Путинга Ғазо бўйича Тинчлик кенгашига қўшилиш таклифи келди
Ғазо секторидаги вазиятни барқарорлаштириш ва низони тартибга солиш учун тузилган халқаро «Тинчлик кенгаши»га Россия президенти Владимир Путин ҳам таклиф этилгани айтилмоқда. Кремль матбуот котиби Дмитрий Песковнинг маълум қилишича, таклиф дипломатик каналлар орқали келган ва ҳозирда Россия томони ташаббуснинг параметрлари ҳамда мазмунини ўрганяпти.
Кремль нимани «аниқлаб олиш»ни истаяпти?
Песков таъкидлаган нуқта шундан иборат: Москва бу форматда иштирок этиш масаласида шошилмаяпти — аввал кенгашнинг реал ваколатлари, қарор қабул қилиш механизми, молиявий ва сиёсий мажбуриятлар каби жиҳатларга ойдинлик киритмоқчи. Шунинг учун Россия АҚШ томони билан кейинги алоқалар орқали барча деталлар аниқлашишига умид билдирган.
Яъни, расмий позиция ҳозирча “розиман” ҳам эмас, “йўқ” ҳам эмас — Кремль аввало қоидаларни ўқийди, кейин имзо ҳақида ўйлайди. Оддий қилиб айтганда: “чатга қўшилиш линк келди, лекин аввал гуруҳ қоидаларини кўриб чиқамиз”.
Кенгашга кимлар киритилган?
ОАВда келтирилган маълумотларга кўра, кенгаш таркибида АҚШнинг бир қатор юқори даражадаги вакиллари ва халқаро фигуралар бор. Хусусан, рўйхатда АҚШ давлат котиби Марко Рубио, Яқин Шарқ бўйича махсус вакил Стив Уиткофф, Жаред Кушнер, Буюк Британиянинг собиқ бош вазири Тони Блэр, шунингдек Жаҳон банки раҳбари Ажай Банга номлари тилга олинади.
Тўқаев аллақачон розилик билдирган
Бу воқеалар фонида Қозоғистон президенти Қосим-Жўмарт Тўқаев кенгашга аъзо бўлиш таклифини олгани ва иштирок этишга тайёрлигини маълум қилгани ҳақида ҳам хабарлар тарқалган.
Шунингдек, аввалроқ Доналд Трамп Ўзбекистонни Тинчлик кенгашига таклиф этгани, Шавкат Мирзиёев эса ташкилотга таъсисчи давлат сифатида қўшилишга тайёрлигини билдиргани ҳақида ҳам хабарлар тарқалган эди.
Таклифнома қайси давлатларга юборилди ва тузилманинг моҳияти нима?
Bloomberg танишиб чиққан низом лойиҳасига кўра, бу тузилманинг вазифалари фақат Ғазо билан чекланиб қолмаслиги мумкин. Ҳужжатда кенгаш “барқарорликка кўмаклашиш, ишончли ва қонуний бошқарувни тиклаш, шунингдек можаролар таъсир кўрсатган ёки таҳдид остида турган ҳудудларда мустаҳкам тинчликни таъминлашга интилувчи халқаро ташкилот” сифатида тавсифланади.
Низомдаги яна бир эътиборли жиҳат: кенгашга раисликни Доналд Трамп амалга ошириши қайд этилган. Шу билан бирга, “умрбод аъзолик” масаласи ҳам муҳокама марказида — маълумотларга кўра, доимий мақом учун давлатлар камида 1 миллиард доллар миқдорида тўлов киритиши шарт қилиб қўйилган.
Хабарда айтилишича, Вашингтон ушбу ташаббус бўйича 50 та мамлакат раҳбарларига, жумладан Аргентина, Канада, Франция, Германия, Австралия, Баҳрайн, Миср, Туркия, Беларусь, Қозоғистон, Исроил ва Ўзбекистон етакчиларига таклифнома йўллаган.
Бу нима дегани?
Ҳозирча энг муҳими — “таклиф келди” дегани автоматик равишда “қўшилди” дегани эмас. Россия томони ташаббуснинг мазмунини ўрганяпти ва кейинги дипломатик мулоқотлардан кейин позиция аниқлашиши мумкин. Агар Москва форматни ўз манфаатлари ва халқаро позициясига мос деб ҳисобласа, иштирок этиши эҳтимоли бор; акс ҳолда — масала музокаралар даражасида қолиши ҳам мумкин.
Қисқа хулоса: Ғазо атрофидаги геосиёсий “катта стол”га янги ўринлар қўйиляпти. Ким ўтиради — ҳали охиригача маълум эмас, лекин ўйин катта экани аниқ.