Απονομή ή παρωδία δικαιοσύνης;

Οι πρόσφατες εικόνες από το «Δικαστήριο των Τεμπών» γεννούν απογοήτευση και ανησυχία. Ο συνωστισμός εκατοντάδων ανθρώπων σε ένα κτίριο, εμφανώς ακατάλληλο, προσβάλλει όλους του παράγοντες της δίκης: τους κατηγορούμενους, που δικαιούνται μια δίκαιη δίκη, τους δικαστές, που έχουν το βαρύ έργο να αποδώσουν δικαιοσύνη, τους δικηγόρους, που πρέπει με αξιοπρέπεια να επιτελέσουν το λειτούργημά τους, και τέλος τα θύματα ή τους συγγενείς των θυμάτων, που ζητούν, μέσα απ’ αυτή τη δίκη, μια λύτρωση. Μπροστά σ’ αυτά τα ζητούμενα, η πολιτεία δεν στάθηκε στο ύψος της. Πώς φτάσαμε, αλήθεια, ως εδώ;

Την τραγική απώλεια 57 ψυχών στα Τέμπη ακολούθησε μια πολιτική διαχείριση γεμάτη μεθοδεύσεις, με κύριο σκοπό την απομείωση των γεγονότων και τη απόκρυψη των ευθυνών. Ετσι, όμως, ο συσσωρευμένος πόνος έγινε ένα ποτάμι οργής, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό μείγμα αγανάκτησης. Η υπόθεση ήταν εξ αρχής μεγάλη, στη συνέχεια έγινε τεράστια. Η προκλητική αμνήστευση πολιτικών στελεχών και η χυδαία γλώσσα κυβερνητικών παραγόντων, έβγαλαν στον δρόμο χιλιάδες ανθρώπους, μ’ ένα αίτημα: Δικαιοσύνη! Η υπόθεση έγινε, πια, γιγάντια, σχεδόν μη διαχειρίσιμη. Πώς επηρεάζει αυτή η εξέλιξη τη δίκη στη Λάρισα;

Στο ακροατήριο του Τριμελούς Εφετείου, το ξέρουμε όλοι καλά, δεν θα εκδικαστεί μια συνηθισμένη (ποινική) υπόθεση. Αντίθετα, θα συντελεστεί μια διαδικασία με δικονομικά ερωτήματα (ποινικής ευθύνης) αλλά και πολιτικά διακυβεύματα (κυβερνητικής ευθύνης). Κι όμως, όλο αυτό το μέγεθος επιχειρείται να υποβαθμιστεί σε μια «συνηθισμένη» δίκη του «καθημερινού πινακίου».

Η στρατηγική είναι σαφής: να απαξιωθεί η υπόθεση μέσα από το «κόντεμα» της δίκης. Αυτόν τον σκοπό φαίνεται να υπηρετεί η πρόχειρη επιλογή και η «όπως-όπως» διαμόρφωση των χώρων του δικαστηρίου. Συνεπώς, το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό· μακάρι να ήταν!

Η «σμίκρυνση» της δίκης, πέρα από τον ακατάλληλο χώρο, υποστηρίχθηκε από δύο πρόσθετες αποφάσεις: αφενός την άρνηση μεταφοράς της σε άλλη πόλη (π.χ. Αθήνα ή Θεσσαλονίκη), αφετέρου την απαγόρευση τηλεοπτικής ή διαδικτυακής κάλυψής της.

Ο συνδυασμός αυτών των τριών αποφάσεων (τόπος, χώρος, κάλυψη), δημιουργούν, γι’ αυτή τη συγκεκριμένη υπόθεση, συνθήκες έλλειψης ή, πάντως, αδικαιολόγητου περιορισμού της δημοσιότητας της δίκης. Ετσι, όμως, ενισχύεται η καχυποψία, τη στιγμή που η Δικαιοσύνη, στη Λάρισα, αναμετράται με την ιστορία της. Το δημόσιο ενδιαφέρον για τη «δίκη των Τεμπών» είναι τεράστιο.

Η παρακολούθησή της, κάθε στιγμή, πρέπει να είναι δυνατή. Γι’ αυτό η εξασφάλιση μιας ευρείας δημοσιότητας, κατά παρέκκλιση, φαίνεται επιβεβλημένη ώστε, μετά, όλοι να ζητήσουμε ένα moratorium έντασης.

Συνοψίζοντας: Η δίκη των Τεμπών ξεκίνησε «στραβά» γιατί θεωρήθηκε ή επιδιώχθηκε να θεωρηθεί «μικρή». Αν αντιμετωπιστεί στις σωστές της διαστάσεις, δηλ. ως «μεγάλη», τότε ο τόπος, ο χώρος και η δημοσιότητα της διαδικασίας θα πρέπει να διασφαλίζουν τη διαφανή διεξαγωγή της. Τούτο είναι αναγκαίο για την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη δικαιοσύνη. Γιατί, ας μην ξεχνάμε ότι, η δικαιοσύνη δεν φτάνει να απονέμεται, πρέπει – επίσης – να φαίνεται ότι όντως απονέμεται.

Ο Ευτύχης Φυτράκης είναι δρ Νομικής – δικηγόρος