ЕК разгледува опции за возачите на камиони од Западен Балкан
Европската комисија (ЕК) разгледува можност за наоѓање решенија за одредени категории професионалци од трети земји, вклучително и возачи на камиони, со цел да се овозможи подолг престој во Шенген зоната.
Сепак, во оваа фаза нема конкретно решение, освен потврдувањето дека ова прашање ќе се разгледува во иднина.
Стратегијата за визите усвоена од Европската комисија на 29 јануари наведува дека институцијата ќе соработува тесно со земјите-членки за да најде „прагматични решенија“ за да овозможи продолжен краткорочен престој за одредени категории државјани од трети земји, а воедно да обезбеди безбедност и економски придобивки за Унијата, како и правна сигурност за патниците.
Стратегијата, исто така, наведува дека, за да се најдат овие прагматични решенија, меѓу другото ќе се разгледа и можноста за воведување ново законодавство на ниво на ЕУ, со специфичен сет правила за продолжен краткорочен престој.
„Во овој контекст, Комисијата ќе го разгледа влијанието на постојните билатерални договори што дозволуваат продолжен престој, со цел нивно постепено укинување“, се наведува во стратегијата.
Ова важи и за превозниците од Западен Балкан, кои ги блокираат граничните премини со Шенген зоната од 26 јануари.
Потпретседателката на Европската комисија, Хена Виркунен, потврди дека европските претставници се свесни за загриженоста изразена од транспортните оператори од Западен Балкан, но предупреди дека воведувањето на систем за влез-излез не подразбира промена на правилата или воведување дополнителни барања.
„Свесни сме за тешкотиите во оваа област. Исто така, го решаваме ова прашање во визната стратегија. Затоа, предлагаме да се разгледа поголема флексибилност, без да се загрози безбедноста“, рече Виркунен.
Таа објасни дека ситуацијата со возачите на камиони е различна од онаа на прекуграничните работници, кои редовно ја преминуваат границата на истите гранични премини и за кои веќе постои одреден степен на флексибилност.
„Ова е различно на пример за возачите на камиони. Постојат и други професии каде што идентификувавме предизвици, како што се спортистите и уметниците на турнеја. Ги решаваме овие прашања во оваа визна стратегија“, додаде Виркунен.
Усвоената стратегија признава дека одредени категории работници треба да останат подолго од 90 дена во рамките на 180-дневниот период дозволен со Шенгенските правила.
Ова се категории кои во голема мера се потпираат на мобилноста, како што се уметници на турнеја, спортисти или возачи на камиони, кои треба да останат подолго во Шенген зоната без потреба од престој или дозвола за престој.
„Ова создава сложен систем, дополнително усложнет од постоењето на билатерални договори склучени од некои земји-членки пред стапувањето во сила на Шенгенското acquis. Овие договори им дозволуваат на државјаните на одредени трети земји да останат подолго од 90 дена, но само на територијата на одредена земја-членка, со што се поткопува унифицираната примена на Шенгенската правна рамка“, се наведува во документот на Европската комисија.
Превозниците од четири земји од Западен Балкан ги блокираат граничните премини од 26 јануари поради воведувањето на Системот за влез/излез во Шенген зоната поради.
Европскиот систем за влез/излез (ЕВС) е автоматизиран ИТ систем кој го заменува рачното печатирање на пасошите за граѓани кои не се членки на ЕУ и влегуваат во Шенген зоната. Системот евидентира биометриски податоци (отпечатоци од прсти и слики од лицето), како и име и датуми на патување, со цел подобрување на безбедноста на границите, откривање на лица кои го пречекориле дозволениот престој и спречување на кражба на идентитет.
Системот беше делумно воведен во октомври 2025 година, додека се очекува да стане целосно оперативен во април 2026 година.
Безвизниот режим, кој важи и за земјите во регионот, опфаќа краткорочни престои до 90 дена во кој било период од 180 дена.
Овие правила се хармонизирани на ниво на Европската Унија и регулирани со законодавството на ЕУ, со униформни услови, процедури и важност низ целата Шенген зона.