АҚШнинг Эрон урушидаги йўқотишлари 2 млрд долларга яқинлашгани ростми?
АҚШнинг Эронга қарши бошланган ҳарбий амалиёти фонида Вашингтоннинг моддий йўқотишлари ҳақида янги рақамлар янгради. Anadolu агентлиги тўплаган ҳисоб-китобларга кўра, АҚШ шу кунга қадар қарийб 1,902 миллиард долларлик ҳарбий техника ва инфратузилмадан айрилган. Бироқ бу ерда муҳим бир жиҳат бор: ушбу сумма Anadolu’нинг ўз ҳисоботига таянади ва барча бандлар бўйича Пентагон томонидан тўлиқ, бирма-бир мустақил тасдиқ берилганича йўқ.
Хабарда айтилган энг катта йўқотиш Қатардаги Ал-Удейд базаси билан боғланмоқда. TRT World ва Anadolu материалларига кўра, у ерда жойлашган AN/FPS-132 эрта огоҳлантирув радиолокация тизимига зарба берилган ва унинг қиймати 1,1 миллиард доллар деб баҳоланган. Reuters'да бу аниқ сумма бўйича мустақил тасдиқ учрамади, шунинг учун бу рақамни агентлик ҳисоби сифатида қабул қилиш тўғрироқ.
Кувайтдаги ҳолат эса алоҳида шов-шувга сабаб бўлди. АҚШ Марказий қўмондонлиги расман учта F-15 самолёти “friendly fire”, яъни дўстона ўқ узиш ҳодисасида иштирок этганини маълум қилди ва барча олти нафар экипаж аъзоси омон қолганини билдирди. Лекин CENTCOM расмий баёнотида самолётлар қиймати ёки улар айнан Кувайт томонидан “хатолик билан уриб туширилгани” ҳақида якуний хулоса берилмаган — сабаб ҳали терговда экани айтилган. Шу билан бирга, AP ва бошқа манбалар Кувайт ҳаво мудофааси томонидан нотўғри нишонга олиш сценарийсини келтирмоқда.
Anadolu ҳисобида бу учта F-15E қирувчисининг қиймати 282 миллион доллар деб кўрсатилган. Бу рақам мантиқан замонавий F-15E’лар нархи билан мос тушиши мумкин, аммо расмий АҚШ ҳарбий баёнотларида айнан 282 миллион долларлик йўқотиш рақами алоҳида тасдиқланмаган. Шу боис буни ҳам агентликнинг баҳоси сифатида бериш керак.
Матнда тилга олинган яна бир йирик эпизод — БААдаги THAAD ракетага қарши мудофаа тизимига етган зарар. Anadolu буни 500 миллион доллар деб баҳолайди. Лекин ишончли очиқ манбаларда бу эпизод бўйича Пентагон ёки Reuters даражасида мустақил тасдиқ йўқ. Шу сабаб бу банд ҳам ҳозирча эҳтиёткорлик билан, “агентлик ҳисоботига кўра” деган шаклда келтирилиши лозим.
Шунингдек, Anadolu Баҳрайндаги АҚШ Бешинчи флоти таъминот нуқтасига ҳам зарба берилгани, у ерда икки сунъий йўлдош алоқаси терминали ва бир нечта объект йўқ қилинганини ёзмоқда. Аммо бу қисм бўйича ҳам йирик халқаро манбаларда ҳозирча кенг мустақил тасдиқ йўқ.
Қисқаси, ҳозирги манзара шундай: АҚШнинг реал йўқотишлари борлиги аниқ — айниқса Кувайтдаги учта F-15 билан боғлиқ ҳодиса расман тасдиқланган. Лекин умумий 1,902 миллиард долларлик ҳисоб, THAAD ва айрим бошқа объектлар бўйича зарар суммалари асосан Anadolu’нинг компиляцияси ва баҳосига таянади. Шунинг учун бу рақамлар шов-шувли эшитилса-да, уларни ҳозирча тўлиқ тасдиқланган якуний баланс эмас, балки жангнинг дастлабки иқтисодий ҳисоб-китоби сифатида қабул қилиш тўғрироқ бўлади.