Судот во Стразбур утврди дека Србија не спровела ефикасна истрага за военото злосторство во Ловас
Европскиот суд за човекови права пресуди против Србија, утврдувајќи дека државата ја прекршила својата обврска да обезбеди ефективна и ефикасна истрага за военото злосторство.
Пресудата се однесува на воено злосторство во хрватското село Ловас, каде што беа убиени 69 лица. Цивилите биле мачени и злоупотребени.
Селото беше гранатирано и окупирано од Југословенската народна армија во октомври 1991 година, заедно со голем број локално регрутирани сили за „територијална одбрана“, локална полиција и волонтери.
Тужбата против Србија беше поднесена до Европскиот суд за човекови права во јуни 2022 година од Вилко Ѓаковиќ, син на една од жртвите, Петар Ѓаковиќ, тврдејќи дека српските власти не спровеле ефикасна истрага за убиството на неговиот татко.
Во својата одлука, судот во Стразбур потсети на обврската на државата да спроведе ефикасна, независна и навремена истрага и забележа дека никој досега не е осуден за убиството на таткото на Ѓаковиќ.
Судот ѝ наложи на Србија да му плати на Ѓаковиќ 12.000 евра нематеријална штета и 1.730 евра судски трошоци, плус сите даноци и законска камата доколку плаќањето не се изврши во рок од три месеци.
„Одлуката на Европскиот суд испраќа јасна порака дека државата не може неказнето да ги одложува истрагите за воени злосторства и со тоа да им ја негира правдата на жртвите“, соопшти невладината организација Центар за хуманитарно право на мрежата X.
Тие рекоа дека ќе продолжат да инсистираат на одговорност на државата за ефикасно гонење на воените злосторства и дека во случаи на одложување на истрагите ќе поднесат барања до Европскиот суд.
До моментот на објавување, Министерството за правда не одговори на прашањата на Радио Слободна Европа за нејзината реакција на пресудата и дали ќе се жали до судот во Стразбур.
Судењето за злосторството во Ловас беше едно од најдолгите судења за воени злосторства во Србија.
Траеше повеќе од 12 години, завршувајќи во 2020 година, поради критиките дека српското судство ги заштитило високите офицери на Југословенската народна армија (ЈНА) и го направило гонењето на воените злосторства бесмислено.
Во првичното обвинение од 2007 година, Обвинителството за воени злосторства обвини 14 припадници на поранешната ЈНА, паравоената формација „Душан Силни“ и локалните власти за убиство на 69 лица, како и за тортура и злоупотреба на цивили.
Првостепената пресуда од 2012 година, во која сите обвинети беа прогласени за виновни, беше поништена од Апелациониот суд и наложи ново судење.
Во повторено судење, Вишиот суд осуди осум обвинети во 2019 година на казни затвор од четири до осум години, додека постапката против неколку обвинети беше прекината.
Апелациониот суд последователно ги ослободи Жељко Крњајиќ и Милан Девчиќ од обвиненијата во 2023 година, а дополнително ги намали казните на другите обвинети, некои од нив дури и под законскиот минимум од пет години.
На 2 ноември 2016 година, Центарот за хуманитарно право поднесе кривична пријава до Обвинителството за воени злосторства на Србија во име на Вилко Ѓаковиќ против Душан Лончар, командант на Втората гардиска моторизирана бригада на ЈНА, за военото злосторство во Ловас.
Оттогаш, како што беше претходно објавено, ФХП презеде сите достапни законски мерки пред домашните власти за покренување истрага, вклучително и поднесување дополнителни обвиненија, итна постапка и поднесување жалба до Уставниот суд во 2018 година поради неефикасност на постапката.
Уставната жалба беше отфрлена во 2022 година.
На 12 септември 2022 година, речиси шест години откако ФХП ја поднесе кривичната пријава, Обвинителството за воени злосторства поднесе обвинение против Душан Лончар.
Судењето е сè уште во тек.