Βιβλιόφιλοι

Αν έπεφτε κάποιος με αλεξίπτωτο αυτές τις μέρες στη Θεσσαλονίκη (ΔΕΘΒ) θα θεωρούσε πως η Ελλάδα είναι βιβλιόφιλη και ο μέσος όρος βιβλιοαναγνωσίας είναι υψηλός. Δεν είναι μόνο οι αμέτρητοι εκθέτες και οι ατελείωτες παρουσιάσεις βιβλίων αλλά και οι εκδηλώσεις με άξονα αναγνώσεις, οι πολυάριθμες εκδόσεις, τα αφιερώματα.

Ευτυχώς που υπάρχουν θα συμπληρώναμε και χωρίς ίχνος ειρωνείας. Μια ένσταση όμως. Πίσω ακριβώς από αυτή την εικόνα – δηλαδή από τις πολυάριθμες παρουσιάσεις, αυτοεκδόσεις (άγγιξαν το 2025 τους 1.700 νέους τίτλους σύμφωνα με τον ΟΣΔΕΛ), δεν κρύβεται ακριβώς μια βιβλιόφιλη χώρα.

Το ανάποδο θα έλεγε κάποιος. Ολο και περισσότερα βιβλιοπωλεία το τελευταίο διάστημα κλείνουν. Πολλά από αυτά στο κέντρο των Αθηνών. Εκδοτικοί οίκοι τα βγάζουν δύσκολα. Tα ίδια τα επίσημα στοιχεία για τον μέσο όρο ανάγνωσης του έλληνα πολίτη δεν είναι ακριβώς ενθαρρυντικά. Το 35% δεν διαβάζει ούτε ένα βιβλίο. Γιατί; Τα έκανε χειρότερα η νέα ζωή με το Ιντερνετ, το σκρολάρισμα στο κινητό, η χαμηλή συγκέντρωση σε ένα κείμενο.

Στοιχεία τα οποία φαίνεται πως θα ενισχυθούν όσο οι γενιές ανανεώνονται. Και τα ερωτήματα πληθαίνουν. Από τη μία έχουμε τη γνωστή κλάψα για το κράτος που πρέπει κάτι να κάνει για το βιβλίο – που τα τελευταία χρόνια έχει κάνει για να λέμε την αλήθεια. Από την άλλη τι ακριβώς να κάνει όταν και οι τίτλοι δεν είναι ελκτικοί ή όταν δεν υπάρχει κουλτούρα ανάγνωσης από τα μαθητικά χρόνια. Αντίθετα κάνουμε τα πάντα για να απωθούμε τους νέους από το βιβλίο και την τελετουργία του.

Κι όμως τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι πιο απλά με τη συνέργεια της πολιτείας αλλά και με μία είδους σύμπραξης των μεγάλων πανεπιστημίων, των εκδοτών και των δημόσιων διανοούμενων. Πώς; Τα νέα παιδιά στο σχολείο σε ομάδες να διαμορφώνουν ομάδες μελέτης πάνω σε ένα βιβλίο. Να το εξηγούν, να το περιγράφουν, να το προβοκάρουν. Να αντιλαμβάνονται πολύ γρήγορα πώς ένα βιβλίο είναι χιλιάδες κόσμοι, χιλιάδες παράθυρα, ερμηνείες.

Ενα καλό βιβλίο και ένα κακό βιβλίο είναι επίσης αυτό. Είναι καλύτερη μια κοινωνία που θα διαβάζει; Δεν είναι απόλυτα βέβαιο. Θα είναι σίγουρα μία κοινωνία πιο υποψιασμένη ή πιο γειωμένη απέναντι και σε σχέση με αυτό που λέγεται Δημοκρατία, πολυφωνία, πολυθέαση του κόσμου. Τα βιβλία πάνω από όλα είναι ο τρόπος που διαβάζουμε τον περίγυρό μας και συχνά μια μαγική σελίδα τον φωτίζει αλλιώς.

Καλούς συγγραφείς έχουμε στην Ελλάδα. Και είχαμε. Γυναίκες και άντρες. Αυτό που πιθανώς λείπει σήμερα είναι μια λογοτεχνία, πεζογραφία, δοκίμιο που να τέμνονται πιο τολμηρά με τις σύγχρονες ανάγκες, αγωνίες, στιγμές της νέας μας ζωής. Ενα μυθιστόρημα για το τι προκάλεσε το μνημόνιο στην ελληνική κοινωνία. Μια ανατομία του ΠΑΣΟΚ της Μεταπολίτευσης. Πώς ζουν οι νέοι που εργάζονται στον τουρισμό. Κάτι πιο βαθύ.