Εξωδικαστικός Μηχανισμός: Έρχεται νέο όριο οφειλής στα 5.000 ευρώ – Η νέα διαχείριση για το ιδιωτικό χρέος

Σε δημόσια διαβούλευση τίθεται αυτή την εβδομάδα το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο εισάγει δύο νέες σημαντικές παρεμβάσεις που καθιστούν τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό «καταλυτικό εργαλείο» για οφειλέτες που επιδιώκουν ρύθμιση των χρεών τους προς τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), εφορία και ασφαλιστικά ταμεία (ΕΦΚΑ).

Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν αφενός στη διάσωση της πρώτης κατοικίας – για πρώτη φορά μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Εξωδικαστικού – και αφετέρου στη μείωση του κατώτατου ορίου χρέους στα 5.000 ευρώ, έναντι των 10.000 ευρώ που ίσχυαν έως σήμερα.

Μέσω του μηχανισμού, οι οφειλέτες μπορούν να πετύχουν «κούρεμα» της οφειλής και αποπληρωμή έως 240 δόσεων, μειώνοντας έτσι τη μηνιαία επιβάρυνση. Το ύψος της δόσης καθορίζεται από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας, ο οποίος λαμβάνει υπόψη περιουσιακά και εισοδηματικά κριτήρια.

Όπως αναφέρουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ πηγές του υπουργείου, ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών εξελίσσεται σε ισχυρό «όπλο» για ιδιώτες με οφειλές προς τράπεζες και Δημόσιο, προσφέροντας ουσιαστική «ανάσα» στη διαχείριση των οικονομικών τους υποχρεώσεων.

Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι η επιλογή του Εξωδικαστικού αποτελεί πλέον ρεαλιστική διέξοδο για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους, χάρη στις βελτιώσεις που εφαρμόστηκαν από τον Απρίλιο του περασμένου έτους. Ο διπλασιασμός των οικονομικών κριτηρίων για ευάλωτους πολίτες, η υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης από όλους τους πιστωτές και η ένταξη της μεσαίας τάξης στο μηχανισμό οδήγησαν σε ποσοστό εγκρισιμότητας άνω του 80%, με 8 στις 10 αιτήσεις να καταλήγουν σε επιτυχή ρύθμιση.

Αποτελέσματα και κοινωνική διάσταση

Η αποτελεσματικότητα του Εξωδικαστικού αποτυπώνεται στα επίσημα στοιχεία: έως τα τέλη Απριλίου είχαν επιτευχθεί 60.388 επιτυχείς ρυθμίσεις, που αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές ύψους 18,64 δισ. ευρώ. Από αυτές, 6.971 αφορούν ευάλωτους οφειλέτες και 439 Άτομα με Ειδικές Ανάγκες.

Ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτήρισε το ιδιωτικό χρέος «πολιτική συνοχής, πολιτική δεύτερης ευκαιρίας», υπογραμμίζοντας ότι «πίσω από κάθε οφειλή υπάρχουν άνθρωποι και οι ιστορίες τους». Όπως σημείωσε, «υπάρχουν επιχειρήσεις που δίνουν καθημερινά μάχη για να σταθούν στην αγορά και οικογένειες που αγωνίζονται σκληρά να ορθοποδήσουν».

Διάσωση πρώτης κατοικίας και νέες ρυθμίσεις

Για πρώτη φορά θεσπίζεται προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού. Οι οφειλέτες θα μπορούν να διαχωρίζουν την κύρια κατοικία τους από την υπόλοιπη περιουσία τους, ώστε να επιτυγχάνουν μεγαλύτερο «κούρεμα» και χαμηλότερες δόσεις. Η αίτηση ρύθμισης θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά, με δυνατότητα ταυτόχρονης επιλογής προστασίας της κατοικίας.

Το ύψος της δόσης και του «κουρέματος» θα υπολογίζεται βάσει της αξίας της πρώτης κατοικίας και των εισοδημάτων του οφειλέτη, εξασφαλίζοντας πιο ρεαλιστική και βιώσιμη ρύθμιση.

Παράλληλα, θεσπίζεται η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού, εφόσον έχει εξοφληθεί το 25% της συνολικής οφειλής και έχουν ρυθμιστεί οι υπόλοιπες υποχρεώσεις προς τη φορολογική διοίκηση. Η ρύθμιση αυτή δίνει σημαντική «ανάσα» στους συνεπείς οφειλέτες που προσπαθούν να επανέλθουν στην οικονομική κανονικότητα.

Επιπλέον, διευρύνεται η πρόσβαση στον μηχανισμό, καθώς πλέον μπορούν να ενταχθούν και οφειλέτες με συνολικές οφειλές από 5.000 ευρώ και άνω, έναντι του προηγούμενου ορίου των 10.000 ευρώ. Η αλλαγή αυτή εντάσσει μικρότερους οφειλέτες στο προστατευτικό πλαίσιο του Εξωδικαστικού.

Θεσπίζεται επίσης νέα δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεων για παλαιές αρρύθμιστες οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τον Δεκέμβριο του 2023 και δεν είχαν ενταχθεί σε ρύθμιση έως τις 21/4/2026. Η προϋπόθεση είναι οι νεότερες οφειλές, μετά το τέλος του 2023, να έχουν εξοφληθεί ή ρυθμιστεί.

Δημοσιονομικοί λόγοι και συνδυασμός ρυθμίσεων

Στελέχη του υπουργείου εξηγούν ότι το χρονικό ορόσημο της 31ης Δεκεμβρίου 2023 επιλέχθηκε επειδή πάνω από το 90% των οφειλών δημιουργήθηκαν την περίοδο της κρίσης, ενώ από το 2024 επικράτησε κανονικότητα. Οι νεότερες οφειλές, επομένως, θα πρέπει να ρυθμίζονται μέσω της πάγιας ρύθμισης των 24-48 δόσεων.

Επιπλέον, το Δημόσιο εισπράττει 3,2 δισ. ευρώ ετησίως από την πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων· αν αυτή αυξανόταν σε 72, οι απώλειες θα έφταναν τα 2,5 δισ. ευρώ ετησίως, γεγονός που θα επηρέαζε την τήρηση των δημοσιονομικών κανόνων.

Η ρύθμιση των 72 δόσεων λειτουργεί συμπληρωματικά ή εναλλακτικά του Εξωδικαστικού, ανάλογα με το συμφέρον του κάθε οφειλέτη. Ωστόσο, διαγραφή μέρους της οφειλής – το λεγόμενο «κούρεμα» – μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.