Αταβιστική αρρενωπότητα την Ημέρα της Γυναίκας
Η Διεθνής Ημέρα για τα Δικαιώματα της Γυναίκας και την Παγκόσμια Ειρήνη θα εορταστεί φέτος στις 8 Μαρτίου με εντυπωσιακές πολεμικές επιχειρήσεις. Στη Νέα Υόρκη, για την πρώτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας υπό την προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών απεστάλη η Μελάνια Τραμπ. Αφού το κεντρικό της θέμα ήταν η ασφάλεια των παιδιών σε συγκρούσεις, δεν λησμόνησε τις απώλειες 160 ατόμων, κατά πλειοψηφία μικρών κοριτσιών, όταν βομβαρδίστηκε (άγνωστο από ποιον) ένα δημοτικό σχολείο θηλέων στο Ιράν. Αυτή η ενσυναίσθηση ήταν προφανής στην πρώτη ομιλία του συζύγου της για τον πόλεμο, όταν, αφού ανέγνωσε προσεκτικά από τον αυτόματο υποβολέα την πιο πρόσφατη δικαιολόγηση για τον πόλεμο, αναλύθηκε σε εκτενή εγκώμια για τις (χρυσές) κουρτίνες που κοσμούν το δωμάτιο.
Ο σουρεαλισμός δεν είναι ποτέ μακριά από τις εικόνες που σχετίζονται με τις πολεμικές επιχειρήσεις. Οι καταστροφές εξ αποστάσεως δεν είναι παρά γραφειοκρατική διαδικασία, όπου η άντληση και ανάλυση πληροφοριών, η επιλογή και η μέθοδος εξουδετέρωσης στόχων σταθμίζονται από καθωσπρέπει ανθρώπους πίσω από οθόνες και αποφασίζονται από παρέες μεσηλίκων συγκεντρωμένων σαν να παρακολουθούσαν τελικό αγώνα ποδοσφαίρου. Ο ηρωισμός είναι απαραίτητος για όσους δυστυχείς βρίσκονται επέκεινα των ψυχρών αποφάσεων. Η επιτυχία συνάγεται από ισοζύγια καταστροφών που θυμίζουν λογιστικούς ισολογισμούς παρά ανδραγαθίες και ηρωικές επικρατήσεις.
Και όμως, η εικόνα που εκπέμπεται και οι λεκτικές συνθήκες που αξιοποιούνται ζηλεύουν την αίγλη ομηρικών ηρώων. Τέρμα πια οι woke ευφημισμοί – το υπουργείο ασχολείται περήφανα με Πόλεμο και όχι με Αμυνα. Η τεστοστερόνη αναβλύζει πλούσια αφού αναφερόμαστε πάντα σε «μαχητές» ή πολεμάρχους. Δεν είναι για το πεδίο της μάχης (ούτε καν στην αίθουσα με τις οθόνες) οι LGBTQ. Σημασία έχει η δύναμη και ο εξευτελισμός του αντιπάλου. Η ρητορική που αξιοποιείται αναπολεί τις εποχές που η επιθετικότητα και η αρρενωπότητα συνδύαζαν την «πολεμική αρετή». Εδώ και 100 χρόνια, καθώς οι πόλεμοι διευρύνονταν, αναγκάζονταν να δικαιολογούνται ως «αναγκαία κακά» κάνοντας επίκληση ανώτερων αγαθών: «ο πόλεμος που τελειώνει τον πόλεμο», «Ο πόλεμος που καταστά τη δημοκρατία ασφαλή».
Ομως τώρα, καθώς, τουλάχιστον για τους επιτιθέμενους, ο πόλεμος διεξάγεται από επαγγελματίες και εξ αποστάσεως, επιστρέφει η ιδεολογία της «πολεμικής δόξας», του πολέμου ως αυτοσκοπού – ως μεθόδου εξαγνισμού και επίδειξης. Αυτό αναδεικνύει εθνική υπεροχή αλλά, μέσω του «ηρωισμού», υπογραμμίζει προσωπική ανωτερότητα. Ο πόλεμος ως η ύψιστη ανάδειξη της αρρενωπότητας, και ας είναι αταβισμός.
Τι γίνεται όμως στο «άλλο μισό του ουρανού» – εκείνου που γιορτάζει στις 8 Μαρτίου; Βεβαίως, ο πόλεμος είναι πλέον δραστηριότητα ίσων ευκαιριών: «Μαχήτριες» μπορούν και αυτές να διεκδικήσουν πολεμικές δάφνες και ας υστερούν σε τεστοστερόνη. Εξάλλου, ακόμη και η δικτατορική εξουσία στη Βόρεια Κορέα μπορεί να περάσει σε μια 13χρονη έφηβη. Η υποψία όμως είναι ισχυρή ότι οι γυναίκες θα ταυτίζονται με αυτά που δεν δείχνουν οι οθόνες, αυτά που ακολουθούν τις εντυπωσιακές ουρανοκατέβατες εκρήξεις.
Η Ημέρα της Γυναίκας θεσπίστηκε από τον Λένιν για να θυμίσει ότι γυναίκες ζητούσαν «Ψωμί και Ειρήνη» στην επανάσταση του Φεβρουαρίου 1917 κατά του τσάρου. Ας ελπίσουμε ότι, όταν φτάσει η ημέρα της γυναίκας το 2027, θα τα καταφέρουν οι εορτάζουσες εκεί που απέτυχαν εκατό χρόνια πριν.
Ο Πλάτων Τήνιος είναι ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά