Κούφιο δίκαιο και βαρύγδουπες αναλύσεις
Με το απαράμιλλο φιλοσοφημένο ύφος του διεισδυτικού πολυπράγμονος αιγυπτιώτη ιστορικού και χρονικογράφου Νίκου Τσιφόρου (1909-1970) ήρθα σε επαφή εξ απαλών ονύχων· από προσχολική ηλικία ξεφύλλιζα το «Ρομάντζο» (1934-1990), περιοδικό που αγόραζε η μαμά μου. Ο ανυπέρβλητος Τσιφόρος, ασύνειδα, μου μάθαινε πώς να «βλέπω» τις καταστάσεις και τις ανθρώπινες προσωπικότητες.
Ποιος να συγκριθεί μαζί του! Ισως κάποιοι περισπούδαστοι ακαδημαϊκοί γεωπολιτικοί αναλυτές του κόσμου μας που είναι μαλλιά κουβάρια· και ο κόσμος και οι αναλυτές. Συγχέουμε τόσο εύκολα τις συνθήκες, τις καταστάσεις, τους ανθρώπους! Απλοποιούμε τα όντα που εξετάζουμε, εξομοιώνοντας ανοήτως με την ιδεολογική κρησάρα μας κόκκους και χαλίκια. Με σιγουριά περισσή διατυπώνουμε την άποψή μας περί την Ουκρανία, τη Βενεζουέλα, την Κούβα, το Ισραήλ, το Ιράν και τον αραβικό κόσμο, τη σχέση Πούτιν – Τραμπ – Ζελένσκι – ΕΕ, και την υποστηρίζουμε με αναίσχυντα αιτιοκρατικά επιχειρήματα.
Θαυμάζουμε τον τάχα φιλειρηνιστή Σπανιόλο Πέδρο Σάντσεθ (γεν. 1972), που διαχωρίζει τη θέση του ως τουρκόφιλος ευρωπαίος ηγέτης από τα δρώμενα στην άλλη άκρη της Μεσογείου, αφού έχει συμβληθεί με τον Σουλτάνο για κερδοφόρες μπίζνες σε οπλικά συστήματα και καταπίνει αδιάφορος την κατοχή του ευρωπαϊκού εδάφους στην Κύπρο. Πολύ ωμά και κυνικά, ας συνομολογήσουμε ότι οι διεθνείς σχέσεις διαμορφώνονται ως «προϊόντα» εμπορικής συναλλαγής και οι γεωπολιτικές σφαίρες επιρροής διακρίνονται από την εφημερία του πρόσκαιρου συμφέροντος των εταίρων.
Ας μη διαρρηγνύουμε, κλητήρες και δήμαρχοι, τα ιμάτιά μας ακρίτως λόγω ιδεοπληξίας και ας μη διαστρεβλώνουμε τον ορθολογισμό μας συμπαραστεκόμενοι σε απάνθρωπα καθεστώτα και σε θεοκρατικές πολιτείες, εξαιτίας της εναντίωσής μας στον Τραμπ και στον καινοφανή ιμπεριαλισμό του.
Δηλώνουμε αδιακρίτως υπέρ όλων των μεταναστών, λησμονώντας ότι οι συμπολίτες μας, για να εργαστούν κάποτε στην ξένη χώρα, όφειλαν να συμμορφώνονται με το πολιτειακό και κοινωνικό καθεστώς που θα τους υποδεχόταν. Δεν νομίζω ότι μαράζωσε η ελληνικότητα των οικογενειών τους, επειδή τρόπον τινά εξαμερικανίζονταν ή εκγερμανίζονταν. Οι επήλυδες ας προσέρχονται με ανάλογο σεβασμό και σεμνότητα στις κοινωνίες του δικού μας πολιτισμού· υπάρχουν άλλωστε και μουσουλμανικές χώρες, το Αφγανιστάν, η Λιβύη, το Ομάν, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, για να προσφύγουν και να διαβιούν με αγάπη και χαρούμενη κατανόηση μεταξύ τους· όχι;
«Παραβιάζονται οι κανόνες του διεθνούς δικαίου!», ωρύονται οι αριστεροί μοραλιστές των δικαιωμάτων και τάσσονται ανοϊκώς με τους μουλάδες. Ημαρτον! Γιατί δεν επιδεικνύουν ελάχιστη κατανόηση για την καθημερινή παράνοια με την οποία συμβιώνουν υποχρεωτικά οι Ισραηλίτες που μπαίνουν στο λεωφορείο με τα παιδάκια τους να πάνε στο πάρκο και δίπλα τους μπορεί να κάθεται ζωσμένος με εκρηκτικά κάποιος αποφασισμένος;
Η κατάσταση διαρκούς επιστράτευσης στο Ισραήλ και τα ακατανόητα κάθε λογής θεοκρατικά καθεστώτα, στα οποία οι γυναίκες ασμένως υποτάσσουν το γένος τους σε υποδεέστερη θέση, αποτελούν εργαστήρια για πολυπαραμετρικές κοινωνιολογικές μελέτες με απρόβλεπτα ευρήματα.
Οι πόλεμοι του 21ου αιώνα στοιχειώνουν την αναπηρία του δικαίου και των μεγάλων θεσμών, όπως του Δικαστηρίου της Χάγης ή του ΟΗΕ, να ορίσουν τι εστί δίκαιο στους τσαμπουκάδες του διεθνούς δικαίου, είτε λέγονται Τούρκοι ή άλλοι γειτονικοί σε μας λαοί ή πιο μακρινοί σε άλλες ηπείρους και σε αλαργινούς ωκεανούς. Το de facto ακυρωμένο διεθνές δίκαιο ερμηνεύεται από οιονεί ειδικούς επιστήμονες σε ατέρμονες ειδησεογραφικές αναλύσεις.
Η θεωρία του δίκαιου πολέμου (bellum justum) και οι όροι «jus in bello», «jus ad bellum» και η δικαιοσύνη γενικά στην εποχή μας έχουν ρόλο τουρίστα· κυριολεκτικά. Φοράει μοκασίνια, μοδάτο κάζουαλ μπλέιζερ, γυαλιά ηλίου, καπνίζει ελαφρά χαμπάνος, κοντοστέκεται σε μπιστρό για ένα πινό-νουάρ με μια τερίν ή ένα καλβαντός κι ένα εσπρέσο, συζητεί σε πολλές γλώσσες του κόσμου της διπλωματίας και ξύνεται με τακτ στα σημεία της ανέμελης φαγούρας της. Γνωρίζει λόγω της μακραίωνης εμπειρίας της ότι οι μισοί θέλουν να βρεθούν στη ζυγαριά της «αφενός» και οι λοιποί «αφετέρου». Οι σκεπτόμενοι πολίτες στις δημοκρατικές πολιτείες μπροστά στην ανάλγητη αδιαφορία τής υποτίθεται μεγαλοδύναμης δικαιοσύνης στέκουν σαστισμένοι και ηττημένοι.
Ο Κώστας Θεολόγου είναι καθηγητής ΕΜΠ