«Όχι» από Μαξίμου σε οριζόντια μέτρα στήριξης – Στο «περίμενε» το μοντέλο 2022

Η πιθανότητα νέου ενεργειακού σοκ και ο τρόπος που αυτό μπορεί να επιφέρει ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις ανησυχεί την Αθήνα και συνολικά την Ευρώπη. Οι ηγέτες της ΕΕ βάζουν πρώτο στην ατζέντα της επικείμενης συνόδου στις Βρυξέλλες, την ερχόμενη Πέμπτη 19 Μαρτίου, το θέμα των τιμών ενέργειας και την ενεργειακή ασφάλεια καθώς και συνολικά τις επιπτώσεις της εξελισσόμενης κρίσης στη Μέση Ανατολή. Για άλλη μια φορά η Ευρώπη καλείται να αναζητήσει ενιαία στάση και να συντονίσει άμεσα τις επόμενες κινήσεις της – με τις όποιες (δεδομένες) διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των κρατών – μελών.

Στο τραπέζι των Βρυξελλών προεξοφλείται ότι θα πέσει η προοπτική χαλάρωσης των κανόνων ώστε οι κυβερνήσεις να αποκτήσουν μεγαλύτερη ευελιξία για ενισχύσεις προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά τον συναγερμό μπροστά στην απειλή νέας ενεργειακής κρίσης διαρκείας ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε χθες ότι είναι σημαντικό η ΕΕ να βρεθεί προετοιμασμένη απέναντι «στο ενδεχόμενο ή κρίση αυτή να διαρκέσει περισσότερο, να έχει σημαντικές επιπτώσεις στις τιμές ενέργειας και κατά συνέπεια, δυστυχώς, δυσάρεστες επιπτώσεις και στον ευρωπαϊκό πληθωρισμό». Κατά τον πρωθυπουργό, «θα πρέπει να αφομοιώσουμε τα μαθήματα της ενεργειακής κρίσης του 2022».

Προσωρινός χαρακτήρας

Αυτό σημαίνει ότι στο τραπέζι της Μαξίμου είναι αποκλειστικά και μόνο προσωρινού χαρακτήρα και στοχευμένα μέτρα με μοντέλο 2022.

Κι αυτά δεν θα βγουν από το συρτάρι βιαστικά αλλά μόνο «εφόσον κριθεί απαραίτητο» στο επόμενο διάστημα, σύμφωνα με την κυβέρνηση, για στήριξη ιδίως των επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο από το ενεργειακό κόστος και των πιο ευάλωτων  νοικοκυριών.

Εκτός κάθε συζήτησης μένει από κυβερνητικής πλευράς οποιαδήποτε οριζόντια παρέμβαση σε ΕΦΚ και ΦΠΑ. Κι όμως η αντιπολίτευση πιέζει εντόνως, ζητώντας τετοιας κατεύθυνσης, δραστικές και «αποτελεσματικές παρεμβάσεις για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα», προτού να είναι αργά.

Προς το παρόν οι κυβερνητικοί υπεραμύνονται του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους  στην αγορά υγρών καυσίμων και σουπερμάρκετ – παρά τις ενστάσεις που διατυπώνονται από παράγοντες της αγοράς για τον βαθμό αποτελεσματικότητας του.  Μια τέτοια παρέμβαση (το πλαφόν δηλαδή), όπως υποστήριξε ο Μητσοτάκης, έρχεται κόντρα στη φιλελεύθερη φιλοσοφία της κυβέρνησης, αλλά είναι  «αναγκαία» και «προσωρινή» – με τρίμηνη διάρκεια, έως και τον Ιούνιο, σε πρώτη φάση.

Τα «pass» στο συρτάρι

Στο συρτάρι μένουν μέχρι νεωτέρας τα «pass» – για καύσιμα καθώς και για την ενέργεια (ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο) στη λογική που είχαν εφαρμοστεί το 2022. Κι ενώ έχουν εξεταστεί αναλυτικά σενάρια για τέτοιες στοχευμένες επιδοτήσεις, χωρίς να σημαίνει ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να πατήσει το κουμπί άμεσα, ακόμα πιο απομακρυσμένο φαντάζει το σενάριο να επιστρέψουν αλλά επιδόματα κατανάλωσης (ένα market pass, π.χ).

«Πάμε βήμα – βήμα ανάλογα με τις εξελίξεις στο πολεμικό μέτωπο και με τις συζητήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δεν κινούμαστε σε λογική γενικευμένων μέτρων», αναφέρει  κυβερνητικός παράγοντας με γνώση της κυβερνητικής προετοιμασίας. Ενδεικτικό ότι κυβερνητικές πηγές, αναφερόμενες στο πλαφόν που ήδη εφαρμόζεται με πράξη νομοθετικού περιεχομένου (και κυρώνεται στη Βουλή την Πέμπτη), υπογραμμίζουν  ότι ούτε αυτή η απόφαση ήταν σε οριζόντια λογική: υπάρχει ειδική πρόβλεψη για τα νησιά, λένε, ως ξεχωριστή περίπτωση λόγω του κόστους της μεταφοράς των καυσίμων στη νησιωτική Ελλάδα.

«Κλειδί» η διάρκεια του πολέμου

Όλοι συμφωνούν ότι παράγοντας «κλειδί» για το εύρος και την ένταση των επιπτώσεων στην οικονομία και άρα για την εργαλειοθήκη αντίδρασης θα είναι η διάρκεια των εχθροπραξιών. Είναι σαφές ότι όσο δεν επιτυγχάνεται αποκλιμάκωση τόσο έρχεται πιο κοντά η επιβεβαίωση του σεναρίου μιας παρατεταμένης περιόδου  αστάθειας. Ταυτόχρονα η κυβέρνηση ξορκίζει την καλλιέργεια μεγάλων προσδοκιών στην κοινωνία και δεν θέλει, προτού εκτιμήσει μεγαλύτερη ασφάλεια τις συνέπειες, να ανοίξει ολόκληρη την «εργαλειοθήκη».

Σε αυτήν πάντως προδιαγράφεται ότι βρίσκεται το fuel pass, δηλαδή η επιδότηση καυσίμων στην αντλία, με εισοδηματικά κριτήρια. Πρόκειται για μέτρο που έχει εφαρμοστεί σε δύο φάσεις το 2022 (για πρώτη φορά τον Απρίλιο εκείνου του έτους), όταν είχε ξεσπάσει η ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.