«Το σκανδιναβικό νουάρ είναι το κοινωνικό μυθιστόρημα της εποχής»

Ο Γιόγκβαν Ισακσεν είναι συγγραφέας από τα Νησιά Φερόες. Θεωρείται ο πιο γνωστός συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας στη χώρα του. Από τις εκδόσεις Βακχικόν κυκλοφορεί το αστυνομικό μυθιστόρημά του «Ο χορός των νεκρών», σε μετάφραση Κωνσταντίνας Στασινού.

Από τη δεκαετία του 2000 παρατηρούμε μια παγκόσμια διάδοση της σκανδιναβικής λογοτεχνίας. Από τη Σουηδία, τη Νορβηγία και τη Δανία, μέχρι την Ισλανδία και τώρα τα Νησιά Φερόες. Πού θεωρείτε ότι οφείλεται αυτή η επιτυχία;

Ο λόγος είναι πιθανότατα ότι το νορβηγικό νουάρ συνδυάζει το έγκλημα/φόνο με μια οξυδερκή ματιά στην κοινωνία. Τα περισσότερα σκανδιναβικά αστυνομικά μυθιστορήματα αποτελούν μια αντίθεση τόσο προς τα αμερικανικά θρίλερ όσο και προς τα «άνετα» βρετανικά μυστήρια. Υπάρχει περισσότερο το αίσθημα της καθημερινότητας σε αυτά τα μυθιστορήματα, αλλά ταυτόχρονα και μια υποβόσκουσα, μη συγκεκριμένη απειλή ή φόβος. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι μεγάλο μέρος της αρχικής έμπνευσης προέρχεται ακριβώς από την αμερικανική και τη βρετανική παράδοση.

Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην αστυνομική λογοτεχνία και τα σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα; Πιστεύετε ότι το αστυνομικό μυθιστόρημα αποτελεί το «κοινωνικό μυθιστόρημα» της εποχής μας;

Με πολλούς τρόπους, η σύγχρονη σκανδιναβική αστυνομική λογοτεχνία είναι το κοινωνικό μυθιστόρημα της εποχής μας. Τα περισσότερα «τυπικά» μυθιστορήματα σήμερα ασχολούνται με τα προσωπικά προβλήματα των πρωταγωνιστών τους – με τη σύζυγο ή τον σύζυγο, τη δουλειά, την ψυχική τους κατάσταση κ.λπ. Η οπτική τους είναι συχνά πολύ στενή. Αντίθετα, το αστυνομικό μυθιστόρημα μπορεί μεν να ξεκινά από ένα συγκεκριμένο έγκλημα/φόνο, αλλά συχνά διευρύνεται σε μια περιγραφή της κοινωνίας στο σύνολό της.

Υπάρχουν συγκεκριμένες τάσεις στην ευρωπαϊκή αστυνομική λογοτεχνία; Πώς διαφέρει η βορειοευρωπαϊκή αστυνομική λογοτεχνία από τη μεσογειακή;

Η αστυνομική λογοτεχνία έχει γίνει ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα λογοτεχνικά είδη και είναι τόσο διαδεδομένη ώστε είναι δύσκολο να μιλήσει κανείς για συγκεκριμένες τάσεις, αφού όλες συνυπάρχουν. Οσον αφορά τα μεσογειακά αστυνομικά μυθιστορήματα, έχω διαβάσει πολύ λίγα. Μπορώ να φανταστώ ότι εκεί όπου το σκανδιναβικό αστυνομικό συχνά ασχολείται με κοινωνικά θέματα γενικά, το νότιο αστυνομικό πιο συχνά έχει να κάνει με τη διαφθορά. Και ότι στη Μεσόγειο εκτιμάτε περισσότερο το καλό φαγητό!

Ποιοι συγγραφείς πιστεύετε ότι επηρέασαν την εξέλιξη της αστυνομικής λογοτεχνίας από τις αρχές του 20ού αιώνα και μετά;

Στη Βρετανία: η Αγκαθα Κρίστι, η Π.Ντ. Τζέιμς, ο Κόλιν Ντέξτερ και ο Ιαν Ράνκιν. Στην Αμερική: ο Ρέιμοντ Τσάντλερ, η Πατρίσια Χάισμιθ, ο Μάικλ Κόνελι και ο Τζέιμς Ελρόι. Αλλά αν πάμε λίγο πιο πίσω, στα τέλη της δεκαετίας του 1880, έχουμε τις ιστορίες του Σέρλοκ Χολμς του Αρθουρ Κόναν Ντόιλ, που περιέχουν όλα τα συστατικά και τις πτυχές που χαρακτηρίζουν και αναμένονται από το είδος σήμερα.

Ποιος πιστεύετε ότι είναι ο λόγος που τα αστυνομικά μυθιστορήματα έχουν γίνει τόσο δημοφιλή στους αναγνώστες;

Το αστυνομικό μυθιστόρημα προσφέρει στον αναγνώστη ένα πρόβλημα που λύνεται μέσα στο ίδιο το βιβλίο. Αυτό το είδος ικανοποίησης είναι αρκετά σπάνιο στα «κανονικά» μυθιστορήματα. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την κριτική ματιά προς την κοινωνία, είναι πιθανότατα ένας από τους βασικούς λόγους της δημοφιλίας τους.

Διάφορα απρόσμενα περιστατικά και καταστάσεις εμφανίζονται στις σελίδες των μυθιστορημάτων σας. Πού αρχίζει η φαντασία και πώς συνυπάρχει με την πραγματικότητα;

Τις περισσότερες φορές, κάτι που συμβαίνει στη φεροϊκή κοινωνία πυροδοτεί αυτό που καταλήγει να γίνει ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Δεν ξεκινώ με σκοπό να αναλύσω ή να ασκήσω κριτική στην κοινωνία, αλλά χτίζοντας μια φανταστική εγκληματική σκηνή προσπαθώ να δώσω μια ρεαλιστική εικόνα του περιβάλλοντος. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η φαντασία και η πραγματικότητα συνυπάρχουν.

Στο έργο σας υπάρχει κάποια επιρροή από τους μεγάλους συγγραφείς του παρελθόντος; Συγκεκριμένα, από τους πρωτοπόρους Μαχ Σγιέβαλ και Περ Βαλέε; Ή από τον σπουδαίο Χένινγκ Μάνκελ; Ή ακόμα και από το ρεαλιστικό, ωμό ύφος του Ρέιμοντ Τσάντλερ;

Στα νεότερά μου χρόνια διάβασα πολλή κλασική αστυνομική λογοτεχνία, αλλά όταν έγραψα το πρώτο μου μυθιστόρημα, η βασική μου έμπνευση ήταν ο Τσάντλερ. Για μένα παραμένει ο κορυφαίος των κορυφαίων. Οπως ο Φίλιπ Μάρλοου, έτσι και ο βασικός μου πρωταγωνιστής έχει πολύ μικρή κοινωνική συνείδηση, αλλά έχει προσωπική συνείδηση.

Δώστε μας μια εικόνα του βασικού πρωταγωνιστή στα μυθιστορήματά σας.

Ονομάζεται Χάνις Μάρτινσον και έχει σπουδάσει δημοσιογραφία στη Δανία. Εζησε πολλά χρόνια στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων και κάποια στη Ρώμη. Επιστρέφει στα Νησιά Φερόες όταν μια γνωστή του πεθαίνει ξαφνικά με μυστηριώδη τρόπο. Από εκεί και πέρα εγκαθίσταται στο Τόρσαβν, εργάζεται σε μια εφημερίδα, έχει φίλους και μια σύντροφο, αλλά ταυτόχρονα είναι κάπως μοναχικός λύκος.