Κλοπές έργων τέχνης όχι για πώληση, αλλά για αμοιβή εύρεσης ή διαπραγματεύσεις
Χρειάστηκαν λιγότερα από τρία λεπτά για μια συμμορία ληστών να κλέψει τρία έργα με σπουδαίες υπογραφές – Ρενουάρ, Ματίς και Σεζάν –, συνολικής αξίας περίπου 9 εκατ. ευρώ, από ένα ιδιωτικό μουσείο κοντά στην Πάρμα πριν από λίγες ημέρες. Και το ερώτημα που προκύπτει είναι: καθώς πρόκειται για γνωστά και επώνυμα έργα πώς θα διατεθούν στην αγορά; Κι αν δεν πρόκειται να πωληθούν, τότε για ποιον λόγο να πάρει κάποιος το ρίσκο της κλοπής τους;
Αν δεν υπάρχει ένας μανιώδης συλλέκτης που πληρώνει για κατά παραγγελία ληστείες ώστε να αποκτήσει τα έργα που ποθεί – περίπτωση που ανήκει περισσότερο στη σφαίρα της φαντασίας – και εφόσον πλέον γίνεται ενδελεχής έλεγχος από τους εμπόρους και τους οίκους δημοπρασιών για την προέλευση ενός έργου, με πολλές χώρες να διαθέτουν ειδικά τμήματα εξειδικευμένα στην παρακολούθηση της παγκόσμιας αγοράς ώστε να εντοπίζουν τα πλαστά, κλεμμένα ή παρανόμως διακινηθέντα έργα, ποιο μπορεί λοιπόν να είναι το οικονομικό κίνητρο πίσω από αυτή την κλοπή;
Οι «αμοιβές για πληροφορίες», υποστηρίζει η ανώτερη λέκτορας του King’s College, Ανια Σόρτλαντ, σε άρθρο της στην ιστοσελίδα The Convnertion. Η τακτική αυτή, ωστόσο, έχει μειωθεί καθώς οργανισμοί όπως το Art Loss Register έχουν συμβάλει στις αστυνομικές έρευνες και δεν αφήνουν περιθώριο σε τέτοιες δράσεις.
«Σήμερα, είναι ασφαλές να διαπραγματευτεί κανείς μια συμφωνία για “αμοιβή εύρεσης” μόνο όταν ένα κλεμμένο αντικείμενο έχει αλλάξει τόσα χέρια ώστε η σύνδεση με τους αρχικούς κλέφτες να έχει χαθεί στον χρόνο. Ακόμη κι έτσι, ο τελικός “ευρετής” δύσκολα θα εξασφαλίσει πάνω από το 10% της αξίας του έργου, ποσό που πιθανότατα θα πρέπει να μοιραστεί με τους κλέφτες και άλλους σκοτεινούς ενδιάμεσους».
Οι «μετανοημένοι»
Υπάρχει όμως και ένας τρίτος λόγος για την κλοπή έργων τέχνης. Οργανωμένες εγκληματικές ομάδες χρησιμοποιούν μερικές φορές τέτοια έργα ως διαπραγματευτικά χαρτιά για να πετύχουν πιο επιεικείς ποινές. Οι λεγόμενοι «μετανοημένοι», που θέλουν να εγκαταλείψουν μαφιόζικες οργανώσεις, παρέχουν επίσης πληροφορίες για την τοποθεσία χαμένων θησαυρών. Αν υπάρχει η αντίληψη ότι τα κλεμμένα έργα μπορούν να μειώσουν μια ποινή φυλάκισης ή μια οικονομική αποζημίωση, τότε η αξία τους στον υπόκοσμο μπορεί να αυξηθεί πολύ πέρα από μια απλή αμοιβή εύρεσης.