Зошто Трамп сака да ја врати воената база Баграм во Авганистан под контрола на САД?

Претседателот на САД, Доналд Трамп, му се закани на Авганистан со неодредени „лоши работи“ доколку не ја врати големата воздухопловна база Баграм, надвор од Кабул, на Соединетите Држави — барање што претходно беше одбиено од страна на талибанските власти во земјата.

„Ако Авганистан не ја врати воздухопловната база Баграм на оние што ја изградија, Соединетите Држави, ЌЕ СЕ СЛУЧАТ ЛОШИ РАБОТИ,“ напиша Трамп на 20 септември на Truth Social.

Запрашан од новинарите во Белата куќа дали би размислил за испраќање трупи за повторно преземање на базата, Трамп одговори само: „нема да зборуваме за тоа.“

„Сега разговараме со Авганистан и ја сакаме назад, и ја сакаме назад брзо и веднаш. А ако не го сторат тоа, ќе дознаете што ќе направам,“ им рече тој на новинарите.

Коментарите на претседателот Трамп следуваат откако претходно рече дека сака воената база Баграм во Авганистан да се врати под контрола на Соединетите Држави. Ова би можело да биде потег што би го рестартирал американскиот ангажман во Авганистан и би вратил стратешки ресурс изгубен за време на хаотичното повлекување на Западот пред четири години.

Разговарајќи со британскиот премиер Кир Стармер на 18 септември, Трамп посочи дека неговата администрација преговара со Талибанците за американските сили да ја вратат базата надвор од Кабул, која беше напуштена во 2021 година, кратко пред Талибанците да ја вратат контролата врз Авганистан.

Тој исто така рече дека стратешката локација на базата, која е близу до нуклеарните постројки на Кина и дели граница од 92 километри со Авганистан, го прави Баграм особено вреден.

„Се обидуваме да го вратиме затоа што им требаат работи од нас. Ја сакаме назад таа база“, рече Трамп за време на заедничката прес-конференција во Велика Британија.

„Но, една од причините зошто ја сакаме базата е, како што знаете, затоа што е на еден час оддалеченост од местото каде што Кина произведува нуклеарно оружје.“

Трамп не даде објаснување за тоа што би можеле да им треба на Талибанцитеод Соединетите Држави, а не беше јасно дали всушност станува збор за план за враќање на сопственоста врз Баграм или точно на кои кинески објекти се осврнува.

Но, неговите забелешки претставуваат прво јавно признание дека преговорите за враќање на базата и другите американски воени средства што паднале во рацете на Талибанците можеби се во тек.

Зошто е важна базата Баграм?

Баграм, кој се наоѓа на околу 40 километри северно од Кабул и е изграден од Советите во 1950-тите, беше најголемата американска база во Авганистан и служеше како централна команда за време на 20-годишната окупација на земјата.

За време на прес-конференцијата во Велика Британија, Трамп рече дека Баграм е една од најголемите воздухопловни бази во светот, со една од најголемите писти изградена од тежок бетон и челик.

Аеродромот има писта од 3,6 километри што може да се користи за бомбардери и големи транспортни авиони.

Кон крајот на својот прв мандат, Трамп постигна договор за повлекување од Авганистан,но во 2021 година, тогашниот претседател Џо Бајден ги презеде плановите.

Трамп постојано го критикуваше начинот на кој Бајден го спроведе военото повлекување, за време на кое САД оставија илјадници оружја и друга воена опрема, како и огромен амбасадорски комплекс кој сега е празен во центарот на Кабул.

Зошто Трамп е фокусиран на нуклеарното оружје на Кина?

Аргументот на Трамп дека Баграм е важна регионална точка поради неговата близина до Кина не е ништо ново.

Американскиот претседател тврдеше за време на изборната кампања дека Баграм е под контрола на Народноослободителната армија на Кина (PLA), а за време на првиот состанок на кабинетот во неговиот втор мандат, тој рече дека во неговиот план за повлекување од Авганистан, „Баграм требало да остане не за Авганистан, туку за Кина, бидејќи е оддалечен точно еден час од местото каде што Кина произведува нуклеарни ракети“.

Во тоа време, тој тврдеше дека Баграм „сега е под кинеско влијание“.

Талибанците ги негираа тврдењата, а Кина нема познато воено присуство во Баграм.

Но, неговите изјави за нуклеарните капацитети на Кина јасно се однесуваат на долгогодишниот нуклеарен полигон Лоп Нур, околу 2000 километри преку границата во северозападниот регион Синџијанг.

Тука Кина ја тестираше својата прва нуклеарна бомба пред речиси 60 години, а сателитските снимки го покажуваат ширењето на нови згради и патишта во областа од 2017 година. Локацијата не е позната како локација за производство на нуклеарно оружје, за која се верува дека е концентрирана во централниот дел на земјата.

Ова доаѓа во време кога Кина брзо ги прошири своите нуклеарни сили во последните години, што предизвика загриженост кај Пентагон, кој рече дека Народната народна армија го проширила својот нуклеарен арсенал на 600 боеви глави до средината на 2024 година, што е годишен раст од 20 проценти.

Може ли Трамп да ја врати контролата врз Баграм?

Трамп не прецизираше точно што сака со Баграм, но неговите коментари доаѓаат во услови на зголемен ангажман на Талибанците и американските претставници.

Вашингтон одржува минимално ниво на јавен ангажман со Авганистан откако Талибанците се вратија на власт, ограничувајќи го на преговори за заложници. Авганистан е во голема мера изолиран на светската сцена, а економијата на земјата се бори да привлече странска поддршка и приватни инвестиции.

Но, во ретка посета минатата недела, специјалниот претставник на администрацијата на Трамп за одговор на заложничка криза, Адам Болер, се сретна со министерот за надворешни работи на Талибанците, Амир Кан Мутаки, во Кабул.

Талибанските претставници, исто така, го отфрлија предлогот на Трамп дека САД би можеле да ја вратат контролата врз Баграм, но ја оставија отворена можноста за разговори за подобрување на односите.

„Без американското воено присуство во Авганистан, и Авганистан и САД треба да соработуваат едни со други и можат да имаат политички и економски односи засновани на меѓусебно почитување и заеднички интереси“, рече Закир Џалали, функционер на Министерството за надворешни работи на Талибанците, на социјалните медиуми.

„Авганистанците никогаш во историјата не го прифатиле военото присуство на никого. Но, за други видови ангажман, сите патишта им остануваат отворени“, рече Џалали.

Други талибански претставници имаа попркосен тон.

Мухајер Фарахи, заменик-министерот на Талибанците, објави дел од песната на платформата X:

„Оние кои порано си ги удираа главите од карпите со нас, нивните умови сè уште не нашле мир.“

Тој ја заврши својата објава со зборовите „Баграм, Авганистан“.

Стејт департментот и Белата куќа не коментираа јавно за Баграм, додека главниот портпарол на Пентагон, Шон Парнел, им рече на новинарите дека Министерството за војна „рутински разгледува како да одговори на различни сценарија низ целиот свет“ и дека тие „секогаш се подготвени да извршат мисија наредена од претседателот“.