Құқық қорғаушылар Еуропа одағын Қазақстандағы адам құқығы мәселелеріне назар аударуға шақырды

Халықаралық адам құқықтары жөніндегі серіктестік (IPHR) пен Қазақстандағы Адам құқықтары және заңдылықты сақтау жөніндегі халықаралық бюро наурызға жоспарлаған Еуропа одағы (ЕО) мен Қазақстан арасындағы адам құқығы бойынша диалог қарсаңында бірлескен мәлімдеме жасады.

Мәлімдемеде құқық қорғаушылар Қазақстанда азаматтық қоғамға қысым күшейгенін айтып, Еуропа одағын Қазақстандағы адам құқығы мәселелеріне назар аударуға шақырды.

Қос ұйым мәлімдемесінде "Қазақстандағы конституция реформасы асығыс әрі бұлыңғыр жүріп жатқанын", "Конституция жобасы бір айдың ішінде жасалып, референдум 15 наурызға тағайындалғаны мазмұнды пікірталас жүргізуге және азаматтық қоғамның араласуына мүмкіндік қалдырмайтынын" айтады.

"Қазақстанда жасалып жатқан конституциялық реформа саяси модернизацияға қадам ретінде көрсетіліп жатыр. Бірақ қазіргі жағдайда, билік атқарушы биліктің қолына шоғырланғанда, биліктегі теңгерім жоқ кезде, саяси плюрализм шектеліп, оппозициялық партиялар сайлаудан шеттетілгенде шынайы саяси өзгерістің болуы екіталай" деп жазылған мәлімдемеде.

Бұған дейін депутаттар Конституцияны өзгерту күрделеніп бара жатқан өмір талабы деген. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев "түзетулер жобасы елді институционалдық-құқықтық тұрғыда жаңғыртумен ғана шектелмейді. Сонымен бірге бұл қадам тұтас мемлекеттік жүйені қайта түзуге жол ашады. Түбірімен өзгерген мүлдем жаңа құжаттың бейнесі қалыптасты" деп мәлімдеген еді.

IPHR мен адам құқықтары жөніндегі бюро Қазақстанда шетелден қаржыландыратын ұйымдарға бақылау және тәуелсіз басылымдарға және ЛГБТ қозғалыстарына қысым күшейгенін айтады.

Құқық қорғаушылар Orda.kz және ҚазТАГ сайттарының (Желтоқсанда Orda.kz бас редакторы Гүлнар Бажкенованың, ҚазТАГ ақпарат агенттігінің бас директоры Әсет Матаев пен бас редакторы Әмір Қасеновтың үстінен "жалған ақпарат тарату" бабымен іс қозғалған. Бажкенова мен Қасенов үйқамақта отыр.) редакторларына "жалған ақпарат таратты" деп іс қозғалғанын, тәуелсіз басылымдар мен блогерлердің желідегі парақшалары бұғатталғанын (Бұған дейін "Просто журналистика" жобасының Instagram-дағы аккаунты, жоба авторы журналист Лұқпан Ахмедияровтың Facebook-тегі парақшасы бұғатталған, журналист Вадим Борейконың Instagram мен Facebook-тегі жазбалары өшірілген, журналист Асхат Ниязовтың Instagram-дағы аккаунты, белсенді Санжар Боқаевтың Instagram мен Facebook-тегі аккаунттары бұғатталған. Кейін кейбір парақшалар қайта ашылған еді.), Азаттық радиосының Қазақстандағы 16 журналисінің аккредитация ала алмай отырғанын тәуелсіз журналистиканы жасып-жаншу деп бағалайды.

Бұған қоса, мәлімдемеде Қазақстанда бейбіт митинг өткізу қиындағаны, "рұқсатсыз шағын пикет ұйымдастырғандар қамалып, айыппұлмен жазаланатыны", жоспарланған митингілер алдында белсенділер ұсталатыны айтылған.

IPHR пен Қазақстандағы Адам құқықтары және заңдылықты сақтау жөніндегі халықаралық бюро Еуропа одағын Қазақстанмен байланыс орнатқанда осы мәселелерге назар аударуға шақырады.

Ресми Астана елде саяси қудалау жоғын бірнеше рет мәлімдеген. Бұған қоса, органдар жалған ақпарат таратқандар жазаланатынын жиі ескертеді.

Қазақстан мен Еуропа одағы арасындағы адам құқығы бойынша диалог жиыны әр жыл сайын наурызда ұйымдастырылады.