Рубио ја изрази поддршката на САД за иранскиот народ, додека властите ги засилуваат напорите да ги задушат протестите

Американскиот државен секретар, Марко Рубио во саботата ја изрази поддршката на САД за народот на Иран, додека клерикалниот естаблишмент ги засилува напорите да ги задуши најголемите протести во земјата во последните неколку години, кои траат веќе две недели.

Иранската армија соопшти дека ќе ја заштити стратешката инфраструктура и јавниот имот и ги повика Иранците да ги спречат „непријателските заговори“. Од друга страна, синoт на соборениот шах, Реза Пахлави, кој живее во САД, ги повика демонстрантите да планираат заземање на градските центри.

Соопштението на иранската армија следува откако американскиот претседател Доналд Трамп издаде ново предупредување до иранските лидери: „Подобро да не почнувате да пукате, бидејќи и ние ќе почнеме да пукаме“.

Рубио на платформата Икс (X) објави дека „САД го поддржуваат храброто иранско население“.

Немирите во Иран продолжија и во текот на ноќта.

Државните медиуми известија дека општинската зграда во Караџ, западно од Техеран, била запалена и ги обвинија „разбојниците“. Државната телевизија емитуваше снимки од погребите на припадници на безбедносните сили, за кои е наведено дека биле убиени во протестите во градовите Шираз, Ком и Хамадан.

Обвинувања против „непријателски терористички групи“

Во соопштенија објавени на полуслужбени новински портали, армијата го обвини Израел и „непријателските терористички групи“ дека се обидуваат да „го поткопаат јавниот ред и безбедност на земјата“.

„Армијата, под команда на врховниот командант, заедно со другите вооружени сили, покрај следењето на движењата на непријателот во регионот, решително ќе ги штити и брани националните интереси, стратешката инфраструктура на земјата и јавниот имот“, соопшти армијата.

Протестите се проширија во голем дел од Иран во текот на последните две недели. Тие почнаа како реакција на растот на инфлацијата, но брзо прераснаа во политички протести, при што демонстрантите повикуваа на оставка на клерикалните лидери.

Властите во Техеран ги обвинија САД и Израел за поттикнување „немири“.

Иранската организација за човекови права HRANA соопшти дека документирала 65 смртни случаи, вклучувајќи 50 демонстранти и 15 припадници на безбедносните сили, заклучно со 9 јануари. Норвешката организација за човекови права Hengaw соопшти дека повеќе од 2.500 лица се уапсени во последните две недели.

Порака од синот на последниот шах

Синот на последниот шах на Иран, кој беше соборен за време на Исламската револуција во 1979 година, се појави како истакнат глас во странство кој ги поддржува протестите.

Во својот последен апел на платформата X, Реза Пахлави рече: „Нашата цел повеќе не е само да излеземе на улиците; целта е да се подготвиме за заземање на градските центри и нивно одржување“.

Тој исто така повика „работниците и вработените во клучните сектори на економијата, особено во транспортот, нафтата, гасот и енергетиката“, да започнат национален штрајк.

Некои демонстранти на улиците извикуваа слогани во поддршка на Пахлави, како на пример „Да живее шахот“, иако мнозинството скандираше повици за крај на клерикалната власт или бараа мерки за подобрување на економијата која беше погодена со години американски и други меѓународни санкции и дванаесетдневната војна во јуни, кога Израел и САД спроведоа воздушни напади врз Иран.

Активистите изразија загриженост дека исклучувањето на интернетот може да ја прикрие репресијата на властите.

Иранската добитничка на Нобеловата награда за мир, Ширин Ебади, во петок предупреди дека безбедносните сили би можеле да се подготвуваат за „масакр под покровителство на целосен прекин на комуникациите“.

Врховниот лидер Али Хамнеи во петок ги обвини демонстрантите дека дејствуваат во име на Трамп, наведувајќи дека разбојниците напаѓаат јавни објекти и предупредувајќи дека Техеран нема да толерира луѓе кои дејствуваат како „наемници за странци“.

Прес-службата на Револуционерната гарда соопшти дека тријца припадници на безбедносните сили Басидж биле убиени, а петмина повредени за време на судир со, како што е наведено, „наоружани разбојници“ во Гачсаран, на југозападот на земјата.

Уште еден припадник на безбедносните сили е прободен со нож во Хамадан, на западот на Иран. Синот на висок офицер, бригаден генерал Мартир Нурали Шуштари, е убиен во областа Ахмадабад во Машхад, на североистокот.

Уште двајца припадници на безбедносните сили биле убиени во последните две ноќи во Шуштар, во провинцијата Хузестан.

Лидерите на Франција, Велика Британија и Германија во петок издадоа заедничко соопштение во кое го осудуваат убиството на демонстрантите и ги повикуваат иранските власти да се воздржат од насилство.

Властите ги опишаа протестите поради економијата како легитимни, осудувајќи, како што ги нарекуваат, насилните разбојници и судирите со безбедносните сили.

Протестите претставуваат најголем внатрешен предизвик во најмалку последните три години за иранските клерикални владејачи, кои изгледаат поранливи отколку за време на претходните изливи на немири, во услови на тешка економска ситуација и по минатогодишната војна.

Иранскиот клерикален естаблишмент преживеа повеќекратни бранови на немири, вклучувајќи студентски протести во 1999 година, протести поради спорни избори во 2009 година, протести против економските проблеми во 2019 година и протестите „Жена, живот, слобода“ во 2022 година.

Извори: Ројтерс, АФП