Μπελέμ-COP30: Συμβιβασμός με χαμηλές φιλοδοξίες για το κλίμα, χωρίς σχέδιο εγκατάλειψης των ορυκτών καυσίμων

Οι 200 χώρες που συμμετείχαν στη Διάσκεψη για το Κλίμα COP30 στο Μπελέμ μία πόλη που βρίσκεται στην περιοχή του Αμαζονίου, κατέληξαν σε έναν συμβιβασμό χαμηλής φιλοδοξίας για την κλιματική δράση. Η συμφωνία δεν περιλαμβάνει σαφές σχέδιο για την αποχώρηση από τα ορυκτά καύσιμα, γεγονός που προκάλεσε απογοήτευση στην Ευρώπη, αν και θεωρήθηκε αναμενόμενο εν μέσω γεωπολιτικών εντάσεων.

«Η επιστήμη υπερίσχυσε, η διεθνής συνεργασία νίκησε», δήλωσε ο πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα από το Γιοχάνεσμπουργκ, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η υιοθέτηση του τελικού ανακοινωθέντος της COP30.

Ο πρόεδρος της διάσκεψης, Αντρέ Κορέα ντο Λάγκο, ενέκρινε το τελικό κείμενο με βάση τη συναίνεση των μελών κατά τη συνεδρίαση λήξης των εργασιών.

Το ανακοινωθέν χαιρετίζει τη Συμφωνία του Παρισιού και τη διεθνή συνεργασία για το κλίμα, ωστόσο περιορίζεται σε εθελοντικές δεσμεύσεις και κάνει μόνο έμμεση αναφορά στην ανάγκη απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

«Οφείλουμε να το υποστηρίξουμε διότι, τουλάχιστον, μας οδηγεί προς τη σωστή κατεύθυνση», ανέφερε ο ευρωπαίος επίτροπος για το Κλίμα Βόπκε Χούκστρα μετά από ολονύκτιες διαπραγματεύσεις. «Δεν θα κρύψουμε ότι θα προτιμούσαμε κάτι περισσότερο και πάνω απ’ όλα περισσότερη φιλοδοξία».

Εθελοντικές πρωτοβουλίες για τα ορυκτά καύσιμα

Η COP30 εγκαινίασε μια νέα «εθελοντική πρωτοβουλία» για χώρες που επιθυμούν να συνεργαστούν με στόχο τη δραστικότερη μείωση των εκπομπών άνθρακα και τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη κατά +1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Η πρωτοβουλία συνδέεται με τη δέσμευση της COP28 του 2023 για σταδιακή εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων, χωρίς όμως ρητή επανάληψη της δέσμευσης αυτής, ώστε να αποφευχθούν νέες εντάσεις στις διαπραγματεύσεις.

Παρά την πίεση από περισσότερες από 80 χώρες της Ευρώπης, της Λατινικής Αμερικής και των νησιωτικών κρατών, η διάσκεψη δεν προχώρησε στην υιοθέτηση συγκεκριμένου οδικού χάρτη για την έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα.

Ως απάντηση, ο Αντρέ Κορέα ντο Λάγκο ανακοίνωσε την πρόθεσή του να καταρτίσει έναν τέτοιο οδικό χάρτη, καθώς και ένα σχέδιο κατά της αποψίλωσης των δασών, για όσες χώρες επιθυμούν να συμμετάσχουν. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν πρόκειται για συλλογική απόφαση των μελών της COP.

Χρηματοδότηση και προσαρμογή στις κλιματικές αλλαγές

Η διάσκεψη προτείνει τον τριπλασιασμό της χρηματοδότησης για την κλιματική προσαρμογή των αναπτυσσόμενων χωρών έως το 2035, σε σχέση με τον στόχο των 40 δισ. δολαρίων ετησίως για το 2025. Οι πόροι αυτοί θα καλύψουν έργα όπως την ενίσχυση υποδομών, την προστασία κτιρίων από ακραία καιρικά φαινόμενα και την προετοιμασία του αγροτικού τομέα για ξηρασίες.

Ωστόσο, οι ανεπτυγμένες χώρες δεν δεσμεύθηκαν να αυξήσουν το συνολικό ποσό κλιματικής χρηματοδότησης, που αναμένεται να φτάσει τα 300 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2035. Έτσι, η επιπλέον ενίσχυση για προσαρμογή θα πρέπει να εξασφαλιστεί εντός αυτού του πλαισίου, ενώ τα υπόλοιπα κονδύλια θα διατεθούν κυρίως ως δάνεια για δράσεις μείωσης εκπομπών.

Οι εμπορικές εντάσεις της πράσινης μετάβασης

Για πρώτη φορά, οι παγκόσμιες εμπορικές εντάσεις που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση θα αποτελέσουν αντικείμενο τριετούς διαλόγου στο πλαίσιο των συνομιλιών για το κλίμα.

Η εξέλιξη αυτή θεωρείται πολιτική επιτυχία για την Κίνα, η οποία, μαζί με άλλες αναδυόμενες εξαγωγικές δυνάμεις όπως η Ινδία, αμφισβητεί επί χρόνια τους περιβαλλοντικούς εμπορικούς φραγμούς, όπως τον φόρο άνθρακα στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.