Ντέιβιντ Λ. Φίλιπς στα «ΝΕΑ»: «Η Τουρκία να εγκαταλείψει τη λύση των δύο κρατών»
«Η Τουρκία θα πρέπει να εγκαταλείψει την επιμονή της για μια λύση των δύο κρατών με ανεξάρτητη “Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου” γιατί είναι εμπρηστική κι αυξάνει το ρίσκο για κλιμάκωση της σύγκρουσης», σημειώνει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο Ντέιβιντ Λ. Φίλιπς, διευθυντής του Προγράμματος για την Οικοδόμηση της Ειρήνης και τα Δικαιώματα, στο Ινστιτούτο για τη Μελέτη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Πανεπιστημίου Columbia, και πρώην ανώτερος σύμβουλος στο υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ (επί κυβερνήσεων Μπιλ Κλίντον, Τζορτζ Μπους και Μπάρακ Ομπάμα) και στη Γραμματεία του ΟΗΕ. Εχει συγγράψει βιβλία για την Τουρκία, το Ιράκ και τους Κούρδους, συμπεριλαμβανομένων των «Η Κουρδική Ανοιξη – Ενας νέος χάρτης για τη Μέση Ανατολή» (2015) και «Χάνοντας το Ιράκ: μέσα στο φιάσκο της μεταπολεμικής ανασυγκρότησης» (2005).
Το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών ξανατέθηκε από τον εκπρόσωπο του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) Ομέρ Τσελίκ 24 μόλις ώρες πριν από την επίσημη επίσκεψη του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Αγκυρα. Ποιο διαβλέπετε ότι μπορεί να είναι το μέλλον των ελληνοτουρκικών σχέσεων και του Κυπριακού;
Κατ’ αρχάς, η Τουρκία θα πρέπει να εγκαταλείψει την επιμονή της για μια λύση των δύο κρατών, με ανεξάρτητη «ΤΔΒΚ», γιατί είναι εμπρηστική κι αυξάνει το ρίσκο για κλιμάκωση της σύγκρουσης. Η διάθεση νερού από την Τουρκία σε ολόκληρη την Κύπρο θα ήταν ένα καλό μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης και μια αποτελεσματική αντίδραση στους κινδύνους πυρκαγιάς και την υπερθέρμανση του πλανήτη. Η υποστήριξη μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας είναι η πιο εποικοδομητική προσέγγιση.
Ο στόχος της Αγκυρας παραμένει η στρατηγική αυτονομία, διατηρώντας παράλληλα τη θέση της εντός του ΝΑΤΟ. Πόσο εφικτό είναι αυτό σε ένα γεωπολιτικό τοπίο κινούμενης άμμου, με ερωτηματικά ακόμη και για τη συνοχή της διατλαντικής συμμαχίας;
Το ΝΑΤΟ είναι μια πολυμερής συμμαχία που απαιτεί συνεργασία μεταξύ των μελών του. Η αγορά του πυραυλικού συστήματος S-400 ή η συνέχιση των συναλλαγών πετρελαίου και ενέργειας με τη Ρωσία παραβίασαν τις κυρώσεις και αποτέλεσαν προδοσία των απαιτήσεων σχετικά με τη διαλειτουργικότητα, καθώς και των προσπαθειών για τον τερματισμό της σύγκρουσης της Ρωσίας με την Ουκρανία.
Η Τουρκία θα κριθεί από τις πράξεις της, όχι από τα λόγια της. Και στο πλαίσιο των διεθνών ανταγωνισμών πρέπει να κάνει μια επιλογή. Είτε θα είναι σύμμαχος, που θα εμβαθύνει τη συνεργασία της με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, είτε θα συνταχθεί με την πλευρά της Ρωσίας, της Κίνας και του Ιράν, στις περιφερειακές και παγκόσμιες διαμάχες. Το ερώτημα είναι εάν υπάρξει πόλεμος με το Ιράν, τι θα κάνει η Αγκυρα;
Τι ακριβώς περιμένει ο πρόεδρος Τραμπ από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν;
Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και σύμμαχος με συμβατικές υποχρεώσεις. Οι ΗΠΑ αναμένουν από την Τουρκία να αντιταχθεί στον ισλαμισμό και να τηρεί τις δημοκρατικές αρχές. Είναι όμως αυτό μια ρεαλιστική προσδοκία δεδομένων των ισλαμιστικών τάσεών της; Μια καλή αρχή θα ήταν επίσης η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Απαιτείται επίσης η απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων από το Ναγκόρνο Καραμπάχ.
Η εφαρμογή της ιστορικής συμφωνίας με το ΡΚΚ για τον αφοπλισμό, την αποστράτευση και την επανένταξη θα ήταν επίσης ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Tέλος, το άνοιγμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης έχει καθυστερήσει πολύ.
Το πρόγραμμα «Τουρκίας χωρίς τρομοκρατία», που αφορά τον αφοπλισμό του ΡΚΚ, πρόκειται όντως για μια ειρηνευτική διαδικασία προς επίλυση του Κουρδικού ή είναι ένας πολιτικός ελιγμός του τούρκου προέδρου;
Η διαδικασία πρέπει να εκληφθεί ως πολιτική αναπροσαρμογή παρά ως πραγματική προσπάθεια συμφιλίωσης. Η πρωτοβουλία αφοπλισμού θα πρέπει να συμπληρωθεί από ρυθμίσεις αμνηστίας. Μια επιτροπή αλήθειας και συμφιλίωσης θα πρέπει να περιλαμβάνει διατάξεις αμνηστίας που συνδέονται με την αποκάλυψη της αλήθειας. Η διαχείριση των εντάσεων με τους Κούρδους απαιτεί συμμόρφωση με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Στις 3 Φεβρουαρίου, κατά την ομιλία του στην κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματός του (MHP), ο κυβερνητικός εταίρος Ντεβλέτ Μπαχτσελί μίλησε για «ειρήνη για την Ανατολία, ελπίδα για τον Οτζαλάν (…) και ένα σπίτι για τον Ντεμιρτάς».
Τι ακριβώς σημαίνει αυτό το κάλεσμα; Υπάρχει πιθανότητα να απελευθερωθεί ο Οτζαλάν; Να αναμένουμε πρωτοβουλίες ευθυγράμμισης της χώρας με αποφάσεις του ΕΔΑΔ και ενδεχομένως βήματα που θα τη φέρουν εγγύτερα της Ευρώπης;
Η ειρήνη δεν μπορεί να επιτευχθεί αν δεν απελευθερωθούν ο Οτζαλάν και άλλοι πολιτικοί κρατούμενοι όπως ο Ντεμιρτάς και ο Ιμάμογλου. Η αποκάλυψη της αλήθειας είναι αμφίδρομη, απαιτεί παραχωρήσεις και από τις δύο πλευρές, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, η οποία παραβιάζει τα δικαιώματα των Κούρδων εδώ και δεκαετίες.
Ποιο θα είναι το πολιτικό μέλλον του ηγέτη της τουρκικής αντιπολίτευσης Εκρέμ Ιμάμογλου;
Οι κατηγορίες εναντίον του πρέπει να αποσυρθούν. Ο Ιμάμογλου, όπως οι επίσης φυλακισμένοι δήμαρχοι του CHP και κούρδοι πολιτικοί, πρέπει να απελευθερωθούν.
Η συζήτηση για τη μετά Ερντογάν εποχή έχει ήδη ξεκινήσει. Οι πιθανότητες παραμένουν υπέρ μιας πιο αναθεωρητικής, αντιδυτικής Τουρκίας;
Ο «ερντογανισμός» είναι μια διάχυτη κρατική και κοινωνική ιδεολογία, θεμελιωδώς αντιδημοκρατική και αυταρχική, που έχει αναδιαμορφώσει πλήρως την τουρκική κοινωνία και συμμορφώνεται με τις τουρκικές εθνικιστικές θέσεις και τον οθωμανικό ισλαμισμό. Δεν μπορεί να αντιστραφεί εύκολα χωρίς μέτρα που αγγίζουν κάθε πτυχή της κοινωνίας των πολιτών.