Η κατάρρευση της ισχύος του ΟΠΕΚ: Η παραγωγή πετρελαίου βυθίζεται σε χαμηλά 40 ετών

Ο Οργανισμός Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών (ΟΠΕΚ) βιώνει μία από τις πιο δραματικές καμπές στην ιστορία του. Η γεωπολιτική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στο Ιράν έχουν προκαλέσει σοβαρά πλήγματα στην παραγωγική ικανότητα κορυφαίων μελών του καρτέλ, όπως του ίδιου του Ιράν, της Σαουδικής Αραβίας και του Κουβέιτ. Ωστόσο, το πιο οδυνηρό πλήγμα σημειώθηκε την 1η Μαΐου 2026, όταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) αποχώρησαν επίσημα από τον οργανισμό μετά από 60 χρόνια συμμετοχής, «παίρνοντας» μαζί τους περισσότερα από 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγής. Η απώλεια αυτή αποδεικνύεται καθοριστική για μια συμμαχία που παραδοσιακά μετρούσε την ισχύ της με βάση τον όγκο του ακατέργαστου πετρελαίου που ήλεγχε. Τα πρώτα στοιχεία του Bloomberg για τον μήνα Μάιο αποκαλύπτουν ότι η συνολική παραγωγή των 11 εναπομεινάντων μελών βυθίστηκε στα 16,33 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, καταγράφοντας τη χαμηλότερη επίδοση από το 1986.

Η ιστορική αυτή πτώση σημαίνει ότι ο ΟΠΕΚ παράγει πλέον λιγότερο από το μισό σε σχέση με το ιστορικό του υψηλό τον Νοέμβριο του 2016, όταν η παραγωγή είχε αγγίξει τα 34,14 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Η έξοδος των Εμιράτων στέρησε ακαριαία 2,14 εκατομμύρια βαρέλια από το καρτέλ, αλλά δεν ήταν το μοναδικό πρόβλημα. Οι πολεμικές συγκρούσεις στο Ιράν οδήγησαν σε απώλεια ακόμη 1,22 εκατομμυρίων βαρελιών από τα υπόλοιπα μέλη. Το ίδιο το Ιράν είδε τη δική του παραγωγή να κατακρημνίζεται κατά 710.000 βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τον Απρίλιο, κυρίως λόγω του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ, ο οποίος ανάγκασε σε εκτροπή 127 πλοία που σχετίζονταν με τη χώρα. Καθώς το πετρέλαιο δεν μπορεί να διακινηθεί μέσω των Στενών, οι περιορισμένοι αποθηκευτικοί χώροι στο Ιράν, το Κουβέιτ (μείωση 310.000 βαρέλια) και τη Σαουδική Αραβία (μείωση 240.000 βαρέλια) γέμισαν γρήγορα, αναγκάζοντας τις χώρες σε βίαιη διακοπή της παραγωγής. Πλέον, η Σαουδική Αραβία ηγείται με 6,57 εκατομμύρια βαρέλια, το Ιράν ακολουθεί με 2,35 εκατομμύρια, ενώ η Νιγηρία αναρριχήθηκε στην τρίτη θέση με 1,52 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.

Η αποχώρηση των ΗΑΕ δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Εδώ και χρόνια, το Άμπου Ντάμπι διαφωνούσε έντονα με τη στρατηγική της Σαουδικής Αραβίας για συνεχείς περικοπές στην παραγωγή με στόχο τη συγκράτηση των τιμών, καθώς επιθυμούσε να επενδύσει στην επέκταση της δικής του παραγωγικής ισχύος. Η ραγδαία επιδείνωση των σχέσεων με το Ριάντ τους τελευταίους μήνες, σε συνδυασμό με τη γεωπολιτική και οικονομική προσέγγιση των Εμιράτων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιτάχυνε το διαζύγιο. Παρά την κρίση, πάντως, τα στελέχη του ΟΠΕΚ σχεδιάζουν να αυξήσουν τις παραγωγικές ποσοστώσεις των μελών τους για τους επόμενους δύο μήνες, ευελπιστώντας ότι οι χώρες που δεν επηρεάζονται από το κλείσιμο του Ορμούζ θα καλύψουν το κενό, και ότι ο οργανισμός θα είναι έτοιμος για αντεπίθεση μόλις λήξει η σύγκρουση.

Ωστόσο, το μεγάλο πρόβλημα του ΟΠΕΚ ακούει στο όνομα Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ουάσιγκτον εκμεταλλεύτηκε πλήρως τη σταδιακή αποδυνάμωση του καρτέλ και εδραιώθηκε ως ο μεγαλύτερος παραγωγός χρυσού στον πλανήτη, φτάνοντας πλέον τα 13,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Η απόσταση που χωρίζει τη μοναχική παραγωγή των ΗΠΑ από τα 16,33 εκατομμύρια βαρέλια ολόκληρου του ΟΠΕΚ είναι πλέον ελάχιστη. Αυτή η ανατροπή των συσχετισμών δυνάμεων, η οποία πριν από μερικά χρόνια θα φάνταζε αδιανόητη, αποδεικνύει ότι το ιστορικό καρτέλ χάνει οριστικά το μονοπώλιο και την ικανότητα να καθορίζει αυθαίρετα τις παγκόσμιες τιμές της ενέργειας, αφήνοντας την παραδοσιακή συμμαχία –ακόμη και με τη διευρυμένη μορφή του ΟΠΕΚ+ με τη Ρωσία– πιο απομονωμένη και λιγότερο επιδραστική από ποτέ.