Ο Ντελακρουά επέστρεψε στο Μεσολόγγι για τα 200 χρόνια από την Έξοδο – Ποιοι υποδέχθηκαν τον πίνακα, τι πρέπει να ξέρετε γι’ αυτόν

Παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, του δημάρχου της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου Σπύρου Διαμαντόπουλου, της γενικής διευθύντριας Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ολυμπίας Βικάτου, του δημοσιογράφο Νίκου Αλιάγα και πλήθους εκπροσώπων οργανώσεων και φορέων παρουσιάστηκε στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο ο διάσημος πίνακας του Ευγένιου Ντελακρουά «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου».

Με αφορμή τη συμπλήρωση 200 ετών από την ηρωική Έξοδο, ο διάσημος πίνακας ταξίδεψε από το Μουσείο Καλών Τεχνών του Μπορντό για να εκτεθεί, για πρώτη φορά, στον τόπο που ενέπνευσε τη δημιουργία του. Η παρουσίαση του έργου στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο προκάλεσε συγκίνηση και δέος. Η ελαιογραφία, διαστάσεων 2,13×1,42 μ., απεικονίζει μια πληγωμένη αλλά αξιοπρεπή γυναίκα που γονατίζει στα χαλάσματα, συμβολίζοντας τον ελληνικό αγώνα για ελευθερία.

Κατά την τελετή, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε το ιστορικό βάρος της στιγμής, χαρακτηρίζοντας την επέτειο «ορόσημο της νεότερης ελληνικής ιστορίας» που προσδίδει στο έργο ιδιαίτερη συναισθηματική και ιστορική αξία. Η υπουργός ανέλυσε τη σημασία του πίνακα για το φιλελληνικό κίνημα, επισημαίνοντας ότι «η Ελλάδα γι’ αυτούς αναδύεται ως τόπος μνήμης, ιδεώδους και προσδοκίας». Για τους διανοούμενους και καλλιτέχνες του 19ου αιώνα, ο ελληνικός αγώνας υπήρξε «ο καθρέφτης των ίδιων τους των αξιών». Περιγράφοντας την αλληγορία του έργου, η κ. Μενδώνη σημείωσε: «Είναι πληγωμένη, αλλά είναι όρθια. Είναι ταπεινή, αλλά είναι αξιοπρεπής». Το αιμόφυρτο χέρι που αναδύεται από τα ερείπια, είπε, υπενθυμίζει το κόστος της θυσίας του λαού, ενώ η δραματικότητα και ο μεταφυσικός τόνος του πίνακα το καθιστούν ένα από τα πιο ισχυρά μηνύματα της ευρωπαϊκής ρομαντικής τέχνης.

Ο πίνακας, που σπανίως εγκαταλείπει το Μπορντό, μεταφέρθηκε με αυστηρά μέτρα ασφαλείας. Οι επισκέπτες θα μπορούν να τον θαυμάσουν στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο από τον Απρίλιο έως τον Νοέμβριο του 2026. Τα επίσημα εγκαίνια της θεματικής έκθεσης έχουν προγραμματιστεί για τις 3 Απριλίου, προσφέροντας μια μοναδική ευκαιρία στο κοινό να αντικρίσει από κοντά ένα έργο που, όπως είπε η υπουργός, αποτελεί «διαχρονικό σύμβολο αντίστασης, ελπίδας και αναγέννησης».

Η μαρτυρία της Σοφί Μπαρτελεμί

Λίγο πριν τοποθετηθεί στην κορυφή της σκάλας του Ξενοκράτειου Μουσείου, η διευθύντρια του Μουσείου Καλών Τεχνών του Μπορντό, Σοφί Μπαρτελεμί, μίλησε στα «ΝΕΑ» για τη σημασία του έργου και την προετοιμασία της μεταφοράς του στην Ελλάδα. Όπως εξηγεί, το αριστούργημα του Ντελακρουά, που αγοράστηκε το 1852 από την Εταιρεία Φίλων των Τεχνών του Μπορντό, αποτελεί «τη Μόνα Λίζα των συλλογών μας». Το μουσείο, ένα από τα παλαιότερα δημοτικά της Γαλλίας, παρουσιάζει έργα που συνδέονται με καθοριστικές στιγμές της ευρωπαϊκής Ιστορίας.

Η Μπαρτελεμί επισημαίνει ότι ο πίνακας γεννήθηκε μέσα σε έντονο φιλελληνικό κλίμα. «Ο Ντελακρουά επιλέγει μια αλληγορική προσέγγιση, προσδίδοντας στο έργο καθολική διάσταση. Σήμερα, το βλέπουμε ως οικουμενική διακήρυξη του αγώνα για ελευθερία» αναφέρει. Αναφερόμενη στη σύγχρονη ανάγνωση του έργου, σημειώνει ότι αποκτά νέα επικαιρότητα μέσα σε ένα γεωπολιτικό περιβάλλον γεμάτο εντάσεις και συγκρούσεις, όπως στην Ουκρανία. «Το μήνυμα της ελευθερίας παραμένει ζωντανό» τονίζει.

Η απόφαση για τον δανεισμό

Η διευθύντρια εξηγεί ότι η απόφαση να ταξιδέψει το έργο στην Ελλάδα συνδέεται με τη βαθιά του συμβολική αξία. «Όταν είδα αναπαραγωγές του πίνακα στην Αθήνα και στη Μυτιλήνη, αντιλήφθηκα τη σημασία του για τους Έλληνες» αναφέρει, προσθέτοντας ότι ο Ντελακρουά υποστήριξε ενεργά την ελληνική υπόθεση από το Παρίσι.

Το έργο έχει δανειστεί ελάχιστες φορές στο παρελθόν, τελευταία το 2018, για την αναδρομική έκθεση του Ντελακρουά στο Λούβρο και στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης. Η μεταφορά του στο Μεσολόγγι πραγματοποιήθηκε με αυστηρές διαδικασίες, ειδική συσκευασία και συνοδεία ειδικών συντηρητών.

«Η μετακίνηση ενός τέτοιου έργου είναι εξαιρετικά σύνθετη επιχείρηση», υπογραμμίζει η Μπαρτελεμί, αναφερόμενη στα ζητήματα ασφάλειας, κόστους και χρόνου. Παράλληλα, το μουσείο προβλέπει ειδική σήμανση που ενημερώνει το κοινό για την προσωρινή απουσία του πίνακα.

Η ίδια θα παραστεί στα εγκαίνια στο Μεσολόγγι, τονίζοντας πως «η συνάντηση του έργου με τους κατοίκους της πόλης θα είναι μια βαθιά συγκινητική στιγμή».

Η «Κόρη της Ελλάδας» και τα ιστορικά κειμήλια

Στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων, το Ξενοκράτειο θα φιλοξενήσει δύο ακόμη μοναδικά αντικείμενα από το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο: την «Κόρη της Ελλάδας», το μαρμάρινο γλυπτό του Πιερ-Ζαν Νταβίντ ντ’ Ανζέ, και τον επενδύτη του Κωνσταντίνου Ξενοκράτη, το μοναδικό σωζόμενο στοιχείο στολής ιερολοχίτη.

Η έκθεση «Έξοδος, 1826-2026»

Παράλληλα, η έκθεση «Έξοδος, 1826-2026», που συνδιοργανώνουν το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο και η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, θα παρουσιάσει πλήθος έργων, κειμηλίων και διαδραστικών εφαρμογών.

Για πρώτη φορά θα εκτεθούν στο Μεσολόγγι ο πίνακας του Θεόδωρου Βρυζάκη «Η θυσία του Καψάλη», καθώς και ελαιογραφίες των Α. Ζακέμ και Οράς Βερνέ. Θα παρουσιαστούν επίσης προσωπικά αντικείμενα, έγγραφα, όπλα και προσωπογραφίες εξοδιτών, αλλά και το ακρόπρωρο του πλοίου «Άρης» του Ανδρέα Μιαούλη.

Στο δεύτερο μέρος της έκθεσης, τα γεγονότα της Εξόδου ζωντανεύουν μέσα από διοράματα, φιγούρες και σκηνικές συνθέσεις του θεάτρου σκιών, καθώς και σελίδες από το graphic novel «21: Η Μάχη της Πλατείας» του Soloup. Την επιμέλεια έχουν οι Νατάσα Καστρίτη, Ρεγγίνα Κατσιμάρδου και Ιφιγένεια Βογιατζή, με τα εγκαίνια να προγραμματίζονται για τις 20 Μαρτίου στο Μέγαρο Χρυσόγελου.