Εντυπωσιακή ανακάλυψη: Παγωμένο σώμα πέρα από τον Πλούτωνα φαίνεται να διαθέτει ατμόσφαιρα

Ενδείξεις ύπαρξης ατμόσφαιρας σε ένα μικροσκοπικό, παγωμένο σώμα πέρα από τον Πλούτωνα εντόπισαν Ιάπωνες αστρονόμοι, σύμφωνα με μελέτη που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 4 Μαΐου. Η ανακάλυψη αυτή, εφόσον επιβεβαιωθεί, ανατρέπει όσα γνώριζε έως τώρα η επιστημονική κοινότητα για τα αντικείμενα που βρίσκονται στα όρια του Ηλιακού Συστήματος.

Το διαστημικό αυτό σώμα, με διάμετρο περίπου 500 χιλιομέτρων, θα είναι μόλις το δεύτερο γνωστό αντικείμενο μετά τον πλανήτη Ποσειδώνα που διαθέτει ατμόσφαιρα. Μέχρι σήμερα, μοναδική εξαίρεση αποτελούσε ο Πλούτωνας, ο οποίος, αν και αρχικά είχε χαρακτηριστεί πλανήτης, υποβιβάστηκε το 2006 στην κατηγορία του νάνου πλανήτη, καθώς εντοπίστηκαν πολλά παρόμοια σώματα στη λεγόμενη Ζώνη του Κάιπερ.

Κατά την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, η NASA είχε εξετάσει το ενδεχόμενο να «αναβαθμίσει» εκ νέου τον Πλούτωνα σε πλανήτη. Ωστόσο, η πιθανή ύπαρξη ενός ακόμη σώματος με ατμόσφαιρα στην ίδια περιοχή αφαιρεί ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ αυτής της ιδέας.

Ο παγωμένος αυτός βράχος, γνωστός ως (612533) 2002 XV93, βρίσκεται περίπου 6 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Ήλιο, δηλαδή σε απόσταση 40 φορές μεγαλύτερη από εκείνη της Γης. Είναι πολύ μικρότερος από τον Πλούτωνα (διάμετρος 2.370 χλμ.) και την Έριδα (2.326 χλμ.), που επίσης θεωρείται νάνος πλανήτης. Πιστεύεται ότι σχηματίστηκε πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, στην «αυγή» του Ηλιακού Συστήματος, και ολοκληρώνει μία πλήρη τροχιά γύρω από τον Ήλιο κάθε 247 χρόνια.

Η παρατήρηση και τα πρώτα συμπεράσματα

Οι Ιάπωνες αστρονόμοι κατέγραψαν το φαινόμενο τον Ιανουάριο του 2024, όταν το αντικείμενο πέρασε μπροστά από ένα μακρινό αστέρι. Παρατήρησαν ότι το φως του δεν επανεμφανίστηκε αμέσως, γεγονός που υποδηλώνει την ύπαρξη ενός λεπτού στρώματος ατμόσφαιρας το οποίο φιλτράριζε μέρος της ακτινοβολίας.

Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Astronomy, η ατμόσφαιρα του (612533) 2002 XV93 είναι πέντε έως δέκα εκατομμύρια φορές πιο αραιή από εκείνη της Γης και φαίνεται να αποτελείται κυρίως από μεθάνιο, άζωτο και μονοξείδιο του άνθρακα.

«Είναι σημαντικό διότι, μέχρι τώρα, ο Πλούτωνας ήταν το μόνο μεταποσειδώνιο αντικείμενο για το οποίο είχε επιβεβαιωθεί η παρουσία ατμόσφαιρας», δήλωσε ο Κο Αριμάτσου από το Αστρονομικό Παρατηρητήριο της Ιαπωνίας, βασικός συγγραφέας της μελέτης. Οι επιστήμονες πίστευαν μέχρι σήμερα ότι τόσο μικρά σώματα δεν μπορούν να διατηρήσουν ατμόσφαιρα.

Αμφιβολίες και επόμενα βήματα

«Αυτή η ανακάλυψη θέτει υπό αμφισβήτηση τη γενικά αποδεκτή ιδέα ότι οι μικροί παγωμένοι κόσμοι του εξωτερικού Ηλιακού Συστήματος είναι, στην πλειονότητά τους, ανενεργοί και στατικοί», πρόσθεσε ο Αριμάτσου. Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν ακόμη πώς δημιουργήθηκε η ατμόσφαιρα, η οποία πάντως είναι υπερβολικά αραιή για να υποστηρίξει ζωή.

Μία πιθανή εξήγηση είναι η εκπομπή αερίων από το εσωτερικό του σώματος μέσω παγωμένων ηφαιστείων. Μια άλλη υπόθεση είναι ότι πρόκειται για υπολειπόμενα αέρια από πρόσκρουση κομήτη, τα οποία ενδέχεται να διαλυθούν με τον χρόνο.

Ο Ισπανός αστρονόμος Χοσέ Λουίς Ορτίθ χαρακτήρισε τα ευρήματα «ενδιαφέροντα», αλλά εμφανίστηκε επιφυλακτικός, σημειώνοντας ότι «χρειάζονται περισσότερα δεδομένα». Πρότεινε, επίσης, πως η παρατηρούμενη σκίαση ίσως οφείλεται στην παρουσία ενός δακτυλίου γύρω από το σώμα.

Ο Κο Αριμάτσου αναγνώρισε ότι δεν μπορεί να αποκλείσει «εξωτικές εναλλακτικές», ωστόσο τόνισε ότι οι παρατηρήσεις της ομάδας του δεν συνάδουν με την ύπαρξη δακτυλίου. Οι αστρονόμοι σχεδιάζουν να συνεχίσουν τις παρατηρήσεις με το διαστημικό τηλεσκόπιο Τζέιμς Γουέμπ, ώστε να κατανοήσουν καλύτερα αυτόν τον «παράξενο κόσμο».

«Στην ομάδα μας συνήθως το αποκαλούμε απλώς XV93, που είναι βολικό αλλά όχι και πολύ συναρπαστικό», ανέφερε ο Αριμάτσου, προσθέτοντας ότι θα επιθυμούσε να του δοθεί ένα όνομα εμπνευσμένο από τη μυθολογία της Οκινάουα, όπως ο θεός δημιουργός Αμαμικίου.