Ενας κόσμος λιγότερο ασφαλής
Η εκπνοή της Νέας START θα αποτελεί ένα άγγελμα θανάτου για τον έλεγχο των εξοπλισμών που διαρκεί εδώ και πάνω από πέντε δεκαετίες, σε μια στιγμή εντεινόμενης διεθνούς ανισορροπίας. Κι αυτό είναι κάτι που θα συμβάλει στη γενικότερη κατάρρευση της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες, η οποία εγκαθιδρύθηκε μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. «Πρόκειται για μια νέα πραγματικότητα – και είμαστε έτοιμοι γι’ αυτή», δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Ριαμπκόφ κατά τη διάρκεια πρόσφατης επίσκεψής του στο Πεκίνο. Ο δε Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ο οποίος το 2010 υπέγραψε ως πρόεδρος τη Νέα START με τον αμερικανό ομόλογό του Μπαράκ Ομπάμα, διεμήνυσε πως το τέλος της Συνθήκης πρέπει να «σημάνει συναγερμό για όλους». «Οταν υπάρχει μια συμφωνία, αυτό σημαίνει πως υπάρχει και εμπιστοσύνη. Οταν όμως δεν υπάρχει συμφωνία, αυτό σημαίνει και ότι η εμπιστοσύνη έχει εξαντληθεί», πρόσθεσε ο άνθρωπος που έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο γνωστά δημοσίως γεράκια της Μόσχας.
Από την πλευρά του, ο Ομπάμα έγραψε στα κοινωνικά Μέσα πως η εκπνοή της Συνθήκης «θα διαγράψει, χωρίς κανένα σκοπό, δεκαετίες διπλωματίας και θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια νέα κούρσα εξοπλισμών, που θα καταστήσει τον κόσμο λιγότερο ασφαλή».
Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε προτείνει την παράταση της Νέας START για ένα ακόμη έτος, κάτι για το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ είχε τότε πει ότι «μοιάζει με καλή πρόταση». Οι δηλώσεις, όμως, δεν φάνηκε να συνοδεύονται από ουσιαστικές συνομιλίες και η Μόσχα ισχυρίστηκε πως δεν είχε λάβει επίσημη απάντηση. «Η έλλειψη απάντησης συνιστά επίσης μια απάντηση», σημείωσε ο Ριαμπκόφ.
Ο Τραμπ είχε αφήσει να φανεί τον Ιανουάριο ότι είναι έτοιμος για το τέλος της Συνθήκης. «Εάν εκπνεύσει, ας εκπνεύσει», είχε πει στους «New York Times», προσθέτοντας: «Απλώς θα υπογράψουμε μια καλύτερη συμφωνία». Λίγο αργότερα, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ενημέρωσε πως ο Τραμπ επεδίωκε μια συμφωνία η οποία θα περιλαμβάνει και την Κίνα, έστω κι αν το δυναμικό της είναι πολύ μικρότερο και περιλαμβάνει 600 πυρηνικές κεφαλές. Ανεπίσημες αναφορές κάνουν λόγο, επίσης, για μια δήλωση εκ μέρους του Τραμπ αναφορικά με τις προθέσεις του στο ζήτημα της μη διάδοσης, η οποία όμως θα γίνει μόνο μετά την εκπνοή της Νέας START. «Υπάρχουν πολλοί εντός του κατεστημένου των πυρηνικών όπλων που επιδιώκουν μια ταχεία αύξηση της ισχύος των ΗΠΑ, έτσι ώστε να αντιμετωπίσουν τη στρατηγική ανάπτυξη της Κίνας», υπογραμμίσει ο Ντάριλ Κίμπαλ, επικεφαλής της Ομοσπονδίας Ελέγχου των Εξοπλισμών στην Ουάσιγκτον.
Η αλήθεια είναι ότι ένα από τα παραδοσιακά επιχειρήματα υπέρ της πυρηνικής αποτροπής ήταν πως θα καθιστούσε τον κόσμο πιο ασφαλή, κάνοντας τις πυρηνικές δυνάμεις επιφυλακτικές απέναντι στο ενδεχόμενο να διακινδυνεύσουν μια κατά μέτωπο σύρραξη. Ομως, ακόμη και πριν από τον θάνατο της Νέας START, υπήρχαν πολλές ενδείξεις ότι τα αντίπαλα πυρηνικά οπλοστάσια άρχιζαν να χάνουν κάθε σταθεροποιητική επίδραση που θα μπορούσαν να έχουν. Ειδικά μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, τον συνακόλουθο εξοπλισμό της Ουκρανίας από τη Δύση και τη ραγδαία αύξηση της έντασης κατά μήκος των συνόρων του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία. «Για να το θέσουμε απλά, τα πυρηνικά όπλα δεν λειτουργούν πλέον ως ένας αποφασιστικός παράγοντας στην παγκόσμια σταθερότητα», έγραψε ο Αλεξ Κόλμπιν, αναλυτής στον συγκεκριμένο τομέα, στο Εντυπο των Ατομικών Επιστημόνων, στο πλαίσιο ενός άρθρου του που δημοσιεύτηκε την περασμένη εβδομάδα υπό τον τίτλο «Η πυρηνική αποτροπή πεθαίνει – αλλά σχεδόν ουδείς το αντιλαμβάνεται».