اجازهٔ پاکستان برای صادرات دوباره کالاهای ترانزیتی تاجران افغان به بنادر دیگر

وزارت تجارت پاکستان اعلام کرده است که کالاهای ترانزیتی افغان که در بنادر کراچی و گوادر و همچنان در نقاط مختلف در امتداد خط دیورند متوقف مانده‌اند، می‌توانند به درخواست صادرکنندگان (مالکان یا تاجران) از هر بندر یا نقطه دوباره صادر شوند.

اما این‌که به کجا، جزییات بیشتری در این مورد داده نشده است.

در اطلاعیهٔ وزارت تجارت پاکستان که روز سه‌شنبه ۱۳ جنوری نسخه‌ای از آن به رادیو آزادی رسیده، آمده است که این تصمیم پس از صدور معافیت ویژه از سوی اداره فدرال عواید پاکستان (FBR) گرفته شده است.

هرچند حکومت طالبان در افغانستان تاکنون در این مورد اظهار نظر نکرده، اما اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری ننگرهار می‌گوید تاجران افغان کالاهای تجاری متوقف‌شدهٔ خود در پاکستان را از طریق ایران به افغانستان انتقال خواهند داد.

داکتر مخلص احمد، عضو هیئت مدیرهٔ این اتاق، به رادیو آزادی گفت که این کالاها اکنون از طریق بندر عباس ایران به افغانستان منتقل می‌شوند.

«اگر تاجران افغان بخواهند کالاهای خود را دوباره صادر کنند، باید درخواست بدهند و طی مراحل آن در پاکستان صورت می‌گیرد که این هم زمان‌بر است. علاوه بر آن، جریمهٔ توقف کالا در پاکستان نیز وجود دارد و هنوز مشخص نیست که آیا پاکستان این جریمه را می‌گیرد یا خیر. یک‌بار این روند عملاً آغاز شود، بعداً جزییات روشن خواهد شد.»

به گفتهٔ او، در حال حاضر دست‌کم ۱۰ تا ۱۱ هزار کانتینر کالای تجاری در پاکستان متوقف مانده که باعث وارد شدن زیان‌های سنگین مالی به تاجران هر دو طرف شده است.

وی افزود که صادرات دوبارهٔ این کالاها از طریق بحر بالای هر کانتینر دست‌کم دو هزار دالر هزینه‌بر می‌دارد که این نیز زیان دیگری برای تاجران است.

پیش از این، ریاست توسعهٔ بازارهای خارجی وزارت صنعت و تجارت ویتنام گفته بود که ۵۰۰ کانتینر چای ویتنامی که در بندر کراچی متوقف مانده و اجازهٔ انتقال آن‌ها به افغانستان داده نمی‌شد، پاکستان به‌گونهٔ رسمی اجازهٔ دوباره صادر کردن آن‌را داده است.

در همین حال، شماری از تاجران افغان می‌گویند در شرایطی که اعتراض‌های اخیر در ایران وضعیت آن کشور را متشنج کرده، انتقال کالاهای تجاری از مسیر بندر عباس دشوار شده است، اما ناممکن نیست.

آنان می‌گویند که این وضعیت هزینه‌های تجاری‌شان را بیش از پیش افزایش خواهد داد.

حاجی صفت‌الله صاحب‌زاده، یکی از واردکنندگان روغن و بوره، به رادیو آزادی گفت:

«مشکلات بسیار زیاد است، این کالاها سه ماه در آن‌جا باقی مانده و جریمه‌های مختلفی بر آن‌ها وضع شده است. اکنون مجبور هستیم آن‌ها را از طریق بندر عباس انتقال دهیم، چون این کالاها را نمی‌توانیم به شرکت‌های فروشنده برگردانیم. از سوی دیگر، وضعیت ایران هم غیرعادی است که این خود یک نگرانی دیگر است. با این کار هزینهٔ کالاها بیشتر می‌شود و بر مارکیت افغانستان تأثیر می‌گذارد که هم‌اکنون نیز تأثیر کرده است.»

این در حالی است که روز دوشنبه ۱۲ جنوری شماری از تاجران افغان به رادیو آزادی گفته بودند که به‌دلیل وضعیت اخیر ایران، صدها کانتینر کالای تجاری آن‌ها در بنادر مختلف ایران متوقف مانده و هر روز به‌خاطر کرایه و جریمه‌ها متحمل زیان‌های سنگین مالی می‌شوند.

به گفتهٔ آنان، در بخش صادرات، میوه‌های تازهٔ افغانستان از طریق ایران به هند انتقال می‌شود و در بخش واردات نیز انواع کالاهای صنعتی و مواد خام کارخانه‌ها است.

پس از درگیری‌های شدید میان افغانستان و پاکستان در امتداد خط دیورند در تاریخ ۱۱ اکتوبر سال ۲۰۲۵، تمامی گذرگاه‌های میان دو کشور به روی هرگونه تجارت و رفت‌وآمد بسته شد.

اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان پیش از این اعلام کرد که کالاهای تجاری و ترانزیتی تاجران افغان به ارزش نزدیک به ۷ میلیارد دالر در پاکستان متوقف مانده که باعث افزایش روزافزون زیان‌های مالی تاجران شده است.

این اتاق گفته است که بسیاری از این کالاها با خطر فاسد شدن و نابودی روبه‌رو هستند.

هرچند نشست‌هایی میان هیئت‌های حکومت طالبان و حکومت پاکستان در دوحه، استانبول و ریاض برگزار شد، اما این گفت‌وگوها به‌طور آشکار نتیجهٔ مثبتی در پی نداشت و گذرگاه‌ها هم‌چنان به روی هرگونه رفت‌وآمد بسته باقی مانده‌اند.