Γιατί η ΕΕ φοβάται την Κίνα – Ποιο το σχέδιο της Κομισιόν για μείωση εξάρτησης από τις σπάνιες γαίες
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, στη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία, ανησυχεί ότι το Πεκίνο μπορεί να αξιοποιήσει τα πλούσια κοιτάσματα σπάνιων γαιών ως «όπλο» στη γεωπολιτική αντιπαράθεση. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι η Κομισιόν θα παρουσιάσει νέο σχέδιο για την απεξάρτηση της ΕΕ από την Κίνα σε στρατηγικής σημασίας πρώτες ύλες.
Όπως αναφέρει το Politico, η επικεφαλής της Επιτροπής προειδοποίησε για «σαφή επιτάχυνση και κλιμάκωση στον τρόπο με τον οποίο οι αλληλεξαρτήσεις αξιοποιούνται και εργαλειοποιούνται» κατά τη διάρκεια ομιλίας της σε συνέδριο στο Βερολίνο.
Τους τελευταίους μήνες, η Κίνα έχει εντείνει τους ελέγχους στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων υλικών. Η χώρα ελέγχει σχεδόν το 70% της παγκόσμιας παραγωγής και σχεδόν το σύνολο της διύλισης των σπάνιων γαιών.
Η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η απάντηση της ΕΕ «πρέπει να αντιστοιχεί στην κλίμακα των κινδύνων που αντιμετωπίζουμε σε αυτόν τον τομέα», προσθέτοντας πως «επικεντρωνόμαστε στην εξεύρεση λύσεων με τους Κινέζους ομολόγους μας».
Οι Βρυξέλλες και το Πεκίνο αναμένεται να συζητήσουν το ζήτημα των ελέγχων εξαγωγών κατά τη διάρκεια συναντήσεων την επόμενη εβδομάδα. Ωστόσο, η φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε ότι «είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε όλα τα εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας για να αντιδράσουμε εάν χρειαστεί».
Η δήλωση αυτή υποδηλώνει ότι η Επιτροπή ενδέχεται να ενεργοποιήσει το ισχυρότερο εμπορικό της εργαλείο, το Μέσο κατά του Καταναγκασμού.
Η εξέλιξη έρχεται μετά την έκκληση του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν προς την Κομισιόν να ενεργοποιήσει το «εμπορικό μπαζούκα» στη σύνοδο κορυφής της περασμένης Πέμπτης, χωρίς ωστόσο να βρει ευρεία υποστήριξη από άλλους Ευρωπαίους ηγέτες.
Το σχέδιο RESourceEU
Για να «σπάσει» την υπερβολική εξάρτηση της ΕΕ από την Κίνα στις εισαγωγές στρατηγικών ορυκτών, η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι η Επιτροπή θα παρουσιάσει το νέο σχέδιο RESourceEU.
Αν και δεν έδωσε λεπτομέρειες ή χρονοδιάγραμμα, σημείωσε ότι το σχέδιο θα βασιστεί στο πρότυπο του REPowerEU, που εγκαινιάστηκε το 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, με στόχο τη σταδιακή εξάλειψη της εξάρτησης από ρωσικά ορυκτά καύσιμα.
Στο πλαίσιο του REPowerEU, η Επιτροπή είχε προτείνει επενδύσεις 225 δισ. ευρώ για διαφοροποίηση ενεργειακών πηγών, επιτάχυνση των ανανεώσιμων, ενίσχυση των διασυνδέσεων και ανάπτυξη της αγοράς υδρογόνου, καθώς και νομοθεσία για την απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027.
Στόχος του RESourceEU, όπως εξήγησε η φον ντερ Λάιεν, «είναι να διασφαλίσει την πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές κρίσιμων πρώτων υλών βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα για την ευρωπαϊκή βιομηχανία». Η πρωτοβουλία ξεκινά με την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας, όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους, αλλά και για την αξιοποίηση κρίσιμων υλικών που ήδη υπάρχουν σε προϊόντα στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η πρόεδρος της Επιτροπής πρόσθεσε ότι η ΕΕ «θα επιταχύνει τις εργασίες για εταιρικές σχέσεις κρίσιμων πρώτων υλών με χώρες όπως η Ουκρανία, η Αυστραλία, ο Καναδάς, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, η Χιλή και η Γροιλανδία».
Κλείνοντας, η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε: «Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να κάνει τα πράγματα με τον ίδιο τρόπο. Μάθαμε αυτό το μάθημα με επώδυνο τρόπο με την ενέργεια. Δεν θα το επαναλάβουμε με τα κρίσιμης σημασίας ορυκτά».