Γιατί ο καρκίνος παχέος εντέρου χτυπά τους νέους

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου θεωρούνταν για δεκαετίες νόσος που αφορά κυρίως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Τα τελευταία χρόνια, όμως, τα δεδομένα ανατρέπουν αυτή την αντίληψη, καθώς καταγράφεται σταθερή και ανησυχητική αύξηση των κρουσμάτων – και των θανάτων – σε νεότερους ενηλίκους.

Ο συγκεκριμένος καρκίνος αναπτύσσεται συνήθως αργά, ξεκινώντας από προκαρκινικές βλάβες, όπως οι πολύποδες. Παράγοντες που συνδέονται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής, όπως η δυτικού τύπου διατροφή, η παχυσαρκία, η έλλειψη σωματικής άσκησης και πιθανές περιβαλλοντικές επιδράσεις, βρίσκονται στο μικροσκόπιο της επιστημονικής έρευνας ως πιθανά αίτια αυτής της τάσης.

Σύμφωνα με πρόσφατη μεγάλη μελέτη της American Cancer Society, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού αποτελεί πλέον την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό, αν αναλογιστεί κανείς ότι συνολικά η θνησιμότητα από καρκίνο στις νεότερες ηλικίες έχει μειωθεί σημαντικά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες.

Συγκεκριμένα, από το 1990 έως το 2023, οι θάνατοι από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 μειώθηκαν κατά περίπου 44%. Η πρόοδος αυτή αποδίδεται κυρίως στη μείωση των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα, του μαστού, του εγκεφάλου και από λευχαιμία, χάρη στη μείωση του καπνίσματος, τη βελτίωση των θεραπειών και την καλύτερη πρόληψη. Ωστόσο, ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί τη μεγάλη εξαίρεση: από το 2005 και μετά, η θνησιμότητά του σε άτομα κάτω των 50 αυξάνεται κατά περίπου 1% κάθε χρόνο.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι περίπου τρία στα τέσσερα περιστατικά σε αυτή την ηλικιακή ομάδα διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Αυτό υποδηλώνει καθυστέρηση στη διάγνωση και περιορισμένη συμμετοχή στον προληπτικό έλεγχο. Δεν είναι τυχαίο ότι τα άτομα ηλικίας 45-49 ετών αντιπροσωπεύουν σχεδόν τις μισές διαγνώσεις κάτω των 50, γεγονός που ενισχύει τη σημασία της έναρξης του screening από τα 45 έτη.

Τα δεδομένα που προκύπτουν είναι ξεκάθαρα: ο καρκίνος του παχέος εντέρου δεν αποτελεί πλέον «νόσο των ηλικιωμένων». Η ενημέρωση του κοινού, η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η πρόσβαση σε προγράμματα πρόληψης μπορούν να κάνουν τη διαφορά και να σώσουν ζωές.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, τ. πρύτανης του ΕΚΠΑ