Мўжтаба Хоминаий ҳақидаги хабарлар Эронда янги саволлар туғдирди
Эрон атрофидаги кескин вазият янада нозик босқичга ўтган бир пайтда, мамлакатдаги олий ҳокимият тақдири билан боғлиқ янги хабарлар катта муҳокама уйғотди. DW манбаларига таяниб тарқалган маълумотларга кўра, ўлдирилган Али Хоминаийнинг ўғли Мўжтаба Хоминаий Эроннинг янги олий раҳбари этиб танланган бўлиши мумкин. Айтилишича, бу қарор шиа руҳонийларининг юқори қатламини ифодаловчи 88 аъзодан иборат “Экспертлар кенгаши” томонидан қабул қилинган. Бироқ айни пайтда энг муҳим нуқта шуки, бу хабар ҳозирча Эрон расмийлари ва давлат оммавий ахборот воситалари томонидан расман тасдиқланганича йўқ.
Тарқалган маълумотларда Мўжтаба Хоминаийни сайлаш қарори Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси босими остида қабул қилингани ҳам тилга олинмоқда. Бу даъво, табиийки, хабарнинг сиёсий оғирлигини янада оширмоқда. Чунки агар бу рост бўлса, Эрондаги ҳокимият алмашинуви фақат диний-сиёсий жараён эмас, балки хавфсизлик тузилмалари таъсири остида кечаётган ўта нозик қайта тақсимот сифатида ҳам баҳоланиши мумкин. Лекин бу жиҳат ҳам ҳозирча мустақил ва расмий тасдиқ олган эмас, шунинг учун унга эҳтиёткорлик билан ёндашиш тўғри бўлади.
Али Хоминаий ҳалок бўлганидан кейин Эронда вақтинчалик бошқарув масаласи ҳам долзарб бўлиб қолди. Очиқ манбаларда ва таҳлилларда, ҳозир мамлакатни ўтиш даврида бир неча юқори мартабали шахс иштирокидаги вақтинчалик механизм бошқариб тургани ҳақида хабарлар бор. Шу боис янги олий раҳбар масаласи Эрон учун фақат рамзий эмас, балки бутун давлат тизимининг барқарорлигига таъсир қиладиган ҳал қилувчи масалага айланди.
Эслатиб ўтиш жоиз, Эронда олий раҳбар лавозими мамлакатдаги энг юқори ва энг таъсирли сиёсий-диний мақом ҳисобланади. Ушбу лавозимга тайинлаш ваколати “Экспертлар кенгаши” деб аталадиган орган қўлида бўлиб, у 88 нафар аъзодан ташкил топган. Бу тузилма ҳар саккиз йилда сайланади ва айнан шу орган мамлакатнинг энг юқори раҳбарини белгилайди. Шу жиҳатдан қараганда, агар Мўжтаба Хоминаий ҳақидаги хабарлар тасдиқланса, бу Эрон тарихидаги энг баҳсли ва энг шов-шувли ҳокимият алмашинувларидан бири бўлиши мумкин.
Бу орада мамлакатнинг ўзидаги вазият ҳам жуда оғир. 28 февралдан бери АҚШ ва Исроилнинг Эрон ҳудудига берган зарбалари, ундан кейинги жавоб ҳужумлари ва раҳбариятга қаратилган зарбалар туфайли мамлакат ичида ҳам, минтақада ҳам босим кескин кучайган. Reuters 1 март куни Эрон давлат медиаси Али Хоминаийнинг ўлими ҳақида хабар берганини ёзган эди. Демак, ҳозирги ҳокимият масаласи оддий сиёсий алмашинув эмас, балки уруш шароитида кечаётган фавқулодда жараёндир.
Қисқаси, Мўжтаба Хоминаийнинг олий раҳбар этиб сайлангани ҳақидаги хабарлар жуда катта сиёсий аҳамиятга эга. Аммо ҳозирча уларни тўлиқ тасдиқланган факт сифатида эмас, балки кучли ва жиддий, лекин расмий тасдиқ кутаётган маълумот сифатида қабул қилиш тўғрироқ. Агар бу хабар тасдиқланса, Эрондаги ҳокимият тизими янги босқичга ўтади. Агар тасдиқланмаса, демак, мамлакат ичидаги ворислик масаласи ҳали ҳам очиқ қолмоқда. Ҳозирча эса битта нарса аниқ: Теҳрондаги ҳокимият учун кураш энди бутун дунё диққат марказида турибди.