Δεν είναι μόνο οι βίαιες πράξεις: Η «αόρατη» παθητική κακοποίηση των ζώων

Υπάρχει ακόμη σημαντική αδυναμία στη διάκριση και στην κατανόηση της έννοιας της «παθητικής κακοποίησης» των ζώων, παρότι ήδη από το 2013 ο Αρειος Πάγος, με την εγκύκλιο 1/13, αποσαφήνισε πλήρως τις συνθήκες υπό τις οποίες τελείται το συγκεκριμένο αδίκημα.

Παράλληλα, το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο – ο νόμος 4830/2021 – δεν αντιμετωπίζει την παθητική κακοποίηση ως ένα απλό πλημμέλημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε κακουργηματικές κατηγορίες.

Χαρακτηριστική είναι υπόθεση παθητικής κακοποίησης ιπποειδούς – της Αγάπης στο Κορωπί – που οδηγήθηκε στον θάνατο, για την οποία σχηματίστηκε δικογραφία και ο ιδιοκτήτης του ζώου κατηγορείται σε βαθμό κακουργήματος.

Ωστόσο, επειδή η παθητική κακοποίηση δεν αφήνει πάντοτε εμφανή σημάδια πλήξης στο σώμα του ζώου, ακόμη και δικαστικοί λειτουργοί συχνά δυσκολεύονται να αντιληφθούν τη σοβαρότητά της. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου, παρά την ύπαρξη συνθηκών κατάφωρης ταλαιπωρίας ή ακόμη και βασανισμού μέσω κακουχίας, κατηγορούμενοι έχουν αθωωθεί.

Η παθητική κακοποίηση δεν εκδηλώνεται πάντα με βίαιες πράξεις. Συχνά πρόκειται για παρατεταμένη έκθεση ενός ζώου σε συνθήκες που το οδηγούν σε αργό μαρασμό.

Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν πλήρως ακατάλληλα καταλύματα που δεν παρέχουν καμία προστασία από τις καιρικές συνθήκες, χώροι τόσο περιορισμένοι ώστε τα ζώα να μην μπορούν καν να κινηθούν ή να ξαπλώσουν.

Σκύλοι που παραμένουν μόνιμα δεμένοι, συχνά μέσα στα ίδια τους τα περιττώματα, δοχεία νερού και τροφής γεμάτα μούχλα και ακαθαρσίες, ή ζώα μόνιμα περιορισμένα σε υπόγεια και γκαράζ με επικλινές έδαφος όπου αδυνατούν ακόμη και να ισορροπήσουν.

Σε τέτοιες περιπτώσεις το ζώο δεν δέχεται απαραίτητα χτυπήματα. Ωστόσο βιώνει καθημερινά μια κατάσταση συνεχούς στέρησης και ταλαιπωρίας που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές ασθένειες, εξάντληση ή ακόμη και θάνατο.

Σε δημοτικά κυνοκομεία

Δυστυχώς, η κακοποίηση των ζώων δεν προέρχεται μόνο από ιδιώτες. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχει καταγραφεί ακόμη και σε δημοτικές δομές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε πριν από τέσσερα χρόνια η υπόθεση του κυνοκομείου του Δήμου Σπάρτης, όπου περίπου 500 ζώα επιβίωναν σε συνθήκες εξαθλίωσης, ουσιαστικά ως «ζωντανά-νεκρά».

Το μοτίβο αυτό, όπως επισημαίνουν φιλοζωικές οργανώσεις και νομικοί που ασχολούνται με το Δίκαιο των Ζώων, επαναλαμβάνεται κατά καιρούς σε μικρότερη κλίμακα και σε άλλα καταφύγια.

«Μα δεν τα χτυπούσαμε…»

Οπως αποκαλύπτει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» η δικηγόρος με εξειδίκευση στο Δίκαιο των Ζώων και νομική σύμβουλος της Ειδικής Γραμματείας για τα Ζώα Συντροφιάς του υπουργείου Εσωτερικών, Ελενα Αρβανίτη, ακόμη και σήμερα η έννοια της παθητικής κακοποίησης συχνά παρερμηνεύεται.

Οπως αναφέρει χαρακτηριστικά, δικηγόροι του Δήμου Αλεξάνδρειας Ημαθίας, αναφερόμενοι στα ζώα του δημοτικού κυνοκομείου, φέρονται να διερωτήθηκαν: «Μα δεν τα χτυπούσαμε τα ζώα… Ποια είναι η κακοποίηση;». Η συγκεκριμένη στάση, εξηγεί η ίδια, αποκαλύπτει την αδυναμία κατανόησης ότι ένα ζώο δεν υποφέρει μόνο όταν ξυλοκοπείται ή θανατώνεται βίαια.

«Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι ένα ζώο που βρίσκεται υπό καθεστώς παθητικής κακοποίησης μπορεί να οδηγηθεί ακόμη και στον θάνατο. Η παθητική κακοποίηση, όταν είναι ακραίας μορφής, αποτελεί μορφή αργού θανάτου και αδίκημα εξίσου σοβαρό με την ενεργητική κακοποίηση», καταλήγει μιλώντας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» η Ελενα Αρβανίτη.