کاهش تنش افغانستان و پاکستان به اراده و تصمیم رهبران طالبان گره خورده است/
پژوهشگر مسائل منطقه گفت: دیدگاه مقامهای نظامی و سیاسی پاکستان نسبت به تعریف طالبان با واقعیتها و ظرفیتهای طالبان افغانستان تفاوت چشمگیری دارد.
فرزاد رمضانی بونش، پژوهشگر مسائل منطقه با اشاره به مذاکرات پاکستان و طالبان در ترکیه در گفتوگو با ایلنا و انتشار برخی گزارشها درباره توافق دو طرف بر سر برخی مسائل اصلی، اظهار کرد: در سالهای گذشته رابطه میان طالبان و پاکستان از همگرایی و همکاری بهتدریج به سمت تقابل، تضاد و تنش حرکت کرده است. این روند، با وجود مذاکرات دورهای، دیدار مقامهای دو طرف، و میانجیگری بازیگران خارجی و نهادهای مذهبی، در عمل نتیجهبخش نبوده است؛ حتی میانجیگری چین نیز نتوانست تنشها را به شکلی پایدار کاهش دهد. یکی از عوامل بنیادین این اختلاف، موضوعِ «مَرز دیورند» و مسائلی چون مسأله پشتونستان بزرگ و حضور پشتونها در مناطق قبایلی است؛ همچنین رویکرد طالبان نسبت به گروههایی مانند تحریک طالبان پاکستان و تلقی طالبان از این گروهها بهعنوان متحد یا بخشی از جبههٔ ایدئولوژیک خود، همواره بخشی از اختلافات بوده است. دیدگاه مقامهای نظامی و سیاسی پاکستان نسبت به تعریف طالبان با واقعیتها و ظرفیتهای طالبان افغانستان تفاوت چشمگیری دارد. بهعبارت دقیقتر، طالبان افغانستان یا تمایلی به اعمال فشار گسترده بر رهبران تحریک طالبان پاکستان ندارد، یا توانایی چنین فشاری را بهطور کامل ندارد؛ در هر صورت، این وضعیت با مطالبات امنیتی و منافع پاکستان همخوانی ندارد.
وی ادامه داد: در سالهای اخیر شاهد افزایشِ نسبی درگیریها و ناامنیهای مرزی بودهایم؛ پاکستانیها معتقدند از زمان تصرفِ کابل توسط طالبان، نهتنها طالبان بهعنوان یک متحد راهبردی عمل نکرده، بلکه دامنه تهدیدات امنیتی و ژئوپلیتیک علیه پاکستان افزایش یافته است. همچنین گسترش همکاریهای طالبان با هند از دیدگاه اسلامآباد بهمعنای عبور از خطوط قرمز پاکستان تلقی میشود. این عوامل، دستیابی به کاهش درگیریها یا یک آتشبسِ پایدار و محکم را با چالشهای جدی روبهرو کردهاند. گفتوگوها در دوحه و استانبول، بهرغم فراهمسازی بستر مذاکره، بهدلیل تفاوت رویکردها و منافع بازیگران دخیل با مشکلات زیادی در مرحلهٔ اجرا مواجه است. متغیرهای متعدد (سیاسی، حقوقی، امنیتی و منطقهای) میتوانند بر دوام آتشبس تأثیر بگذارند و در غیاب تضمینهای قوی، هرگونه آتشبس، شکننده و لرزان خواهد بود. اگرچه ممکن است توافق موقت میان طالبان و پاکستان حاصل شود، اما تا زمانی که کاهش تنشهای ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و امنیتی میان اسلامآباد و کابل رخ ندهد، احتمال تداوم نقض آتشبس، ادامه درگیریها و فعالیت گروههای تندرو در دو سوی مرز و افزایش حملات علیه منافع پاکستان در داخل خاک این کشور وجود خواهد داشت.