Νευρο-προπαγάνδα

Ο Ακης Σκέρτσος επιχείρησε χθες σε μια ανάρτησή του να επιστρατεύσει τη βιολογία και τον ανθρώπινο εγκέφαλο για να εξηγήσει την επιρροή των «λαϊκιστών» και την απήχηση των αρνητικών ειδήσεων στους πολίτες.

Η θέση του αποτελεί μνημείο αυτού που λέγεται νευρο-αναγωγισμός. Με απλά λόγια κάνει την υπεραπλούστευση (αυτός ή το ΑΙ που ίσως συνέταξε την ανάρτηση) πως η όποια απήχηση αρνητικών ειδήσεων οφείλεται απλώς στην ντοπαμίνη και τους εξελικτικούς μηχανισμούς.

Το αφήγημα παθολογικοποιεί τη δυσαρέσκεια, υποδηλώνοντας ότι η οργή ή η δυσπιστία των πολιτών δεν πηγάζει από αντικειμενικά προβλήματα (π.χ. ακρίβεια, θεσμικές κρίσεις, διαφθορά), αλλά αποτελεί «χακάρισμα» του εγκεφάλου τους από σατανικούς αλγορίθμους και λαϊκιστές.

Αφαιρεί την πολιτική βούληση και την ορθολογική κριτική ικανότητα και ανάγει την αντίδραση (έστω και τη λανθασμένη) σε ένα «βιολογικό σφάλμα» ή «ορμονική απόκριση». Είναι ένας επιστημονικοφανής πατερναλισμός.

Η επιχειρηματολογία του στηρίζεται δε στο ότι ο εγκέφαλός μας έχει μια εξελικτική «μεροληψία αρνητικότητας» και η ντοπαμίνη «αντιδρά» έντονα σε απειλές, άρα οι αρνητικές ειδήσεις για την κυβέρνηση είναι απλώς μεγεθυσμένα δολώματα. Το γεγονός όμως ότι ο εγκέφαλος ενεργοποιείται έντονα από ένα αρνητικό ερέθισμα δεν καθιστά το ερέθισμα ψευδές. Δεν φταίει ο συναγερμός αν το σπίτι έχει πιάσει φωτιά. Παραβλέπει δε ότι η ντοπαμίνη λειτουργεί σαν «μετρητής» απόστασης των προσδοκιών από την πραγματικότητα. Το πρόβλημα, άρα, δεν είναι ποιος «εκμεταλλεύεται» την απογοήτευση, αλλά ποιος τη δημιούργησε. Αυτή τη συζήτηση αποφεύγει εστιάζοντας στη βιολογία του ψηφοφόρου.

Η έμπνευση είναι κάπως ανατριχιαστική. Κι αν, αντί για ποπ ψυχολογία, σκάλιζε περισσότερο την ιστορία, ίσως να προβληματιζόταν από τους συνειρμούς με τις εποχές που έκαναν διαγνώσεις «υστερίας» στις σουφραζέτες, με τον κοινωνικό δαρβινισμό, τη «βραδεία σχιζοφρένεια» από την οποία δήθεν έπασχαν όσοι δεν χαίρονταν στο σοβιετικό καθεστώς ή εκείνον τον συνταγματάρχη που μας έλεγε ότι η χώρα είναι «ασθενής».

Είναι τρομερό ότι χρειάζεται να επισημαίνουμε πως η εξουσία δεν μπορεί να μας κάνει ούτε τον αρχισυντάκτη, πόσο μάλλον τον νευροψυχίατρο. Η δουλειά των υπουργών είναι να λογοδοτούν, όχι να μας κάνουν διάλεξη για τον εγκέφαλό μας, για να μας πουν ότι ίσως δεν υποκλινόμαστε στο μεγαλείο τους επειδή είμαστε νευρολογικά προγραμματισμένοι να εστιάζουμε στο λάθος. Ελεος πια.