Δύσκολα και αργά παιχνίδια

H πολεμική εξέλιξη στη Μέση Ανατολή αποκαλύπτει, εκτός των άλλων, και τον εγκλωβισμό μας σε μεγάλες πολιτικές αντιφάσεις. Η χώρα μας προχώρησε στην (κατά πολλούς) βλαπτική οικονομικά και κοινωνικά «απολιγνιτοποίηση», υιοθετώντας (κατά το ήμισυ, αφού δεν εξασφάλισε μηχανισμούς αποθήκευσης) τη στροφή στην «πράσινη ενέργεια». Ακολούθησε τις ευρωπαϊκές νόρμες. Συγχρόνως, υπερεπενδύει (και πολιτικά) στους υδρογονάνθρακες, με τις συμφωνίες για ερευνητικές γεωτρήσεις με μεγάλες εταιρείες. Ξαφνικά σκάει μύτη η «στροφή στην πυρηνική ενέργεια».

Η Γαλλία την πυρηνική τεχνογνωσία, οι ΗΠΑ τους υδρογονάνθρακες και το πλέγμα εταιρειών τις εναλλακτικές ενεργειακές πηγές (μέρος της βιομηχανικής εφαρμογής τους, π.χ. αυτοκίνητα, σε μεγάλο βαθμό, το κατέχει η Κίνα). Δηλαδή η λεγόμενη ενεργειακή απεξάρτηση είναι αλλαγή εξαρτήσεων. Η διεθνοποιημένη παραγωγή και οι αλληλεξαρτήσεις δεν είναι κάτι που ανατρέπεται πλέον. Είναι όμως ενδιαφέρον, εάν η πολλαπλότητα και ο συνδυασμός ενεργειακών επιλογών αποτελεί ένα σχεδιασμένο στρατηγικό βήμα. Είναι τέτοιο;

Η πολλαπλότητα στις πηγές είναι σωστή επιλογή. Η μία μορφή ενέργειας να αποφορτίζει και να συμπληρώνει (όχι αναπληρώνει) τον ρόλο της άλλης. Ωστόσο οι πρόσφατα διακηρυγμένοι ανασχεδιασμοί σαν να αποκαλύπτουν μια σύγχυση στρατηγικών επιθυμιών. Ή απλώς σαν να πρόκειται για ένα βραχυκύκλωμα από αντιδικούντες παραγωγικούς (και προμηθευτικούς) ανακαθορισμούς. Π.χ. το ζήτημα των πυρηνικών αποβλήτων είναι λυμένο;

Αυτό που υποπτεύεται ο αμύητος παρατηρητής είναι ότι απλώς πληρώνονται καταραμένες χώρες ή και περιοχές ως κενοτάφια αποβλήτων ή αυτά βυθίζονται σε ανυπεράσπιστους ωκεανούς. Βέβαια, όταν περικυκλώνεσαι από πυρηνικές εφαρμογές στις γύρω χώρες (Βουλγαρία, Ρουμανία, υπό αναστολή, Ιταλία και υπό κατασκευή, Τουρκία, Αίγυπτος), τι νόημα έχει η δική σου παρθενία; Είναι επίσης γνωστό ότι το ζήτημα των «μπαταριών», αποθηκευτικών μέσων πράσινης ενέργειας, δεν επιτρέπει ούτε τη σταθεροποίηση τιμών ούτε την πλήρη ανάπτυξη της εφαρμογής τους.

Η Ελλάδα χρησιμοποιεί τις συμφωνίες με αμερικανικές μεγα-εταιρείες για λύση επικρατειακών προβλημάτων (για τις ζώνες κυριαρχικών δικαιωμάτων). Δηλαδή όχι ακριβώς για λύση ενεργειακού ελλείμματος, αλλά για άμβλυνση της επικρατειακής ανασφάλειας. Οι ρήτρες όμως των συμφωνιών αφήνουν ανοιχτά παράθυρα. Ας πούμε όμως ότι οι συμφωνίες αποτελούν έναν δημόσιο κρότο που επιβεβαιώνει την ελληνική ερμηνεία των θαλάσσιων οικονομικών ζωνών. Η απολιγνιτοποίηση θα αντικατασταθεί με εγκατάσταση στρατοπέδων (στρατιωτικών ή επιχειρηματικών) στις ερημωμένες περιοχές της Μακεδονίας;

Ολα μού φαίνονται ασυνδύαστα, περιστασιακού, συμπτωματικού σχεδιασμού. Ο ενεργειακός ανασχεδιασμός έχει τα χαρακτηριστικά που έχουν όλες οι μεγάλες επιλογές στο τόπο μας. Οπως οι πολιτικές νερού, όπως οι πολιτικές αρχιτεκτονικού αποθέματος, όπως οι (υπονομευμένες) πολιτικές περιφερειακών πανεπιστημίων κ.λπ. Ενώ πρέπει να απαντάει στο μέλλον, σχεδιάζεται με βάση ένα ρηχό παρόν. Από την ιστορική διάρκεια, στη στιγμιαία επιτελεστικότητα. Κι έχει ο Θεός.

Η μεγάλη απόφαση πριν από χρόνια για την εγκατάσταση με ισχυρά κίνητρα παραγωγικών μονάδων στη Θράκη απέδωσε; Εν μέρει σίγουρα. Σήμερα; Ή μήπως οι μαρίνες και οι αλλαγές στην ιδιοκτησία «μπιτσόμπαρων», οι αγορές εξοχικών κατοικιών από εύπορους γείτονες, αποτελούν διάδοχα παραγωγικά πρότυπα; Η καταδυνάστευση της στρατηγικής σκέψης από την εκλογική τακτική, από τον παροντισμό του εκλογικού αυτοσχεδιασμού, νομίζω ότι μεταβάλλει την έννοια «στρατηγική» σε ευφημισμό. Κάπως έτσι φαίνεται να πορευόμαστε μέσα στην ενεργειακή θύελλα.