Έχει αποτέλεσμα το «φάρμακο» από κόπρανα; – Η περίεργη θεραπεία που πρότεινε ο Γαληνός

Το εντερικό μικροβίωμα αποτελεί σήμερα αντικείμενο εντατικής επιστημονικής έρευνας, με θεραπείες που βασίζονται σε κόπρανα από υγιείς δότες να δοκιμάζονται για τη θεραπεία ορισμένων γαστρεντερικών παθήσεων. Ωστόσο, οι λεγόμενες θεραπείες με κόπρανα φαίνεται πως έχουν ιστορία χιλιάδων ετών.

Χημική ανάλυση υπολειμμάτων που εντοπίστηκαν σε αρχαίο αγγείο επιβεβαιώνει ότι φάρμακα βασισμένα σε κόπρανα αποτελούσαν την πιο εξελιγμένη ιατρική πρακτική της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Σύμφωνα με αρχαιολόγους στην Τουρκία, τα ευρήματα συνδέονται με τις συνταγές του Γαληνού της Περγάμου, ο οποίος είχε αναφερθεί στις θεραπευτικές ιδιότητες των ανθρώπινων κοπράνων.

Το εύρημα της Περγάμου

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Journal of Archaeological Science: Reports, αφορά ένα σφραγισμένο γυάλινο βαλσαμάριο —μικρό αγγείο που χρησιμοποιούνταν για αρώματα, έλαια ή φάρμακα— το οποίο βρέθηκε σε τάφο της αρχαίας Περγάμου και χρονολογείται στον 2ο μ.Χ. αιώνα.

Η ανάλυση, με τεχνικές αέριας χρωματογραφίας και φασματοσκοπίας μάζας, αποκάλυψε ότι το οργανικό υπόλειμμα περιείχε κοπροστανόλη και 24-αιθυλοκοπροστανόλη, δύο ουσίες που παράγονται στο έντερο κατά τον μεταβολισμό της χοληστερόλης. Αν και η προέλευση των κοπράνων παραμένει αβέβαιη, η αναλογία των ουσιών υποδεικνύει ανθρώπινη προέλευση.

Η σύνθεση του φαρμάκου

Εκτός από κόπρανα, στο παρασκεύασμα ανιχνεύθηκε και καρβακρόλη, αρωματική ουσία που περιέχεται στο θυμάρι, πιθανότατα για να καλύπτει τη δυσάρεστη οσμή. «Αναγνωρίσαμε αμέσως ότι επρόκειτο για φαρμακευτικό σκεύασμα που χρησιμοποιούσε ο διάσημος ρωμαίος ιατρός Γαληνός» ανέφεραν οι τούρκοι ερευνητές. Όπως σημειώνει η ερευνητική ομάδα, «η μελέτη αυτή παρέχει τις πρώτες άμεσες χημικές ενδείξεις για τη φαρμακευτική χρήση κοπρανώδους υλικού στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα».

Ο Γαληνός, χάρη στον οποίο η Πέργαμος εξελίχθηκε σε σημαντικό ιατρικό κέντρο της ρωμαϊκής περιόδου, είχε αναφερθεί στη θεραπευτική αξία των κοπράνων παιδιού που είχε καταναλώσει όσπρια, ψωμί και κρασί.

Από την αρχαιότητα στη σύγχρονη ιατρική

Η μελέτη των μικροβίων του εντέρου συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με τη χορήγηση θεραπειών που βασίζονται σε κόπρανα να γίνεται πλέον μέσω χαπιών ή με απευθείας μεταμόσχευση στο έντερο, σε ελεγχόμενο ιατρικό περιβάλλον.

Πηγή: Το Βήμα