Paýtagt keselhanalarynda uly nobatlar saklanýar, hassalar Arkadaga ugradylýar
Paýtagtyň onkologiýa hassalara hyzmat edýän keselhanalarynda ýüz tutýan näsaglaryň iňňän köpdügi sebäpli uly nobatlar saklanýar. Paýtagtly lukmanlar hassalaryň ençmesini Arkadagdaky klinikalara ugradýar. Aşgabatlylar Arkadagda medisina hyzmatlarynyň has gymmada düşýändigini aýdýarlar.
Onkologiýa hassahanasynda näsaglaryň nobatlary daňdan başlanýar. Bu ýerde bejergä ýa-da barlaga matäç hem paýtagtlylar, hem-de welaýat ýaşaýjylary öz gezegine uzakly gün garşyp durýarlar.
"Nobatlar örän köp, ir sagat 7-den başlanyp, adamlar aýak üstünde durýarlar. Näsaglardan ýaňa Onkologýa hassahanasynda bazarda ýaly aýak basmaga ýer ýok" diýip, agabatly çeşme aýtdy.
Hassahana birnäçe günläp gatnaýan hassalar hem bar. Azatlygyň habarçysy nobatyna garaşýan we her gün gatnaýan adamlar kabul edilýänçä käwagt 3-4 gün geçýändigini belledi.
"Etraplardan gelenleri azyndan 3 -4 gün garaşdyryp kabul edýärler. Iň erbedi bu hassahanalardaky lukmanlaryň arasynda näsaglara 2-3 aý ömrüň galypdyr, bejergi alyp oturma diýip, ugradýanlar hem bar" diýip, habarçy hassalara salgylanyp aýtdy.
"Seniň netijäň 4-nji basgyçda ekeni sendäki rak öýjükleri ähli ýeriňe geçip, damar urup ýetişipdir. Sen gowusy maşgalaňa bar 2 aý bolsa-da olaryň arasynda bol, bizde bejergi alanyň peýdasy ýok diýip, açyk jogap berip, ugradyp goýberdiler" diýip, habarçy hassany sitirledi.
Aşgabatdaky Onkologiýa, Endokrinologýa, Newrologýa merkezlerindäki ýagdaýdan habarly çeşmelere görä, bu hassahanalaryň ählisinde nobatlar uly. Hususan-da, MRT barlag enjamlarynyň nobaty maý aýyna çenli uzaýar.
Bu ýagdaýda lukmanlar hassalaryň ençemesini Arkadagyň keselhanalaryna ugradýar diýip, çeşme aýdar.
"Aşgabatdaky Onkologiýa hassahanasy ýüz tutýan hassalaryň analiz netijelerini görmän, barlag etmek üçin zerur radioaktiw maddanyň ýokdugyny aýdyp, analizleri Arkadag şäherindäki biohimýa barlaghanasyna baryp barlatmalydygyny aýdýar. Şeýdip, welaýatly we paýtagtly näsaglara hassalygy Arkadagdaky keselhanada anyklamak tabşyrylýar" diýip, çeşme aýtdy.
Howpsuzlyk aladalary sebäpli anonimlik şertinde gepleşen çeşmeler barlaglaryň resmi bahasynyň deňräkdigini, emma onuň daşyndan bermeli paranyň hyzmatlaryň nyrhyny artdyrýandygyny aýdýarlar.
"Eger Arkadagdaky MRT barlagyna baryp, 2000 manat para berseň fewralyň 5-ne nobata ýazýarlar. Aşgabatda hem töleg şonça, ýöne has köp garaşmaly. Ähli gowy enjamlar we MRT barlagçy lukmanlar Arkadagdaky hassahanada işleýärler. Döwlete tölegi hem gymmatlady 350 manat bolan hyzmat 930 manat boldy" diýip, çeşme gürrüň berdi.
Hassalary, şol sanda onkologiýa keselli raýatlary Arkadagyň hassahanalaryna ugratmak bilen bagly tejribeler soňky iki ýyla golaý wagt bäri dowam edýär. Paýtagtyň keselhanalary, şeýle-de welaýat hassahanalary hem näsaglary Arkadaga ugradýar. Türkmen hökümetiniň agyr ykdysady krizisiň arasynda milliardlarça amerikan dollary sarp edip, guran we 2,5 ýyl mundan öň açylan bu täze şäherde gurlan medisina edaralary döwrebap gurallar bilen enjamlaşdyrylan.
Saglyk problemalaryndan ejir çekýän raýatlar bu ýerdäki hyzmatlaryň gymmatdygyny we munuň üçin tölemäge maddy mümkinçiliginiň ýokdugyny aýdýarka, Azatlyk bilen anonimlik şertinde gürleşen saglyk resmileri häkimiýetleriň uly mukdarly pula gurlan Arkadagyň enjamlaşdyrylan hassahanalarynyň çykdajylarynyň öwezini dolmak isleýändigini aýdýarlar.
Mundan öň Balkan welaýatynyň hassahanalaryndan her hepde 10 adamy Arkadagdaky hassahanalara ýatyryp, bejergi aldyrmak üçin ugratmagyň tabşyrylandygyny, edil şeýle buýrugy alan Aşgabatdaky medisina merkezleriniň ýüz tutýan adamalara diňe bir ýollanma ýazyp bermän, hassalary dessine tiz kömek ulagyna mündürip, Arkadagdaky keselhana eltip gelýändigini habarçylar 2024-nji ýylyň fewralynda habar beripdi.
Ondan ozalky ýyllarda welaýat keselhanalary hassalary köpçülikleýin paýtagta ugradýardy we munuň welaýatlarda agyr keselleri barlamak hem bejermek üçin mümkinçiligiň örän çäklidigi, sandan çykan gurallaryň wagtynda bejerilmeýändigini we lukmanlaryň ýetmezçilik edýändigi bilen düşündiripdi.
Türkmenistanyň saglygy saklaýyş pudagynyň wekilleri problemalar barada resmi derejede teswir bermekden saklanýarlar.
Türkmenistanda keselçilige, şol sanda onkologiýa kesellerine degişli resmi statistika sanlary köpçülige elýeterli däl. Emma soňky iki ýylyň dowamynda ýurtda aýal-gyzlarda onkologiýa kesellerini anyklamak boýunça guramaçylykly çäreler geçirildi we býujet edaralaryň işgärleri we okuwçy gyzlar üçin hökmany boldy.
Türkmen metbugaty 2025-nji ýylyň 8–13-nji sentýabry aralygynda Aşgabatda hem-de Daşoguz sebitinde onkologiýa kesellerini anyklamak we bejermek boýunça berilýän lukmançylyk kömeginiň ýagdaýyna baha bermek üçin “imPACT” atly gözden geçiriş missiýasynyň geçirilendigi barada maglumat ýaýratdy.
Bu missiýanyň Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy (BSGG), Atom energiýasy boýunça Halkara agentligi (IAEA) we Ragy öwrenmegiň Halkara agentligi (IARC) bilen hyzmatdaşlyk esasynda guralyp, Türkmenistanda onkologiýa kömeginiň ulgamyny seljermek we ony berkitmek üçin amaly teklipleri taýýarlamakdan ybaratdygy habarda bellendi.
Emma şondan soň hem Türkmenistanda onkologiýa kesellerine degişli resmi sanlar çap bolmady.
Birleşen Milletler Guramasynyň Ykdysady we sosial meseleler boýunça departamentine 2019-njy ýylda hödürlenen we garaşsyz media serişdelerine çap bolan Türkmenistanyň Meýletin milli synynda Türkmenistanda ilatyň ölümine getirýän esasy keselçilikleriň biri ýürek-damar kesellerinden soň, onkologiýa keselleri diýlip, görkezilipdi.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.