Καισαριανή – Μενδώνη: Αυθεντικές οι φωτογραφίες από τις εκτελέσεις – Τις αγοράζει το ΥΠΠΟ
Στην οριστική απόκτηση της ιστορικής συλλογής Χόιερ προχωρά το Υπουργείο Πολιτισμού, διασφαλίζοντας την επιστροφή στην Ελλάδα ενός σπάνιου οπτικού αρχείου από την περίοδο 1943-1944. Μετά από επιτόπια εξέταση στο Βέλγιο από ειδικούς εμπειρογνώμονες, επιβεβαιώθηκε η αυθεντικότητα των 262 φωτογραφιών, οι οποίες αποτυπώνουν στιγμιότυπα από την κατεχόμενη Ελλάδα, με ιδιαίτερη έμφαση στις εμβληματικές και συγκλονιστικές λήψεις από την Καισαριανή. Η παρέμβαση του Υπουργείου σταμάτησε τη δημοπράτηση του υλικού, το οποίο πλέον περνά στην κατοχή του ελληνικού κράτους.
Δήλωση της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη για την απόκτηση της συλλογής Χόιερ:
«Σήμερα, στο Δημαρχείο του Έβεργκεμ, η αντιπροσωπεία του Υπουργείου Πολιτισμού συναντήθηκε με τον συλλέκτη Τιμ Ντε Κράνε. Η αντιπροσωπεία εξέτασε το σύνολο της συλλογής Χόιερ, η οποία αποτελείται από 262 φωτογραφίες, τραβηγμένες στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της θητείας του, το 1943-1944, καθώς και κάποια έντυπα που ο ίδιος είχε περιλάβει σε αυτή. Η μακροσκοπική εξέταση, από έμπειρα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα του υλικού. Υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη και η συλλογή αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών».
Εριχναν τα πτώματα σαν τσουβάλια
Μαζικοί φορείς, συνδικάτα, δήμοι, πανεπιστημιακοί και κυρίως οι συγγενείς των εκτελεσθέντων είχαν ζητήσει από το ελληνικό κράτος να αποκτήσει άμεσα τα ιστορικά τεκμήρια. «Ο προορισμός τους πρέπει να είναι ένας και μοναδικός. Η απόκτησή τους από τη ελληνική πολιτεία. Πρώτο και καλύτερο το Κομμουνιστικό Κόμμα, στο οποίο δικαιωματικά ανήκουν οι φωτογραφίες. Το ΕΑΜϊκό μουσείο Αντίστασης, στην Καισαριανή», είχε δηλώσει ο Δημήτρης Κυριακούδης, συγγενής εκτελεσμένου.
Στην εκπομπή «Live News», συγγενείς και αυτόπτες μάρτυρες είχαν μιλήσει για εκείνη τη μέρα, μεταφέροντας εικόνες και συναισθήματα. Οι αφηγήσεις τους αποτελούν ζωντανά τεκμήρια της ιστορίας. Η Θεοδώρα Δολιανίτου, αυτόπτης μάρτυρας της εκτέλεσης των 200 Ελλήνων, περιγράφει: «Παίζαμε σαν παιδιά εκεί, ξαφνικά είδαμε κόσμο να μαζεύεται στο άλσος, γιατί είχαν μάθει ότι γίνεται η εκτέλεση… Μαζεύανε τα πτώματα και τα ρίχνανε σας λέω σαν τσουβάλια».
Οι συγγενείς των εκτελεσθέντων μεγάλωσαν με το τραύμα εκείνης της ημέρας. Ο πόνος μεταφέρθηκε στις επόμενες γενιές ως ζωντανή υπενθύμιση μιας βαρβαρότητας που έμεινε ατιμώρητη, ενός ναζιστικού εγκλήματος για το οποίο κανείς δεν λογοδότησε ποτέ.
«Δεν φοβόταν»
«Ήταν πάππους μου από τη μητέρα μου. Η μητέρα μου δεν τον γνώρισε, τον είδε μία φορά στη ζωή της, διότι έλειπε στο βουνό μόνιμα στο αντάρτικο. Μετά το αντάρτικο, τον πιάσανε», αναφέρει ο Θρασύβουλος Μαράκης, εγγονός του Θρασύβουλου Καλαφατάκη.
«Ήταν άνθρωπος που δεν έκανε ποτέ πίσω και πήγαινε πάντα μπροστά. Δεν φοβόταν. Θέλω και φωτογραφίες και αρχείο, ό,τι μπορέσουν να μαζέψουν», προσθέτει, ζητώντας να σωθεί κάθε ίχνος μνήμης από εκείνη την ημέρα.
Οι μαρτυρίες των συγγενών δείχνουν το ηθικό μεγαλείο των μελλοθάνατων, που βάδιζαν προς τον θάνατο αλύγιστοι. Μέσα στα καμιόνια που τους μετέφεραν από το Χαϊδάρι προς την Καισαριανή, πετούσαν κομμάτια από υφάσματα με τα τελευταία τους λόγια.
Το μαντήλι
«Μπόρεσε και πέταξε ένα μαντίλι, που είχε πάνω του, κόκκινο, με μολύβι σημειωμένα κάποια πράγματα. Έτσι πεθαίνουν οι ελεύθεροι άνθρωποι, ζήτω ελληνικός λαός», είπε ο Βασίλης Αμπελογιάννης, συγγενής εκτελεσμένου.
Σε εξέλιξη βρίσκεται η προσπάθεια ταυτοποίησης όσων εμφανίζονται στις εικόνες, κυρίως μέσω φωτογραφιών του Αρχείου του ΚΚΕ, καθώς η πλειονότητα των εκτελεσθέντων ήταν μέλη του. Σύμφωνα με την έρευνα, σε μία από τις φωτογραφίες ενδέχεται να απεικονίζεται ο Χανιώτης Θρασύβουλος Καλαφατάκης, που εκτελέστηκε στα 30 του χρόνια, καθώς και ο Δημήτρης Παπαδόπουλος, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Οικοδόμων.
Σημαντική συμβολή της εφημερίδας «Τα Νέα»
Καθοριστική ήταν η συμβολή της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ, η οποία στο φύλλο της Τρίτης (17/02) ταυτοποίησε την ηγετική μορφή του ΚΚΕ και του αγροτικού κινήματος, Χρήστο Κουβελιώτη. «Σαν χώρος, είναι η Καισαριανή. Δεν το διαπραγματεύομαι. Επειδή είμαι πολλά χρόνια στον χώρο», δήλωσε ο Κώστας Γαβριλάκης, υπεύθυνος του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, εμπειρογνώμονες του Υπουργείου Πολιτισμού ετοιμάζονται να μεταβούν στη Γάνδη για να εξετάσουν τη γνησιότητα των φωτογραφιών. «Συγκινητικές φωτογραφίες, γιατί πιστοποιούν ότι αυτοί οι άνθρωποι πήγαιναν με το κεφάλι ψηλά, τραγουδώντας. Αυτό το απίστευτο θάρρος που είχανε. Πραγματικά, σε κάνει να χάσεις τα λόγια σου», είπε ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης.