Ανάλυση CNN: Το ρίσκο Τραμπ με το τελεσίγραφο στο Ιράν και η νέα «κόκκινη γραμμή»

ΗΠΑ, Ιράν και Ισραήλ βρίσκονται σε τροχιά κλιμάκωσης, καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο επίθεσης σε ιρανικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας – μια κίνηση που, σύμφωνα με αναλυτές, θα μπορούσε να προκαλέσει τα πιο έντονα ιρανικά αντίποινα μέχρι σήμερα και να επιβαρύνει περαιτέρω τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.

Την Παρασκευή, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δηλώσει ότι σκέφτεται «να τερματίσει» τον πόλεμό του με το Ιράν. Ωστόσο, μόλις μία ημέρα αργότερα, απείλησε να «εξαλείψει» τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας της χώρας, προκαλώντας ανησυχίες για μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Τα συνεχή μηνύματα που ανταλλάσσονται μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Ιράν, καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στην τέταρτη εβδομάδα του, έχουν γίνει σχεδόν καθημερινότητα. Ο Τραμπ επικοινωνεί μέσω του Truth Social, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης απαντούν με απειλητικές δηλώσεις.

Ο πρόεδρος είχε ζητήσει από συμμάχους να στείλουν πλοία για να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ – κρίσιμο πέρασμα για τις εξαγωγές πετρελαίου. Όταν εκείνοι δίστασαν, τους χαρακτήρισε δειλούς και προειδοποίησε το Ιράν να ανοίξει το στενό εντός 48 ωρών, αλλιώς θα αντιμετωπίσει επίθεση στα ενεργειακά του κέντρα.

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ζωτικής σημασίας σημείο για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η συνεχιζόμενη κρίση έχει καθηλώσει δεκάδες πετρελαιοφόρα, προκαλώντας άνοδο στις τιμές και φόβους για ύφεση που θα επηρεάσει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Κλιμάκωση χωρίς στρατηγική εξόδου

Ο Τραμπ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με συνέπειες που δεν μπορούν να καλυφθούν από αντιφατικές δηλώσεις. Οι επιλογές του μπορεί να οδηγήσουν είτε σε διέξοδο είτε σε ακόμη μεγαλύτερη οικονομική και πολιτική κρίση.

Στο επίκεντρο βρίσκεται μια νέα «κόκκινη γραμμή» που χάραξε ο ίδιος, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ιράν θα υποχωρήσει. Αν προχωρήσει σε επίθεση, ενδέχεται να προκαλέσει σφοδρά αντίποινα· αν όχι, θα επιτρέψει στην Τεχεράνη να εμφανιστεί ως δύναμη που αψηφά τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Η επίθεση σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας θα μπορούσε να ασκήσει πίεση στις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις, αλλά και να προκαλέσει ανθρωπιστική κρίση, πλήττοντας νοσοκομεία και βασικές υποδομές που εξαρτώνται από την ηλεκτροδότηση.

Πολιτικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ

Η στρατηγική του προέδρου προκαλεί αυξανόμενη κριτική στο εσωτερικό. «Δεν έχουν κανένα όραμα, κανένα σχέδιο, καμία στρατηγική εξόδου», δήλωσε ο Χακίμ Τζέφρις, ηγέτης της Δημοκρατικής μειοψηφίας στη Βουλή των Αντιπροσώπων, στο CNN.

Παράλληλα, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, Μάικ Βαλτς, υπερασπίστηκε τον Τραμπ λέγοντας ότι «τηρεί τις κόκκινες γραμμές του» και δεν θα επιτρέψει στο Ιράν «να κρατά ομήρους τα ενεργειακά αποθέματα του κόσμου».

Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ υποστήριξε ότι «μερικές φορές πρέπει να κλιμακώσεις για να αποκλιμακώσεις», προκαλώντας παραλληλισμούς με παλαιότερους πολέμους των ΗΠΑ, όπως στο Βιετνάμ και στο Ιράκ.

Δημοσκόπηση του CBS News/YouGov δείχνει ότι σχεδόν έξι στους δέκα Αμερικανούς πιστεύουν πως ο πόλεμος εξελίσσεται άσχημα. «Αυτός ο πόλεμος ξεφεύγει από τον έλεγχο», τόνισε ο γερουσιαστής Κρις Μέρφι, επισημαίνοντας την άνοδο των τιμών για τους πολίτες.

Αβέβαιη συνέχεια στη Μέση Ανατολή

Υποστηρικτές της κυβέρνησης επιμένουν ότι η αεροπορική εκστρατεία έχει αποδυναμώσει το Ιράν, ενώ οι ισραηλινές επιθέσεις κατά της ηγεσίας του θεωρούνται καθοριστικές. Ο απόστρατος αντιναύαρχος Ρόμπερτ Χάργουορντ δήλωσε στο CNN ότι η στρατηγική αυτή «δεν θα επιβιώσει από τον Τραμπ».

Αναλυτές εκτιμούν ότι ο πρόεδρος μπορεί να στοχεύσει το νησί Χαργκ –κέντρο εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν– ή να επιχειρήσει πλήγματα κατά πυραυλικών θέσεων στο Στενό του Ορμούζ, κάτι που θα απαιτούσε πιθανώς χερσαίες δυνάμεις.

Το Ιράν, πάντως, διατηρεί σημαντική στρατιωτική ικανότητα. Το Σαββατοκύριακο εκτόξευσε πυραύλους προς το Ισραήλ και τη βάση Ντιέγκο Γκαρσία, αποδεικνύοντας την εμβέλεια των όπλων του. Ο ιρανικός στρατός προειδοποίησε ότι θα κλείσει επ’ αόριστον το Στενό του Ορμούζ και θα πλήξει ενεργειακές υποδομές.

Η ένταση έχει ήδη οδηγήσει την τιμή του πετρελαίου Brent στα 114,09 δολάρια το βαρέλι, αυξάνοντας περαιτέρω το κόστος για τους καταναλωτές στις ΗΠΑ.

«Μόνο κακές επιλογές»

Οι επόμενες κινήσεις του Τραμπ θα καθορίσουν την πορεία της σύγκρουσης. Μπορεί να τηρήσει το τελεσίγραφό του και να επεκτείνει τον πόλεμο ή να αναζητήσει συμφωνία με ένα Ιράν που έχει ριζοσπαστικοποιηθεί ακόμη περισσότερο.

«Πλησιάζουμε σε ένα σημείο απόφασης. Και για τις ΗΠΑ, δυστυχώς, δεν έχουμε καλές επιλογές, μόνο κακές επιλογές», δήλωσε ο Ντάνι Κιτρινόβιτς, πρώην επικεφαλής του ιρανικού τμήματος των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών, στο CNN.

Ο Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι: είτε θα κλιμακώσει τη σύγκρουση για να διατηρήσει την αξιοπιστία του, είτε θα αναζητήσει διέξοδο από έναν πόλεμο που ήδη υποστηρίζει ότι έχει κερδίσει.