To «μάρμαρο»
Ισως ο πιο καταξιωμένος συγγραφέας για τις αγορές πετρελαίου να είναι ο Ντάνιελ Γέργκιν. Το έργο του έχει τιμηθεί με Πούλιτζερ και τις συμβουλές του έχει ζητήσει κάθε πρόεδρος, από τον Μπιλ Κλίντον έως τον Ντόναλντ Τραμπ. Ηδη από το 2011 ο Γέργκιν ανησυχούσε για τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία αποκαλεί «το νούμερο ένα σημείο ασφυξίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό πετρελαίου». Τόσο οι αγοραστές όσο και οι πωλητές πετρελαίου γνωρίζουν πόσο γρήγορα μπορούσε το Ιράν να κλείσει αυτό το στενό πέρασμα.
Ο Γέργκιν απλώς συνέθετε όσα διατυπώνονταν δημοσίως ως απειλές, όσα ήταν γνωστά στους προσεκτικούς παρατηρητές και όσα προέκυπταν από τα πολεμικά σενάρια κυβερνήσεων: αν χρησιμοποιήσεις στρατιωτική βία κατά της Τεχεράνης, θα απαντήσει προκαλώντας οικονομική οδύνη. Αυτή η απλή αλήθεια ήταν ολοφάνερη – και όμως ο Τραμπ την αγνόησε. Ο περασμένος μήνας μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: ένας μεγαλόσωμος πορτοκαλί άνδρας πατάει μια τσουγκράνα και αναρωτιέται πώς απέκτησε μαυρισμένο μάτι.
Τώρα όμως που ο ανώτατος ηγέτης της Ουάσιγκτον προκάλεσε τον «στραγγαλισμό» του 20% της παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου, ο υπόλοιπος κόσμος θα υποστεί τις συνέπειες. Ως πρόγευση του τι μας περιμένει, κοιτάξτε την Ασία, η οποία κατά κανόνα αγοράζει το 80% του πετρελαίου που μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ. Χώρες της περιοχής έχουν πληγεί πρώτες και βαριά. Οι κυβερνήσεις πασχίζουν να εξοικονομήσουν ενέργεια, επιβάλλοντας περιορισμούς στις μετακινήσεις με ΙΧ και μειώνοντας τις εργάσιμες ημέρες. Οι πολίτες μαστίζονται από δραματικές αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και ελλείψεις βενζίνης και ντίζελ.
Η θύελλα στην ενεργειακή τροφοδοσία μπορεί να πλήξει τις βρετανικές ακτές λίγο πριν από τις τοπικές εκλογές του επόμενου μήνα. Ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, που υποσχέθηκε ότι το 2026 η χώρα θα άφηνε πίσω της τα δύσκολα, βρίσκεται τώρα αντιμέτωπος με αύξηση τιμών και επιτοκίων, ακολουθούμενη από ύφεση. Τι πρέπει λοιπόν να κάνει; Θα ακολουθήσω το παράδειγμα του Γέργκιν και θα αναφερθώ σε τρεις αλήθειες που πολλοί βουλευτές και αναλυτές θα έπρεπε να γνωρίζουν ήδη, αλλά ίσως μπαίνουν στον πειρασμό να ξεχάσουν.
Πρώτον, δεν είμαστε όλοι μαζί σε αυτό. Μια κρίση κόστους ζωής δεν μας επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο, επειδή δεν μπαίνουμε όλοι σε αυτήν με το ίδιο εισόδημα ή τον ίδιο πλούτο. Οπως συνέβη με την Covid και με το σοκ της Ουκρανίας, θα ακουστούν ξανά εκκλήσεις για ενότητα και συλλογικό πνεύμα. Δεύτερον, η τιμολόγηση των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας είναι δυσανάλογα επιβαρυντική. Γιατί μια φτωχή οικογένεια να πληρώνει την ίδια τιμή για την ενέργεια, το νερό ή τα βασικά αγαθά με μια πλούσια οικογένεια; Τρίτον, οι μέρες που βασιζόμασταν σε ένα «θαύμα ανάπτυξης» έχουν τελειώσει.