Западните лидери го засилуваат притисокот врз Иран додека протестите продолжуваат

Иран влезе во 14-тата ноќ од протестите, со засилување на репресијата, додека западните лидери, вклучувајќи го и претседателот на САД, Доналд Трамп го зголемија притисокот врз властите во Техеран.

Говорејќи на состанок со директори на нафтени и гасни компании во Белата куќа во петокот, Трамп изјави дека „Иран е во голема неволја“.

„Ми се чини дека луѓето преземаат одредени градови, нешто што до пред само неколку недели никој не мислеше дека е навистина можно“, додаде тој.

„Внимателно ја следиме ситуацијата. Дадов многу силна изјава дека ако почнат да убиваат луѓе, како што правеа во минатото, ние ќе се вклучиме. Ќе ги погодиме многу силно таму каде што најмногу ги боли. Тоа не значи војници на терен, но значи дека ќе ги погодиме многу, многу силно таму каде што ги боли“, рече Трамп.

Американскиот државен секретар Марко Рубио во саботата во кратка објава на платформата X наведе дека САД „го поддржуваат храбриот народ на Иран“.

Протестите, кои започнаа на Големиот базар во Техеран на 28 декември, брзо се проширија во десетици градови.

До вечерта на 8 јануари, видео-снимки пристигнуваа од речиси сите делови на земјата, на кои се гледаат огромни маси луѓе како скандираат и маршираат.

Прекин на интернетот и телефонските линии

Властите најпрвин ја намалија брзината на интернетот низ целата земја, пред на 8 јануари во 22:15 часот по локално време да спроведат речиси целосно исклучување, при што беа прекинати и телефонските линии.

Со оглед на тоа што исклучувањето трае повеќе од 40 часа, нема прецизни информации за бројот на загинати, повредени или приведени низ земјата, а широко е распространет стравот дека прекинот се користи за прикривање на државното насилство врз демонстрантите.

Амнести интернешнл (Amnesty International) во соопштение на социјалните мрежи наведе дека истражува „вознемирувачки извештаи дека безбедносните сили ја интензивирале незаконската употреба на смртоносна сила против демонстрантите“, што „довело до дополнителни смртни случаи и повреди“.

Во медиумските извештаи, вклучително и на АФП, се наведува дека стотици лица биле пренесени во болница во Техеран со „тешки повреди на очите“, предизвикани од огнено оружје со воздушен притисок.

Агенцијата за човекови права (HRANA), која ги следи случувањата поврзани со човековите права, извести дека најмалку 2.311 лица биле уапсени во првите 13 дена од протестите и дека демонстрации се одржале на 512 локации во 180 градови.

Дополнително, организацијата за човекови права за Иран со седиште во Норвешка соопшти дека до петокот биле убиени 51 демонстрант.

Принцот Реза Пахлави, чиј татко, последниот ирански шах Мохамед Реза Пахлави, беше соборен со Исламската револуција во 1979 година, објави порака за поддршка на демонстрантите на социјалните мрежи.

Лидерите на Франција, Германија и Велика Британија во заедничко соопштение објавено во петок изразија „длабока загриженост поради извештаите за насилство од страна на иранските безбедносни сили“ и наведоа дека „остро го осудуваат убиството на демонстрантите“.

Во текстот, исто така, се додава дека прекинот на интернетот „предизвикал страв кај активистите дека властите сега насилно ги задушуваат протестите, со помали шанси доказите да стигнат до надворешниот свет“.

Во соопштението на Европската унија, објавено истиот ден, исто така се повикува на „правото на пристап до информации, вклучително и обновување на пристапот до интернет за сите“, со изразување „солидарност со иранскиот народ додека ја изразува својата легитимна тежнеење за подобар живот, слобода и достоинство“.

Активистите изразија загриженост дека исклучувањето на интернетот би можело да ја прикрие репресијата на властите.

Протестите претставуваат најголем внатрешен предизвик во последните три години за иранските клерикални владеачи, кои изгледаат поранливи отколку за време на претходните изливи на немири, во услови на тешка економска ситуација и по минатогодишната војна.

Иранскиот клерикален естаблишмент успеа да преброди повеќекратни бранови на немири, вклучувајќи студентски протести во 1999 година, протести поради спорни избори во 2009 година, протести против економските проблеми во 2019 година и протестите „Жена, живот, слобода“ во 2022 година.