Το σχέδιο στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τις επιπτώσεις της ανάφλεξης στη Μ. Ανατολή – Τα μέτρα
«Το κλειδί είναι ένα: η διάρκεια». Αυτό επισημαίνουν παράγοντες του οικονομικού επιτελείου, όταν ερωτώνται για τις επιπτώσεις από το γεγονός ότι η Μέση Ανατολή «φλέγεται» ήδη για περισσότερο από μια εβδομάδα.
Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, όπου έχει στηθεί το «στρατηγείο», οι εξελίξεις παρακολουθούνται λεπτό προς λεπτό και εξετάζονται όλες οι πιθανές επιπτώσεις στα βασικά μεγέθη της οικονομίας.
Σε πρώτη φάση, αναφέρουν τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου, τα γεγονότα αντιμετωπίζονται με πολλή μεγάλη ψυχραιμία. Ωστόσο, η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να παρέμβει εάν και όταν χρειαστεί, για τη στήριξη εκείνων που θα πληγούν.
Το βασικό ζήτημα είναι οι τιμές της ενέργειας και δεν είναι τυχαίο ότι στο Eurogroup της Δευτέρας, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, το θέμα του κόστους της ενέργειας, που άλλωστε υπήρχε στην ατζέντα της διευρυμένης σύνθεσης με τη συμμετοχή της ΕΚΤ, αναμένεται να αναβαθμιστεί, και να τεθεί στην κορυφή των θεμάτων προς συζήτηση. Ενώ, θεωρείται βέβαιο ότι το θέμα αυτό θα αναβαθμιστεί και στο Euro Summit στην 19η Μαρτίου. Και δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα να εξεταστούν ή και να αποφασιστούν έκτακτα μέτρα για τις διαφαινόμενες μεγάλες ανατιμήσεις στα καύσιμα και στο ηλεκτρικό ρεύμα. Δεδομένου ότι, λόγω της στρατηγικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20%- 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, οποιαδήποτε διαταραχή στη διέλευση επιβαρύνει τις αγορές ενέργειας.
Για τη χώρα μας, ένα ενεργειακό «σοκ» ενδέχεται να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, να συμπιέσει την αγοραστική δύναμη των πολιτών και να αυξήσει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι μεταφορές.
Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού, εάν η τιμή του πετρελαίου υπερβεί επί μακρόν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι:
– Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο (που προβλέπει αύξηση 1% το 2026), ενώ οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά 0,9%.
– Σε πραγματικούς όρους οι εισαγωγές θα μειωθούν λόγω πτώσης της εγχώριας ζήτησης, αλλά σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν κατά περίπου 7,4%, με το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να επιδεινώνεται κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
– Ο πληθωρισμός θα αυξηθεί κατά 4,7%, έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.
– Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,9% έναντι πρόβλεψης 2,4%, αν και το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξηθεί λόγω πληθωρισμού, οδηγώντας σε βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου και μείωση του λόγου χρέους κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το βασικό σενάριο.
Παρόλο που για να μειωθεί η ανάπτυξη στο 1,9%, θα πρέπει οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου να παραμείνουν στα επίπεδα των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για έναν χρόνο.
Μια μεγάλη διάρκεια του πολέμου, πιθανόν να προκαλέσει και παράπλευρες επιπτώσεις, όπως στον τουρισμό. Αν και η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός, οι διεθνείς ταξιδιωτικές ροές συχνά επιβραδύνονται σε περιόδους περιφερειακής έντασης. Η αβεβαιότητα επηρεάζει και τις επενδύσεις, ενώ ήδη καταγράφεται αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία. Παράλληλα, ανατιμήσεις καταγράφονται στα λιπάσματα, που θα μετακυλήσουν το πρόσθετο κόστος στην αγροτική παραγωγή.
Όπως σημείωσε και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα της Βουλής, τα συναρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να ενεργοποιήσουν μέτρα προληπτικού χαρακτήρα, αλλά και μέτρα για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Αυτό σημαίνει κατ’ αρχάς ελέγχους από την Ανεξάρτητη Αρχή για την εποπτεία της αγοράς, κυρίως στο πεδίο των καυσίμων. Συνεχής θα είναι, επίσης, η εποπτεία και ο έλεγχος αποθεμάτων, όχι μόνο ενεργειακών προϊόντων, αλλά και αγαθών πρώτης ανάγκης. Ενώ, εάν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στο επίπεδο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για έναν μήνα, θα ενεργοποιηθούν οι στηρίξεις μέσω των pass.
Εν κατακλείδι, σημειώνουν οι αρμόδιοι παράγοντες, το βασικό «πακέτο» των σχεδιαζόμενων φοροελαφρύνσεων για το 2027, ύψους 800- 900 εκατ. ευρώ, δεν τίθεται εν αμφιβόλω. Αυτό που πρέπει να απαντηθεί είναι εάν θα μπορεί να εξασφαλιστεί ένα πρόσθετο «πακέτο» από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, στην περίπτωση που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή περιορίσει τα φορολογικά έσοδα. Προς το παρόν, καταλήγουν τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου, «έχεις αντοχές, μόνος σου». Ειδάλλως, «θα χρειαστούν μέτρα αντιμετώπισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο», σημειώνουν.