολόγων.

Τόνισε ότι η γλώσσα δεν είναι απλώς μέσο επικοινωνίας, αλλά έκφραση της σκέψης. Αναφερόμενος στον φιλόσοφο Husserl, σημείωσε πως «η γλώσσα δεν δημιουργήθηκε για την επικοινωνία απλώς, αλλά για την έκφραση της σκέψης». Εξήρε επίσης τη σημασία της σύνταξης και της γραμματικής ως κορμού της γλώσσας, που επέτρεψε στους αρχαίους φιλοσόφους να εκφράσουν βαθιά νοήματα.

Παρουσίασε στοιχεία από τον Thesaurus Linguae Graecae, όπου έχουν καταγραφεί 105 εκατομμύρια λέξεις από 12.000 ελληνικά κείμενα, ενώ εκτίμησε ότι ο συνολικός όγκος της αρχαίας γραμματείας ήταν πολύ μεγαλύτερος. Ο κ. Γεραπετρίτης, σχολιάζοντας, έθεσε το ερώτημα πόσες από αυτές τις λέξεις χρησιμοποιούνται σήμερα, εκφράζοντας ανησυχία για τη «λεξιπενία» και τη «βραχυλογία» της σύγχρονης επικοινωνίας.

Η συνέχεια της ελληνικής γλώσσας μέσα στους αιώνες

Ο καθηγητής Μπαμπινιώτης παρέθεσε αποσπάσματα από το έργο του Pierre Chantraine, ο οποίος χαρακτήρισε την ελληνική ως γλώσσα με «αδιάλειπτη ιστορία σαράντα αιώνων». Όπως επισήμανε, η ελληνική εξελίχθηκε από τα μυκηναϊκά χρόνια έως τη νέα ελληνική χωρίς βαθιές αλλαγές στη δομή της, γεγονός που αποδεικνύει τη ζωντανή της συνέχεια.

Τόνισε ακόμη ότι η γιορτή της ελληνικής γλώσσας αφορά εξίσου την αρχαία, τη μεσαιωνική και τη νέα ελληνική, καθώς πρόκειται για ένα ενιαίο, ζωντανό σύστημα που εκφράζει τη σκέψη και την ταυτότητα του ελληνισμού.

Η γλώσσα, η δημοκρατία και η ελευθερία

Ο κ. Γεραπετρίτης συνέδεσε τη γλώσσα με το ήθος και τη δημοκρατία, σημειώνοντας ότι «αν οι πολίτες δεν έχουν καλή κατανόηση της γλώσσας, ελεύθεροι δεν θα γίνουν ποτέ». Υπογράμμισε ότι η γλωσσική παιδεία αποτελεί προϋπόθεση της δημοκρατίας, καθώς εξασφαλίζει ενημερωμένους και συνειδητοποιημένους πολίτες.

Από την πλευρά του, ο κ. Μπαμπινιώτης υπενθύμισε ότι οι δύο πρώτες διεθνείς ελληνικές λέξεις είναι «δημοκρατία» και «διάλογος», έννοιες θεμελιώδεις για τον δυτικό πολιτισμό. Επισήμανε επίσης ότι η ρητορική, ως τέχνη πειθούς με επιχειρήματα, υπήρξε βασικός πυλώνας της δημοκρατίας.

Η ελληνική γλώσσα ως παγκόσμιο πολιτισμικό κεφάλαιο

Ο καθηγητής αναφέρθηκε στη μοναδική «οικονομία» της ελληνικής γλώσσας, που με 24 γράμματα και λίγους φθόγγους εκφράζει εκατοντάδες χιλιάδες σημασίες. Επικαλέστηκε τον Γαλιλαίο, ο οποίος χαρακτήρισε το ελληνικό αλφάβητο «τη μεγαλύτερη ανακάλυψη του ανθρώπου». Ο Υπουργός συμπλήρωσε, παραθέτοντας τον ιστορικό Hering, ότι «να μιλήσουμε ελληνικά για να ξεκουραστούμε», γιατί μέσα στις ελληνικές λέξεις βρίσκει ανάπαυση και η ψυχή.

Ο κ. Μπαμπινιώτης έκλεισε υπενθυμίζοντας ότι, σύμφωνα με τον Άγγλο γλωσσολόγο David Crystal, τα δύο τρίτα των λέξεων της αγγλικής έχουν ελληνική και λατινική προέλευση, γεγονός που αποδεικνύει τη βαθιά επίδραση του ελληνικού λεξιλογίου στις ευρωπαϊκές γλώσσες.

Η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας ως παρακαταθήκη

Στο τέλος της εκδήλωσης, ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι η καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας αποτελεί «μια μεγάλη παρακαταθήκη συναίνεσης» και συμβολίζει την κοινή προσπάθεια για τη διατήρηση και διάδοση της γλώσσας. Ανακοίνωσε ότι έχει ήδη δρομολογηθεί πρόγραμμα για την ανάπτυξη της ελληνικής γλώσσας στο εξωτερικό, με στόχο τη διδασκαλία της όχι μόνο σε παιδιά ελληνικής καταγωγής, αλλά και σε μαθητές από ολόκληρο τον κόσμο.

Ο Υπουργός αναφέρθηκε με συγκίνηση στη βράβευση πέντε Ελλήνων που ίδρυσαν δημόσιο πρότυπο σχολείο στο Μαϊάμι, όπου το 95% των μαθητών δεν είναι Έλληνες, αλλά μαθαίνουν και μιλούν άπταιστα ελληνικά. «Η ελληνική γλώσσα», κατέληξε, «οφείλει να αποτελεί όχημα ήπιας διπλωματίας και πηγή υπερηφάνειας για όλους μας».