Эрон билан уруш сабаб Осиё фонд бозорлари қулади
Яқин Шарқдаги қуролли тўқнашувларнинг глобал иқтисодиётга солаётган сояси тобора қуюқлашиб бормоқда. Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги кескин таҳдидлар дунё молия бозорларини титратиб юборди. Zamin.uz энергетика инқирози бўсағасида турган Осиё бозорларидаги вазият ва Ҳўрмуз бўғози атрофидаги хавфли ўйинларни таҳлил қилади.
Душанба куни Осиёнинг энг йирик фонд биржаларида кескин пасайиш кузатилди. Бунга АҚШ ва Эрон ўртасидаги қарама-қаршиликнинг янги ва хавфли босқичга чиққани сабаб бўлди. Эрон билан ҳарбий низо тўртинчи ҳафтасига қадам қўяр экан, инвесторлар орасида хавотир кучайган.
Биржалардаги "қора душанба"
Минтақанинг асосий иқтисодий кўрсаткичлари қуйидагича кўриниш олди:
-
Япония: Nikkei 225 индекси 3,6 фоизга шўнғиди.
-
Жанубий Корея: Kospi индекси 6 фоизга яқин йўқотишга учради.
-
Ҳонгконг ва Хитой: Hang Seng 3,5 фоизга, Шанҳай биржаси эса 2,5 фоизга пасайди.
Ҳўрмуз бўғози: Дунё иқтисодиётининг "бўғзи"
АҚШ президенти Доналд Трамп Эронга қатъий ултиматум қўйди: агар стратегик муҳим сув йўли — Ҳўрмуз бўғози 48 соат ичида тўлиқ очилмаса, Эроннинг йирик электр станциялари вайрон қилинади. Бунга жавобан Теҳрон минтақадаги барча энергетика ва сув тузсизлантириш иншоотларини нишонга олишини билдирди.
Япония ва Жанубий Корея каби давлатлар учун бу ҳақиқий "кашмар"дир. Зеро, уларнинг энергетик хавфсизлиги айнан шу бўғоз орқали ўтадиган нефть ва газ таъминотига бевосита боғлиқ. Маълумот учун, жаҳон энергия ресурсларининг қарийб 20 фоизи айнан шу сув йўли орқали ташилади.
Энг оғир энергетика инқирози остонасида
Халқаро энергетика агентлиги раҳбари Фотиҳ Бирол мавжуд вазиятни ўтган асрнинг 70-йилларидаги нефть инқирози ва 2022 йилдаги воқеалар билан таққослади. Унинг фикрича, ҳозирги ҳолат иккита нефть инқирози ва битта газ ҳалокатининг бирлашишига ўхшайди.
Бозордаги жорий нархлар:
-
Brent нефти: Баррели 112,69 долларгача кўтарилди.
-
WTI нефти: 98,93 доллар атрофида қайд этилмоқда.
Можаронинг кучайиши нафақат нархларнинг ошишига, балки глобал миқёсда ёқилғи танқислигига олиб келиши мумкин. Исроилнинг Димона ва Арад шаҳарларига йўлланган ракета зарбалари эса вазиятни янада чигаллаштирмоқда.
Азиз мухлислар, сизнингча, Трампнинг ултиматуми Эронни чекинишга мажбур қила оладими? Дунё янги ва даҳшатли энергетика инқирозига тайёрми?