Πάμε σινεμά: Ολα τα ’χει ο μπαξές για τις ταινίες της εβδομάδας
Ανθρώπινη και λιτή, η ταινία «Οδός Μάλαγα» (Calle Málaga, Μαρόκο/Ισπανία/Γαλλία/Γερµανία/Βέλγιο, 2025) της Μαριάμ Τουζανί έχει όλες τις προδιαγραφές ενός καλογυρισμένου feelgood movie με κοινωνικό περιεχόμενο που μπορεί να προκαλέσει συζητήσεις και σίγουρα να δαμάσει ακόμα και την πιο κυνική ψυχή. Η Μαρία (μια καταπληκτική Κάρμεν Μάουρα) έχει ζήσει όλη της τη ζωή στην οδό Μάλαγα της Ταγγέρης και εκεί θέλει να πεθάνει. Ανήκει στους ηλικιωμένους νοσταλγούς των «παλιών καλών εποχών», αλλά την ίδια ώρα είναι άνθρωπος αρκετά έξυπνος για να κάνει το δικό του, μια γυναίκα άλλων εποχών, που όμως αντιστέκεται στην καταπίεση της νέας τάξης πραγμάτων. Οπως, για παράδειγμα, στην απόφαση της κόρης της Κλάρα (Μάρτα Ετούρα), που ζει στην Ισπανία, να πουλήσει το σπίτι (που ο πατέρας της έγραψε σε εκείνη) και να βάλει τη μητέρα της σε γηροκομείο.
Η Μαρία αρνείται και σε αυτό το θέμα είναι κάθετη. Και ο τρόπος με τον οποίο καταφέρνει να ξεφύγει από το αδιέξοδο είναι που ανυψώνει την ταινία, προκαλώντας στον θεατή συναισθήματα χαράς, παρά το αδιαμφισβήτητα δυσάρεστο πλαίσιο του όλου θέματος. Θαυμάσια η αντιδιαστολή των δύο γυναικών. Η Μαρία είναι πάνω από 70 ετών, αλλά θέλει να ζήσει τη ζωή καταβροχθίζοντάς τη με την κουτάλα, την ώρα που η Κλάρα έχει τα μισά της χρόνια και ζει μέσα στη θλίψη και τη στενοχώρια, το οικονομικό αδιέξοδο και έναν σμπαραλιασμένο γάμο, ανίκανη να νιώσει χαρά για το οτιδήποτε. Αυτό το «εκκρεμές» δίνει τον παλμό της ταινίας, που συγχρόνως κοιτάζει με αγάπη και κατανόηση τις σχέσεις της Μαρία με τους γύρω της. Με την παλιά φίλη της, μια ανέκφραστη καλόγρια που έχει μάθει να ακούει και να μη μιλάει ποτέ (Μαρία Αλφόνσα Ρόσο), με τον παλαιοπώλη με τον οποίο κάνει παζάρια για τα έπιπλα του σπιτιού της (Αχμέντ Μπουλανές) και με όλους τους γείτονες που της προσθέτουν (όπως και στην ταινία) Ζωή, με το Ζ κεφαλαίο. Μια μικρή έκπληξη με μεγάλη καρδιά.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν είναι το κεντρικό πρόσωπο στην τελευταία ταινία του Ολιβιέ Ασαγιάς «Ο μάγος του Κρεμλίνου» (Le mage du Kremlin, Γαλλία/ΗΠΑ, 2025), είναι όμως το πρόσωπο που αναπόφευκτα κλέβει την παράσταση, με τον Τζουντ Λο σε φόρμα. Κεντρικός χαρακτήρας του φιλμ που στηρίζεται στο μυθιστόρημα του Τζουλιάνο Ντα Εμπολι είναι ο Βαντίμ Μπαράνοφ (Πολ Ντάνο), ένας ευφυής νεαρός καλλιτέχνης ο οποίος υπήρξε σύμβουλος του Πούτιν για πολλά χρόνια, μέχρι τη στιγμή που ο τελευταίος τον απομάκρυνε καθότι δεν χρειαζόταν άλλο τις υπηρεσίες του. Κάνοντας στάσεις σε κάποια κομβικά περιστατικά (από το περίφημο τηλεοπτικό διάγγελμα του Μπόρις Γέλτσιν μέχρι την κρίση της Ουκρανίας), η ταινία με διασκεδαστικό και «εύπεπτο» τρόπο διατρέχει συνοπτικά όλη την ιστορία της Ρωσίας από την πτώση του κομμουνισμού και μετά: Ο Ασαγιάς προσέχει ώστε να καταθέσει τα γεγονότα με άξονα τον Μπαράνοφ και χωρίς ο ίδιος να παίρνει άμεση πολιτική θέση. Ο «Μάγος του Κρεμλίνου» είναι μια ματιά πάνω στον τρόπο με τον οποίο η πολιτική εκμοντερνίστηκε από το νέο μιλένιουμ και μετά, έχοντας στηριχθεί στον φόβο του κόσμου.
Από την πλευρά του, χωρίς ποτέ να μιμείται τον Πούτιν, ο Τζουντ Λο είναι μαγνητικός παίζοντας έναν άνθρωπο αποφασισμένο να εκπληρώσει τους στόχους του από τη στιγμή που δέχεται να μπει στο παιχνίδι της πολιτικής, κάτι που αρχικά δεν τον ενδιέφερε. Μάλιστα, σύμφωνα με το σενάριο της ταινίας, ο Μπαράνοφ ήταν εκείνος που κατά κάποιον τρόπο τον έπεισε να το κάνει. Εδώ, αξίζει να αναφερθεί ότι στο σενάριο συνεργάστηκε ο Εμανουέλ Καρέρ, γάλλος δημοσιογράφος και συγγραφέας, ο οποίος έχει γράψει και το «Λιμόνοφ» γύρω από ένα άλλο πρόσωπο που έπαιξε ρόλο στη σύγχρονη ρωσική ιστορία, τον Εντουαρντ Λιμόνοφ (το μυθιστόρημα εκείνο είχε γίνει πέρυσι ταινία από τον ρώσο σκηνοθέτη Κίριλ Σερεμπρένικοφ που ζει στην Ευρώπη, ενώ ο Λιμόνοφ εμφανίζεται ως χαρακτήρας στην ταινία του Ασαγιάς).
Mια τολμηρή, γενναία και ασυνήθιστη στη μέχρι σήμερα καριέρα της ερμηνεία αποπειράται η αμερικανίδα ηθοποιός Αμάντα Σέιφριντ στην ταινία «Η διαθήκη της Αν Λι» (The testament of Ann Lee, ΗΠΑ, 2025) που σκηνοθέτησε η Μόνα Φάστβολντ, σύζυγος του Μπρέιντ Κορμπέτ («The brutalist»). Η περίπτωση της Αν Λι δεν είναι και τόσο γνωστή. Γεννημένη στο Μάντσεστερ της Αγγλίας το 1736, η Αν Λι, που υποδύεται η Σέιφριντ, μετανάστευσε στην Αμερική το 1758 και εκεί βρήκε το «πνευματικό καταφύγιο» που από πολύ νωρίς, ενώ βρισκόταν στην πατρίδα της ακόμα, έψαχνε: έγινε μέλος μιας θρησκευτικής οργάνωσης με επικεφαλής πρώην Κουακέρους, την Εταιρεία Γουόρντλεϊ, τους Shaking Quakers όπως το γκρουπ ονομαζόταν τότε.
Η οργάνωση αυτή είχε πολλά κοινά με τους Κουακέρους που ίδρυσε ο Τζορτζ Φοξ, ανάμεσά τους η εξάρτηση από το «εσωτερικό φως» και η διαρκής προσπάθεια για την «αποκάλυψη της πνευματικής αλήθειας». Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που η Λι ανακηρύχθηκε από τους οπαδούς της ως η «γυναίκα- Χριστός» αλλά και κυνηγήθηκε. Αυτό που η ταινία κατά βάθος επιδιώκει είναι η απεικόνιση της αρμονίας που προσφέρει η εγκαθίδρυση μιας ουτοπικής κοινωνίας όπου όλοι είναι ίσοι χορεύοντας και τραγουδώντας με μια σχεδόν στρατιωτική πειθαρχία. Και πραγματικά αυτή η έντονη χρήση μουσικής και τραγουδιών γίνεται τόσο συχνά που σε πολλά σημεία η ταινία έχεις την αίσθηση ότι θυμίζει γοτθικό μιούζικαλ, στοιχείο που από μόνο του την κάνει να ξεχωρίζει. Ωστόσο, παρά την πρωτοτυπία του θέματός της, η «Διαθήκη της Αν Λι» κατά κάποιον τρόπο σε κάνει να ασφυκτιάς και αυτό μπορεί να γίνει κουραστικό.
Το σοκ της αρχής της ταινίας «Οι δοκιμάστριες» (Le assaggiatrici, Ιταλία/Βέλγιο/Ελβετία, 2025) είναι τόσο ισχυρό που στην πραγματικότητα τίποτα από όλα όσα θα ακολουθήσουν δεν σου κάνουν και τόση εντύπωση. Οι δοκιμάστριες (η ιστορία είναι αληθινή) ήταν μια ομάδα γυναικών τις οποίες οι ναζιστές χρησιμοποίησαν (φυσικά με το ζόρι) για να δοκιμάζουν καθημερινά το φαγητό που επρόκειτο να φάει ο Φίρερ, ο Αδόλφος Χίτλερ. Οταν το μαθαίνουμε, ενώ οι γυναίκες έχουν φάει το πρώτο πιάτο χωρίς να γνωρίζουν τίποτα, ο τρόμος μας δεν διαφέρει και τόσο από τον δικό τους – όλες Γερμανίδες δε, με κάποιες από αυτές να περιμένουν την επιστροφή του συντρόφου τους από το μέτωπο. Στην ουσία μιλάμε για μια ακόμη ιστορία επιβίωσης, αυτή τη φορά μέσα στα σαλόνια και με γκουρμέ λιχουδιές να έχουν τη μορφή της απειλής.
Ο Σίλβιο Σολντίνι ακολουθεί με σταθερότητα και χωρίς ιδιαίτερες φιοριτούρες την ιστορία εστιάζοντας σε μια από τις γυναίκες, τη Ρόζα (Ελίζα Σλοτ), που λειτουργεί όσο πιο ψύχραιμα μπορεί απέναντι στην όλη παρανοϊκή κατάσταση, περιμένοντας συγχρόνως νέα από τον σύζυγό της στο Ανατολικό Μετωπο. Ομως οι «Δοκιμάστριες» είναι μια ταινία υπερβολική σε διάρκεια για αυτό που αφηγείται, ιδιαίτερες συναισθηματικές διακυμάνσεις δεν υπάρχουν και το μόνο που ουσιαστικά απομένει είναι μια μελέτη του σαδισμού των ναζιστών που δείχνουν να ευχαριστιούνται την όλη κατάσταση – ακόμα και ο αξιωματικός των Ειδικών Μονάδων (Μαξ Ρίμελτ) με τον οποίο η Ρόζα θα αναγκαστεί να συνάψει σχέση.
Το πολυφορεμένο τα τελευταία χρόνια (και ίσως δικαίως) ζήτημα της καταστροφής του κόσμου (η «Βουγονία» του Γιώργου Λάνθιμου παραμένει νωπή στη μνήμη) επανέρχεται στην ταινία «Good luck, have fun, don’t die» (ΗΠΑ, 2026), στην οποία ο «Ανθρωπος από το Μέλλον» (Σαμ Ρόκγουελ) επιστρέφει στο τώρα (μέσα σε ένα diner) για να προειδοποιήσει τον κόσμο ότι το τέλος έρχεται. Προφανώς ο Γκορ Βερμπίνσκι (σκηνοθέτης της τεράστιας επιτυχίας «Πειρατές της Καραϊβικής») θέλει κάτι να πει για το χάος που έχει προκληθεί τα τελευταία χρόνια στον κόσμο μετά την επανάσταση του ΑΙ που φαίνεται ότι αλλάζει ριζικά τη ζωή μας, όμως η μεθοδολογία του, όλα μέσα σε ένα μίξερ που το ανακατευεις και ό,τι βγει, προσωπικά δεν μπόρεσε να μου πει τίποτα – παρότι εκτίμησα την προσπάθεια και τον κόπο που καταβλήθηκε για να γυριστεί μια ταινία 134′ που είναι μια αποθέωση της παράνοιας.
Αυτή η ταινία είναι τόσο ασυνάρτητη και κουραστική, που πρέπει κυριολεκτικά να καταβάλλεις κόπο για να την παρακολουθήσεις ολόκληρη – και δεν είναι βέβαιο ότι θα τα καταφέρεις (πρωταγωνιστούν οι Σαμ Ρόκγουελ, Μάικλ Πένα κ.ά.)
Κινούμενα σχέδια
Η σχέση που θα αναπτυχθεί ανάμεσα σε ένα κορίτσι από το Βέλγιο που μεγαλώνει στην Ιαπωνία με μια… λευκή σοκολάτα είναι ο καμβάς της ιστορίας του υποψήφιου για το Οσκαρ καλύτερου κινουμένου σχεδίου φέτος, του γαλλοβελγικού animation «Η μικρή Αμελί» (Amélie et la métaphysique des tubes, 2025) των Μαϊλίς Βαλάντ και Λιάν-Σο Χαν. Οπως και μια άλλη ταινία κινουμένων σχεδίων, ο «Arco» του Mπιενβενού που είδαμε πριν από λίγο καιρό, έτσι και η «Αμελί» μας υπενθυμίζει ότι το κινούμενο σχέδιο δεν είναι μόνο υπόθεση κομπιούτερ και εφέ, αλλά συναισθημάτων και ψυχής, ευφάνταστων ιδεών και φιλικού σχεδίου στο χέρι.
Το εντελώς παιδικό κινούμενο σχέδιο «Μυστικός Πράκτορας Μπέρνι: Αποστολή στον Αρη» (Bernard: Mission Marsία) βασίζεται στην τηλεοπτική σειρά «Bernard», όπου πρωταγωνιστής είναι ένας αθεράπευτος γκαφατζής πολικός αρκούδος, ο οποίος συνηθίζει να μπλέκει σε κάθε λογής απίθανες ατυχίες. Εδώ λοιπόν τρυπώνει κρυφά σε μια αποστολή στον Αρη, ελπίζοντας ότι έτσι θα κερδίσει επιτέλους την αποδοχή και αναγνώριση της Μυστικής Υπηρεσίας. Φυσικά στην προσπάθειά του να πιάσει το διαβόητο Αρειανό Τέρας μαζί με το ρομπότ-συνεργάτη του, τον Γαλιλαίο 13, θα τα κάνει θάλασσα.
Ελληνική παρουσία
Η τριλογία ντοκιμαντέρ «Γυναίκες μαχήτριες» του Λεωνίδα Βαρδαρού ολοκληρώνεται με το γ’ μέρος που αφορά την περίοδο 1960-1974 και κινείται στο ίδιο ακριβώς μοτίβο που κινούνταν τα δύο προηγούμενα μέρη, εστιάζοντας, κυρίως, στα χρόνια της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Γυναίκες που εκείνη την εποχή δραστηριοποιήθηκαν στην αντίσταση αφηγούνται τα προσωπικά μαρτύριά τους μπροστά στην κάμερα του σκηνοθέτη, ο οποίος τις αφήνει να μιλήσουν μέσα από την καρδιά τους, έτσι ίσως που πολλές από αυτές δεν μπόρεσαν ποτέ να μιλήσουν δημοσίως. Κάποιες αφηγήσεις είναι πραγματικα σπαρακτικές – αν και αυτό το περιμένεις. Αλλά το συγκλονιστικό εδώ είναι η αξιοπρέπεια όπως και η ψυχραιμία που όλες αυτές οι γυναίκες δεν έπαψαν να διατηρούν.
Ποτέ δεν λαϊκίζουν και ποτέ δεν εκμεταλλεύονται τη θέση τους. Ορισμένες από τις αφηγήσεις πραγματικά με συνεπήραν· της Μαρίας Καλλέργη (για την οποία μιλούν και άλλες γυναίκες), της Νάντιας Βαλαβάνη, της ιστορικού Λη Σαράφη όπως και της Αλίκης Παπαδομιχελάκη, η οποία μάλιστα είχε προβεί σε απεργία πείνας κατά τη διάρκεια της χούντας.
Η κυπριακή κοινωνική ταινία «Σμαράγδα – I got thick skin and i can’t jump», πρώτη μεγάλου μήκους δημιουργία του Αιμίλιου Αβραάμ (σκηνοθεσία – σενάριο), είναι το πορτρέτο μιας σύγχρονης 45άρας εργαζόμενης στην κυπριακή τηλεόραση, η οποία μπαίνει στον «πάγο» λόγω των αναχρονιστικών ιδεών και των μηδενικών της followers, γεγονός που θα σημάνει την έναρξη μιας ψυχικής αλλά και σωματικής «περιπλάνησης» στο χωροταξικό παντού της Αγίας Νάπας και στο σεναριακό πουθενά της ταινίας.
Βλέπουμε τη Σμαράγδα να κάνει ποδήλατο, να πηγαίνει στα μπαρ, να πιάνει δουλειά σε εντελώς διαφορετικό τομέα (ξενοδοχειακή υπάλληλος), να αναζητεί τον έρωτα, να τσακώνεται με κάτι αλήτες και να εκτονώνεται μπροστά στην κάμερα του κινητού της ανεβάζοντας προκλητικά βίντεο. Νιώθεις ότι ο Αβραάμ, ακριβώς εξαιτίας της απουσίας ενός στιβαρού σεναρίου, σκηνοθέτησε επεισόδια γύρω από τη ζωή της Σμαράγδας γεμίζοντας την οθόνη με δεκάδες γκρο πλαν της Νιόβης Χαραλάμπους, που ομολογουμένως είναι πολύ ωραία γυναίκα, αλλά τι να το κάνεις;
Προβάλλεται τέλος και η ταινία τρόμου «The Mortuary Assistant» (ΗΠΑ, 2026) του Τζερεμάια Κιπ με τους Γουίλα Χόλαντ, Πολ Σπαρκς, Τζον Ανταμς.