Μυοκαρδιακή ίνωση και κίνδυνος αρρυθμιών
Πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ηλικιωμένοι άνδρες που ασχολούνται συστηματικά με αθλήματα αντοχής ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιακών αρρυθμιών κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά την άσκηση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει μυοκαρδιακή ίνωση, δηλαδή ουλώδης ιστός στον καρδιακό μυ.
Η μυοκαρδιακή ίνωση έχει παρατηρηθεί σε αρκετούς άνδρες αθλητές άνω των 50 ετών που προπονούνται επί δεκαετίες σε υψηλό επίπεδο. Δεν είναι ξεκάθαρο αν η μακροχρόνια έντονη άσκηση αποτελεί άμεση αιτία της ίνωσης ή αν αυτό οφείλονταν σε άλλα αίτια, όπως μια υποκλινική μυοκαρδίτιδα στο πλαίσιο μιας ιώσεως που διέλαθε της διάγνωσης. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι ερευνητές διερεύνησαν κατά πόσο η ύπαρξη αυτής της ίνωσης μπορεί να σχετίζεται με διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, κάτι που θα μπορούσε δυνητικά να επηρεάσει τις συστάσεις άσκησης σε αυτή την ομάδα πληθυσμού.
Σε μελέτη που περιέλαβε περισσότερους από 100 άνδρες ποδηλάτες και τριαθλητές ηλικίας άνω των 50 ετών, όλοι με ιστορικό μακροχρόνιας εντατικής προπόνησης (τουλάχιστον 10 ώρες εβδομαδιαίως για 15 χρόνια), οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία καρδιάς για την ανίχνευση ίνωσης. Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν εμφυτεύσιμες συσκευές συνεχούς καταγραφής καρδιακού ρυθμού, ώστε να εντοπιστούν πιθανές αρρυθμίες, ενώ η καθημερινή φυσική δραστηριότητα παρακολουθήθηκε ψηφιακά.
Κατά τη διάρκεια διετούς παρακολούθησης, καταγράφηκαν δεκάδες επεισόδια κοιλιακών αρρυθμιών, κυρίως κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά την άσκηση. Οι περισσότερες ήταν βραχείας διάρκειας, ωστόσο καταγράφηκαν και ορισμένα πιο παρατεταμένα και δυνητικά σοβαρότερα επεισόδια. Η συντριπτική πλειονότητα των αρρυθμιών εμφανίστηκε σε άτομα με μυοκαρδιακή ίνωση, γεγονός που υποδηλώνει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ ουλοποίησης του μυοκαρδίου και κινδύνου αρρυθμιών. Δεν παρατηρήθηκαν ουσιαστικές διαφορές στην ένταση ή τη διάρκεια της προπόνησης μεταξύ αθλητών με και χωρίς αρρυθμίες.
Παρά τα ευρήματα, οι ειδικοί τονίζουν ότι τα αποτελέσματα αυτά δεν σημαίνουν πως η άσκηση είναι επικίνδυνη. Αντιθέτως, η σωματική δραστηριότητα παραμένει ιδιαίτερα ωφέλιμη για την καρδιαγγειακή υγεία. Ωστόσο, σε περιπτώσεις εμφάνισης συμπτωμάτων όπως ζάλη, αίσθημα παλμών ή λιποθυμικά επεισόδια κατά την άσκηση, συνιστάται έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη σοβαρότερων επιπλοκών χωρίς να απαιτείται απαραίτητα περιορισμός της φυσικής δραστηριότητας.
Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών