Қатардаги вертолёт ҳалокатида етти киши ҳалок бўлди
Қатар Ички ишлар вазирлиги 22 март, якшанба куни эълон қилган баёнотга кўра, Қатар Ҳарбий-ҳаво кучларига тегишли вертолёт мамлакатнинг ҳудудий сувлари устида парвоз қилаётган пайтда қулаб тушиши оқибатида етти киши ҳалок бўлди. Сўнгги баёнот аввалроқ олти жасад топилгани ва вертолётнинг иккинчи учувчиси ҳануз бедарак йўқолгани айтилган хабарлардан кейин қурбонлар сонини тасдиқлади. Расмийлар энди бортдаги етти кишининг барчаси ушбу ҳодисада ҳалок бўлганини маълум қилди.
Доҳа вертолёт техник носозлик сабаб қулаганини айтиб, фалокат юзасидан илк расмий изоҳни берди. Бундан аввал Қатар Мудофаа вазирлиги ҳалокат одатий топшириқни бажариш вақтида содир бўлганини билдирган эди. Расмийлар вертолёт моделини ҳам очиқламади, миссиянинг аниқ моҳиятини ҳам маълум қилмади, натижада муҳим операцион саволлар очиқ қолмоқда.
Қатар расмийларига кўра, ҳалок бўлганларнинг тўрт нафари қатарлик ҳарбий хизматчилар, қолган уч нафари эса Туркия фуқаролари бўлган. Кейинроқ Туркия расмийлари бортдаги турк фуқаролари орасида бир нафар ҳарбий хизматчи ва Aselsan мудофаа компаниясида ишловчи икки нафар техник мутахассис борлигини аниқлаштирди. Бу тафсилот парвоз ҳарбий кўмак, техник хизмат, синов ёки техник мувофиқлаштириш билан боғлиқ бўлган бўлиши мумкинлигини кўрсатади, бироқ на Доҳа, на Анқара турк ходимлари нима сабабдан вертолётда бўлгани ҳақида батафсилроқ маълумот берди.
Ҳалокат Форс кўрфази бўйлаб фавқулодда кескинлик ҳукм сураётган паллада юз берди. Минтақадаги яна бир неча давлат каби, Қатар ҳам АҚШ, Исроил ва Эрон иштирокидаги уруш бошланганидан бери Эрон ҳужумлари хавфига қайта-қайта дуч келмоқда. Шунга қарамай, ҳозирча вертолёт ҳалокати жанговар амалиётлар, ракета зарбалари, дронлар фаоллиги ёки бошқа душманона ҳарбий ҳаракатлар билан боғлиқ бўлганига оид ҳеч қандай расмий ишора йўқ. Қатар расмийлари аниқ равишда ташқи ҳужум эмас, балки техник носозликни кўрсатди.
Бу фарқ муҳим, чунки сўнгги ҳафталарда минтақавий хавфсизлик муҳити кескин ёмонлашди. Манба маълумотларига кўра, 28 февралдан бери АҚШ ва Исроил Эронга қарши ҳаво зарбаларини амалга оширмоқда. Хабарларга кўра, бу зарбалар Эроннинг олий раҳбари Али Хоманаий, шунингдек, бир қатор юқори мартабали амалдорлар ва мамлакат хавфсизлик тузилмалари вакилларининг ўлимига сабаб бўлган. Эрон эса ўз навбатида Форс кўрфази минтақаcидаги қўшни давлатларга ракета ва дрон ҳужумларини уюштириб, у ердаги Америка ҳарбий базалари нишонда эканини айтмоқда.
Ушбу қарама-қаршиликнинг ёйилиши кенг ҳудуддаги энергетика инфратузилмаси ва денгиз хавфсизлигига таъсир кўрсатди. Форс кўрфазидаги бир неча мамлакатларда нефть сақлаш иншоотлари ва нефть танкерларига Эрон зарбалари берилгани хабар қилинмоқда. Кўрфаз ҳудудидан ташқарида эса, манбага кўра ҳозирда Европа Иттифоқига ротацион раислик қилаётган Кипр ва Озарбайжон ҳам уруш бошланганидан бери Эрон ҳужумларидан зарар кўрган. Шу кенгроқ манзарада минтақадаги ҳар қандай ҳарбий авиация ҳалокати ускунадаги носозлик, операцион ортиқча юклама ёки хавфсизлик ҳодисаси сабаб бўлган-бўлмаганига доир дарҳол синчковлик билан текширилиши эҳтимол.
Ҳозирча Қатар ҳукумати ҳалокатни кенгайиб бораётган можаронинг бир қисми сифатида эмас, балки бахтсиз ҳодиса сифатида кўрсатмоқчи. Шундай бўлса-да, қатарлик ҳарбий хизматчилар ва туркияликларнинг ўлими икки томонлама ва ҳарбий-техник терговни чуқурлаштиришга ундаши мумкин. Самолётга техник хизмат кўрсатиш ҳолати, турк мутахассисларининг роли, ҳалокат пайтидаги об-ҳаво ва парвоз шароитлари, вертолёт қулашидан олдин фавқулодда сигнал узатилганми-йўқми каби саволлар мавжуд. Кўпроқ техник хулосалар эълон қилинмагунча, ҳодиса ҳам миллий мотам, ҳам минтақавий муаммо бўлиб қолиши мумкин.