Όταν η τέχνη γίνεται εργασία: Το ιρλανδικό μοντέλο στήριξης

Η Ιρλανδία κάνει ένα σημαντικό βήμα στην υποστήριξη της τέχνης και της δημιουργικότητας, παρουσιάζοντας ένα πρόγραμμα μόνιμου βασικού εισοδήματος για τους καλλιτέχνες. Σύμφωνα με το σχέδιο, περίπου 2.000 καλλιτέχνες – μόνιμοι κάτοικοι της χώρας – θα λαμβάνουν 325 ευρώ εβδομαδιαία για την ενίσχυση της δημιουργικής τους δραστηριότητας και της ποιότητας ζωής τους. Το πρόγραμμα, με την ονομασία «Βασικός Μισθός» για τις Τέχνες (BIA), αντικαθιστά την πιλοτική πρωτοβουλία που είχε λανσαριστεί το 2022, με στόχο την ανάκαμψη του πολιτιστικού τομέα μετά την πανδημία του κορωνοϊού.

Ο υπουργός Πολιτισμού, Επικοινωνιών και Αθλητισμού της Ιρλανδίας, Patrick O’Donovan, χαρακτήρισε την BIA «μεγάλο ορόσημο» για τις τέχνες, επισημαίνοντας ότι η χώρα καθίσταται παγκόσμιος ηγέτης στην υποστήριξη των καλλιτεχνών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που συλλέχθηκαν από την πιλοτική φάση, οι δικαιούχοι μπόρεσαν να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο στην καλλιτεχνική τους πρακτική, να παράγουν περισσότερα έργα και να βελτιώσουν την ψυχική τους υγεία και τη γενικότερη ποιότητα ζωής τους.

Ο O’Donovan τόνισε επίσης ότι το πρόγραμμα είναι οικονομικά βιώσιμο: σύμφωνα με ανεξάρτητη ανάλυση, κάθε ευρώ που επενδύθηκε στην BIA απέφερε κοινωνικό όφελος 1,89 ευρώ. Η διαδικασία επιλογής των δικαιούχων θα ξεκινήσει τον Μάιο και θα γίνεται τυχαία και ανώνυμα, δίνοντας τη δυνατότητα σε 2.000 καλλιτέχνες να λάβουν το εισόδημα για τρία χρόνια, με ένα διάστημα σταδιακής μείωσης τριών μηνών. Οι κανόνες προβλέπουν ότι οι δικαιούχοι θα μπορούν να επανέλθουν ως υποψήφιοι σε επόμενους κύκλους, αλλά όχι αμέσως μετά τη λήξη του τριετούς κύκλου τους.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι, για πρώτη φορά στην ιστορία της Ιρλανδίας, υπάρχει μια μόνιμη δομή εισοδήματος που αναγνωρίζει τη σημασία της τέχνης και της δημιουργικότητας, διαφοροποιώντας τη χώρα από άλλες στην Ευρώπη και παγκοσμίως. Το πρόγραμμα επιβεβαιώνει επίσης την πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι καλλιτέχνες, καθώς η εργασιακή ανασφάλεια και η οικονομική αβεβαιότητα παραμένουν χαρακτηριστικά του τομέα.

Η BIA αναμένεται να έχει πολλαπλά οφέλη: όχι μόνο στηρίζει τους ίδιους τους καλλιτέχνες, αλλά συμβάλλει και στην ανάπτυξη του πολιτιστικού οικοσυστήματος, αυξάνοντας την παραγωγή έργων τέχνης, ενισχύοντας την ψυχική υγεία των δημιουργών και δημιουργώντας κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο στην ευρύτερη κοινωνία.

Το πρόγραμμα υλοποιείται από το κράτος της Ιρλανδίας μέσω του υπουργείου Πολιτισμού. Ο ίδιος ο υπουργός Patrick O’Donovan έχει τονίσει ότι το BIA αντιμετωπίζει την τέχνη ως εργασία με κοινωνική αξία, όχι ως χόμπι ή συμπληρωματική δραστηριότητα.

Δικαίωμα συμμετοχής έχουν εικαστικοί καλλιτέχνες, ζωγράφοι και γλύπτες, μουσικοί και συνθέτες, συγγραφείς και ποιητές, ηθοποιοί, σκηνοθέτες και χορευτές, κινηματογραφιστές, αλλά και δημιουργοί που δραστηριοποιούνται στις παραδοσιακές τέχνες, όπως η folk και η γαελική πολιτιστική έκφραση.