АҚШ Эрон нефтини кесиш ниятини яширмади: Ҳўрмуз бўғозида хавф ошди
Вашингтондаги расмийлар Эрон нефтини “Теҳрон қўлидан тортиб олиш” нияти борлигини очиқ айта бошлади. Fox News эфирида чиққан чиқишда АҚШнинг энергетика устунлиги бўйича миллий кенгаши раҳбариятидаги Жаррод Аген (Agen) бу йўналишда қатъий позиция билдиргани ҳақида хабар тарқалди.
У журналистларнинг Яқин Шарқдаги можаро нефт нархларига қандай таъсир қилиши ҳақидаги саволига жавоб берар экан, Ҳўрмуз бўғозидаги хавфлар ҳақидаги хавотирни “пасайтириш”га уриниб, асосий ғояни шундай тушунтирган: АҚШ Эрон раҳбариятини нефтдан келадиган даромаддан маҳрум қилмоқчи ва шу орқали “муаммони” бартараф этишни кўзлаяпти.
Бу баёнотлар фонида Ҳўрмуз бўғозидаги вазият ҳам оғирлашгани ҳақида манбалар ёзмоқда: танкерлар ҳаракати кескин пасайган, хавф суғурта ва логистика занжирларини “қотириб” қўяётгани айтилмоқда. Reuters’нинг материалларида ўтишича, бу ҳафтадаги кескинлик ортидан бўғозда танкер трафиги деярли тўхтаб қолган даврлар ҳам кузатилган ва АҚШ томони денгизда қўриқлаш масаласини муҳокама қилган.
Financial Times эса муаммонинг иккинчи томонига урғу беради: хавф ошгани сайин суғурта нархи “осмонга чиқади”, кемалар тўхтайди, юклар йиғилиб қолади — ва бу бозорда нархларга босим қилади. Шу сабаб АҚШ томони Форс кўрфази орқали юк ташишни қайта тирилтириш учун катта ре-суғурта механизми ҳақида ҳам гапираётгани қайд этилган.
Мутахассислар эса бу жойда битта ҳақиқатни қайта-қайта айтаяпти: нефть оқимларини ким назорат қилади — минтақадаги геосиёсат ҳам шунга қараб “қайнайди”. Форс кўрфазидан экспортдаги ҳар қандай узилиш жаҳон энергетика бозорига, ёқилғи нархига ва логистикага занжирли таъсир қилиши мумкин.
Қисқаси, Вашингтоннинг “Эрон нефтини кесамиз” деган линияси бир вақтнинг ўзида икки ўт орасидаги ўйин: бир тарафдан Теҳроннинг пул манбасини қисқартириш, иккинчи тарафдан эса Ҳўрмуздаги хавф туфайли глобал нархлар “учиб кетмаслиги”ни ушлаб қолиш. Ҳозирча энг катта савол битта: бу босим сиёсатининг нархи кимнинг чўнтагидан чиқади — фақат Теҳронникиданми ёки бутун бозорникидан ҳамми?